کتاب سرقت

کتاب سرقت نوشته‌ عبدالرزاق گورنه و ترجمه‌ الهه رضوانی که توسط نشر کیمیای اندیشه منتشر شده، روایتی چندنسلی از زندگی آدم‌هایی است که در جزایر زنگبار و شهر دارالسلام، زیر سایه‌ی استعمار، انقلاب و فقر، برای بقا و کرامت خود می‌جنگند. این کتاب با تمرکز بر روابط خانوادگی، خشونت پنهان در ازدواج‌ها، جابه‌جایی‌های اجباری، مهاجرت و فاصله‌ی عاطفی میان والدین و فرزندان، تصویری نزدیک از زندگی روزمره در شرق آفریقا ارائه می‌دهد، جایی که سیاست و تاریخ، بی‌وقفه به حریم خصوصی خانه‌ها سرک می‌کشند. در این اثر، سرگذشت رایا، زنی که در نوجوانی به ازدواجی ناخواسته تن می‌دهد و بعد با شجاعتی تلخ از شوهرش جدا می‌شود، در کنار داستان رشد و شکل‌گیری شخصیت پسرش کریم و همچنین زندگی پسر دیگری به نام بدر قرار گرفته است. این روایت‌ها در هم‌ تنیده‌اند و نشان می‌دهند چگونه تصمیم‌های نسل پیشین، مسیر زندگی نسل بعد را تعیین می‌کند، حتی وقتی هیچ‌کس به‌روشنی درباره‌ی گذشته حرف نمی‌زند. کتاب سرقت با نثری آرام، از خانه‌های تنگ و نمور زنگبار تا خوابگاه‌های دانشگاه دارالسلام و حیاط خانه‌های طبقه‌ی مرفه، حرکت می‌کند و نشان می‌دهد سرقت فقط دزدیدن مال نیست، گاهی کودکی، امنیت، رؤیاها و حتی حق انتخاب آدم‌ها ربوده می‌شود. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب سرقت

کتاب سرقت داستانی است از عبدالرزاق گورنه که در چند بخش و فصل پی‌درپی، زندگی چند شخصیت را در بستر تاریخی و اجتماعی زنگبار و تانزانیا دنبال می‌کند. در بخش‌های آغازین، تمرکز بر رایا است، دختری ‌‌۱۷ ساله که زیر فشار پدر و عمویش به ازدواج با بکاری عباس، مردی ثروتمند اما خشن، تن می‌دهد. فصل‌های ابتدایی خواننده را وارد فضای خانه‌ی پدری رایا، ازدواج شتاب‌زده، شب اسارت او در بستر شوهر و سپس فرار تدریجی‌اش به‌سوی استقلال می‌کند. در همین فصل‌ها، انقلاب و مبارزه با استعمار بریتانیا در پس‌زمینه حضور دارد. رفیق، جوانی که زمانی در کوچه‌ها فوتبال بازی می‌کرد، به کوبا فرستاده می‌شود، با یونیفرم سبز و کلاه شبیه فیدل کاسترو برمی‌گردد و در انقلاب شرکت می‌کند، اما نتیجه‌ی این قهرمانی، بیشتر ترساندن مردم عادی است تا آزادی. 

در ادامه‌ی کتاب سرقت اثر عبدالرزاق گورنه روایت به‌تدریج از رایا به پسرش کریم و سپس به علی، برادر ناتنی کریم و بعد به پسری روستایی به نام بدر گسترش پیدا می‌کند. فصل‌های میانی، سال‌های کودکی و نوجوانی کریم را در خانه‌ی پدربزرگ و مادربزرگ، جدایی مادر، مرگ پدر و مادربزرگ و سپس نقل‌مکان او به خانه‌ی علی و جلیله نشان می‌دهد. عناصری مانند مدرسه، معلم ریاضی خشن، فوتبال، دریا و شغل علی در پلیس گمرک، فضای اجتماعی زنگبار را زنده می‌کند، سپس کتاب وارد دوره‌ی دانشگاه دارالسلام می‌شود، جایی که کریم با بورسیه در رشته‌ی جغرافیا و مطالعات محیط‌زیست درس می‌خواند، میان خوابگاه و خانه‌ی مادر و شوهر جدیدش حاجی عثمان در رفت‌وآمد است و با تنهایی، خیال‌پردازی‌های عاشقانه و فاصله‌ی طبقاتی دست‌وپنجه نرم می‌کند. 

در بخش دیگری، داستان بدر آغاز می‌شود، پسری ۱۳ یا ۱۴ ساله که پدرش او را به شهر می‌آورد و بی‌هیچ توضیحی در خانه‌ی مردی به نام عمو عثمان می‌گذارد تا کار کند. این جابه‌جایی ناگهانی، در فصل‌هایی که با توصیف اتوبوس قدیمی، کوچه‌های خاکی، مسجد محله و حیاط خانه‌ی جدید همراه است، شکل دیگری از سرقت را نشان می‌دهد: ربوده‌شدن کودکی و مدرسه از یک نوجوان روستایی. در مجموع، کتاب در چندین فصل نسبتاً بلند، با تمرکز بر جزئیات زندگی روزمره، روابط خانوادگی، خاطرات کودکی، داستان‌گویی پدران و خاموش‌شدن تدریجی آن‌ها پس از انقلاب، تصویری چندلایه از جامعه‌ای ارائه می‌دهد که در آن سیاست، فقر، مهاجرت و جنسیت، سرنوشت شخصیت‌ها را شکل داده است.

خلاصه داستان سرقت

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند! 

کتاب سرقت بر محور چند خط روایی بنا شده است که به‌تدریج به هم نزدیک می‌شوند و مضمون ربوده‌شدن را در سطوح مختلف زندگی انسانی نشان می‌دهند. ابتدا رایا قرار دارد، دختری در زنگبار که برای جلوگیری از رسوایی، به ازدواج با بکاری عباس، پیمانکار ساختمانی مرفه، درمی‌آید. شب زفاف برای رایا نه آغاز عشق که تجربه‌ی ستم است و خشونت و تحقیر بکاری، به‌ویژه پس از تولد پسرشان کریم، شدت می‌گیرد.

رایا سرانجام با کریم سه‌ساله از شوهرش جدا می‌شود و به خانه‌ی والدینش در اونگوجا بازمی‌گردد. پدرش، مردی سلطه‌جو اما قصه‌گو، پس از انقلاب و ناپدیدشدن پسرعمویش سلیمان، قصه‌هایش را از دست داده و به مردی تلخ بدل شده است. رایا در فروشگاهی کار پیدا می‌کند و مراقبت روزمره‌ی کریم بیشتر بر عهده‌ی مادربزرگ قرار می‌گیرد که برای او از اساطیر و سفرهای سندباد می‌گوید.

کریم با پدری غایب و مادری خسته بزرگ می‌شود. پس از مرگ بکاری، برادر ناتنی‌اش علی و همسرش جلیله از او حمایت می‌کنند و کریم با موفقیت تحصیلی، بورسیه‌ی دانشگاه دارالسلام را در رشته‌ی جغرافیا و مطالعات محیط‌زیست به‌ دست می‌آورد. او در سال‌های دانشجویی، میان استقلال فردی و انتظارات خانواده و نیز میان نزدیکی دوباره با مادرش و فاصله‌های عاطفی گذشته، در نوسان است. در خط روایی دیگر، بدر معرفی می‌شود، پسری روستایی که پدرش او را بی‌هیچ توضیحی در خانه‌ی عمو عثمان رها می‌کند تا کار کند. بدر که تازه ۱۳ سالگی را پشت‌سر گذاشته، در همان لحظه‌ای که پدرش بدون خداحافظی می‌رود، احساس می‌کند کودکی‌اش ربوده شده است.

در تمام این خطوط، کتاب سرقت نشان می‌دهد چگونه ساختارهای قدرت ــ پدرسالاری، ازدواج اجباری، فقر و تصمیم‌های خاموش والدین ــ چیزهایی را از شخصیت‌ها می‌گیرد: بدن رایا، کودکی کریم و بدر، قصه‌گویی پدر رایا و امکان انتخاب آزادانه‌ی مسیر زندگی. کتاب همچنین لحظه‌هایی از مقاومت و بازسازی را نیز ثبت می‌کند، از فرار رایا و ساختن زندگی تازه تا تلاش کریم برای ساختن آینده‌ای متفاوت و رهایی از سایه‌ی گذشته.

چرا باید کتاب سرقت را بخوانیم؟

کتاب سرقت اثری است که از دل جزئیات زندگی روزمره، به پرسش‌های عمیق‌تری درباره‌ی قدرت، خشونت و مسئولیت می‌رسد. این کتاب نشان داده است چگونه تصمیم‌های به‌ظاهر خانوادگی ـ مثل انتخاب همسر برای دختر، فرستادن پسر به شهر برای کار یا قطع‌کردن رابطه‌ی کودک با پدر ـ در واقع در امتداد ساختارهای بزرگ‌تر سیاسی و اقتصادی قرار می‌گیرند. 

شخصیت‌ها در این کتاب نه قهرمانان بی‌نقص‌ و نه شروران مطلق، بلکه ترکیبی از ضعف، ترس، میل به بقا و لحظه‌های کوچک شجاعت هستند. همین پیچیدگی باعث می‌شود خواننده هم با زنی که از خشونت می‌گریزد همدلی کند و هم با پسری که از محروم‌شدن از پدر زخمی پنهان بر دل دارد. کتاب همچنین تصویری از رشد و نابرابری اجتماعی ارائه می‌کند، از مدرسه و دانشگاه تا کار اجباری و مهاجرت. کتاب سرقت برای خوانندگانی که به روایت‌های انسانی پیوندخورده با سیاست، جنسیت، طبقه و مهاجرت علاقه‌مند هستند، متنی تأمل‌برانگیز است، روایتی که مفهوم ربوده‌شدن را از اشیا فراتر می‌برد و آن را به فرصت‌ها، رؤیاها و امکان انتخاب در زندگی انسان‌ها پیوند می‌زند.

خواندن کتاب سرقت را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب سرقت به کسانی پیشنهاد می‌شود که به داستان‌هایی درباره‌ی روابط خانوادگی پیچیده، خشونت پنهان در ازدواج و تأثیر تصمیم‌های والدین بر سرنوشت فرزندان علاقه دارند و می‌خواهند از خلال یک روایت شخصیت‌محور، با فضای اجتماعی و تاریخی زنگبار و دارالسلام آشنا شوند. این کتاب به دانشجویان و علاقه‌مندان رشته‌هایی مانند مطالعات جنسیت، مطالعات آفریقا، جامعه‌شناسی خانواده و ادبیات معاصر نیز توصیه می‌شود، به‌ویژه کسانی که به‌دنبال متنی هستند که در آن مهاجرت، فقر، آموزش و قدرت سیاسی در زندگی روزمره‌ی آدم‌های عادی بازتاب یافته است.