کتاب ترنم دل

کتاب ترنم دل نوشته‌ی غلامرضا رضائی با تخلص پرواز مجموعه‌ای از سروده‌ها در قالب‌های غزل، مثنوی و شعر نو است که نشر کیمیای اندیشه آن را منتشر کرده است. در این کتاب شاعر با زبانی سرشار از تصویر و اشاره‌های عاشقانه، جهان درونی خود را در برخورد با عشق، ایمان، تردید، مستی، عبادت و دلدادگی روایت کرده است. ساختار اثر بر پایه‌ی شعرهایی شکل گرفته که اغلب تاریخ و ساعت سرایش در کنار آن‌ها آمده و حال‌وهوای لحظه‌ای شاعر را نشان می‌دهد؛ از «گل‌واژه‌ی غزل» و «ترنم دل» تا «باده‌ی زمزم»، «یلدای عاشقی» و «آیات عشق». حضور مداوم نام و امضای شاعر با عنوان «رضا رضائی (پرواز)» در پایان بسیاری از شعرها، حالتی صمیمی و شخصی به کتاب داده است؛ گویی دفتر روزنوشت‌های منظوم یک عاشق است که تجربه‌های عاطفی و معنوی خود را ثبت کرده است. در این میان، رفت‌وآمد میان میخانه و محراب، کعبه و بتخانه، یوسف و زلیخا، لیلا و مجنون و فرهاد و شیرین، شاکله‌ی اصلی فضای معنایی کتاب را می‌سازد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ترنم دل

کتاب ترنم دل مجموعه‌ای است که در آن غلامرضا رضائی (پرواز) شعرهای خود را در سه محور اصلی غزل، مثنوی و شعر نو کنار هم نشانده است. در بخش‌های مختلف کتاب، عنوان‌هایی مانند «گل‌واژه‌ی غزل»، «غزل و مثنوی» و «ترنم دل» دیده می‌شود که نشان می‌دهد شاعر کوشیده است دفتر منظمی از سروده‌های عاشقانه و عارفانه‌ی خود فراهم کند. بسیاری از شعرها با ذکر ساعت و گاهی تاریخ همراه شده‌اند؛ برای نمونه «ساعت ۱۳:۰۶ 21/7/1397» یا «۲۳ ساعت ۱۵:۳۸» که حال‌وهوای روزانه و لحظه‌ای سرایش را به خواننده منتقل می‌کند. مضمون غالب در این کتاب، عشق است؛ عشقی که هم‌زمان زمینی و آسمانی است و مدام میان میخانه و مسجد، میان «کافرشدن بر ادیان» و «سجده‌ی شکر» در نوسان است. شاعر در غزل‌هایی مانند «شاعر عاشق»، «کافر عاشق»، «دیدار خدا در یار» و «آیات عشق» از رابطه‌ی پیچیده‌ی خود با ایمان، شرع، میخانه و معشوق سخن گفته است و در عین حال به چهره‌های آشنا در ادبیات فارسی مانند یوسف و زلیخا، لیلا و مجنون، فرهاد و شیرین و حافظ و مولانا ارجاع داده است. در ادامه‌ی کتاب ترنم دل، شعرها در چند خوشه‌ی معنایی تکرار و گسترش می‌یابند: دلدادگی و هجران، مستی و میخانه، پاییز و یلدا، و گفت‌وگو با خدا. غزل‌هایی مانند «دلدادگی»، «دلواپسی»، «عاشق ناکام»، «عاشق رسوا» و «مرگ عاشق» سویه‌ی تلخ و اندوهگین عشق را نشان می‌دهند؛ درحالی‌که شعرهایی مثل «پاییز بهاری»، «دلبر پاییزی»، «یلدای عاشقی» و «مهر آبان» فصل‌ها و مناسبت‌ها را بهانه‌ای برای تصویرکردن دگرگونی‌های دل کرده‌اند. در بسیاری از سروده‌ها، شاعر خود را «شاعر عشقم»، «دیوانه‌ی دیوانه»، «بنده‌ی عشق» و «کافر دین و مسلم عشق» معرفی کرده است و از این راه هویت شاعرانه‌ی خود را در نسبت با عشق تعریف کرده است. کتاب ترنم دل در مجموع دفتر بلند اعتراف‌ها، شکایت‌ها، دعاها و رؤیاهای یک دل عاشق است که در قالب غزل و مثنوی و گاه شعر نو، میان امید وصال و تلخی فراق در رفت‌وآمد است.

چرا باید کتاب ترنم دل را بخوانیم؟

کتاب ترنم دل برای آشنایی با جهان عاطفی و فکری شاعری نوشته شده است که عشق را محور همه‌چیز قرار داده و از خلال آن به ایمان، گناه، توبه، میخانه، محراب، پاییز، یلدا و اسطوره‌های عاشقانه نگاه کرده است. در این اثر، خواننده با مجموعه‌ای گسترده از تصاویر و ترکیب‌ها روبه‌رو است که از دل سنت غزل فارسی بیرون آمده و با تجربه‌های شخصی شاعر گره خورده است؛ از «کعبه‌ی یار» و «باده‌ی زمزم» تا «پروانه‌ی بی‌پر» و «شاعر غمخانه و میخانه». این کتاب همچنین نمونه‌ای از پیوند مداوم میان زبان دینی و زبان عاشقانه است؛ جایی که شاعر در یک بیت از «سجده و محراب» می‌گوید و در بیت بعد از «ساقی و ساغر» و این دو را در یک میدان معنایی کنار هم می‌نشاند. برای کسانی که به دنبال خواندن شعرهایی هستند که هم به چهره‌های کلاسیک ادبیات فارسی ارجاع می‌دهد و هم تجربه‌ی فردی شاعر امروز را بازتاب می‌دهد، این مجموعه می‌تواند تصویری روشن از این درهم‌تنیدگی ارائه کند. تکرار ساعت و لحظه‌ی سرایش در کنار بسیاری از شعرها نیز نوعی حس صمیمیت و نزدیکی به فرایند خلق شعر ایجاد کرده است و نشان می‌دهد هر غزل و مثنوی در چه حال‌وهوایی شکل گرفته است. در ترنم دل، تنوع موضوعی میان غزل‌های عاشقانه، شعرهای اعتراضی‌تر مانند «شکرانه» و «لعنت به دلم»، و سروده‌هایی که به طنز ملایم یا شوخی با مفاهیم دینی و اجتماعی نزدیک می‌شوند، امکان خوانش‌های مختلفی را فراهم کرده است. این تنوع باعث شده است که کتاب فقط به یک حال‌وهوای یکنواخت محدود نماند و از دلدادگی خاموش تا فریاد و اعتراض، طیفی از احساس‌ها را در خود جای دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به دوست‌داران غزل و مثنوی عاشقانه پیشنهاد می‌شود که به دنبال سروده‌هایی سرشار از اشاره‌های دینی، اسطوره‌ای و ادبی هستند. همچنین به کسانی پیشنهاد می‌شود که به تجربه‌ی درونی عشق، هجران، مستی، دعا و گفت‌وگو با خدا در قالب شعر علاقه دارند و می‌خواهند دفتر منظمی از این حال‌وهوای عاطفی را یک‌جا بخوانند. برای علاقه‌مندان به پیوند میان زبان سنتی غزل و تجربه‌های شخصی یک شاعر معاصر نیز این مجموعه می‌تواند جذاب باشد.