کتاب سیاست اجتماعی و کار کودک

کتاب سیاست اجتماعی و کار کودک نوشتهٔ احمد کلاته‌ساداتی و مریم صبور است. این کتاب با نگاهی به مداخلات مددکاری اجتماعی در زمینه کار کودکان نوشته شده است.

درباره کتاب سیاست اجتماعی و کار کودک

کار کودک به‌عنوان یک مسئلۀ اجتماعی، یکی از پیامدهای مدرنیته و توسعه مدرن است. در واقع این مسئله بیشتر از هر چیزی متوجه فرایندهای توسعه‌نیافتگی است چرا که شواهد نشان می‌دهد کشورهای توسعه‌یافته کمتر با موضوع کودکان کار و کار کودک دست به گریبان‌اند.

کار کودک، پدیدۀ غالب در کشورهای پیرامونی است که در تقسیم‌کار بین‌المللی، موظف به تأمین نیروی ارزان بامهارت کم و مواد خام برای کشورهای هسته هستند. کار کودک پدیدۀ مرتبط با مدرنیته و سازوکارهای زندگی مدرن است. اساساً نمی‌توان کار کودک را یک پدیدۀ مربوط به دوران مدرن دانست، اما می‌توان گفت که مسئله‌مندی موضوع، ویژه دوران مدرن است.

پدیدۀ کار کودک، یک موضوع قدیمی است. در جوامع سنتی و ماقبل مدرن، کودک در کنار سایر اعضای خانواده به فعالیت‌های اقتصادی مشغول بوده است که البته این شغل بسته به میزان توانایی جسمی او بود. برای مثال کودکان به فعالیت‌هایی چون چرای گوسفندان، جمع‌آوری و دروکردن علوفه و محصولات کشاورزی و حتی کارهای ساده‌تر مشغول بوده‌اند که چندان آسیب بدنی به آنها وارد نمی‌کرد. ازاین‌جهت موضوع کودک کار در آن جوامع به‌عنوان مسئله مطرح نبوده است. مهم‌ترین نکته‌ای که کودک کار را در شرایط ماقبل مدرن به موضوعی مسئله‌مند تبدیل نکرده بود، حضور وی در کنار خانواده بود. این حضور باعث حفظ کودک از انواع آسیب‌های اجتماعی می‌شد و از سوی دیگر، به علت سادگی جوامع و ماهیت غیر پیچیدۀ آنها، کودک کار با بسیاری از مسائل که در دنیای مدرن با آن مواجه است، مواجه نبوده است. اما شرایط زندگی مدرن به‌گونه‌ای دیگر رقم خورده است، به‌طوری‌که موضوع کودکان کار را به یک مسئلۀ اجتماعی مهم تبدیل کرده است.

کتاب حاضر تلاش دارد، ابعاد مختلف مددکاری اجتماعی در زمینه کار کودکان را بررسی کند، براین‌اساس، کتاب سیاست اجتماعی و کار کودک ۷ فصل دارد.

ـ نظریات در باب کار کودک

ـ آموزش و کودکان کار

ـ حمایت‌های اجتماعی

ـ خدمات قانونی و مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها

ـ کودکان کار مهاجر

ـ آگاهی‌رسانی، فرهنگ‌سازی و بسیج اجتماعی

ـ چالش‌ها و مداخلات حرفه‌ای مددکاران اجتماعی

این فصول بر اساس آسیب‌شناسی‌هایی که در موضوع کودکان کار وجود دارد نوشته شده است. تلاش شده تا سیاستگذاری‌ها و مدل‌هایی را که کشورهای مختلف برای حل موضوع یا کم‌کردن شعاع تأثیرگذاری‌های منفی آن انجام داده‌اند، معرفی شود.

خواندن کتاب سیاست اجتماعی و کار کودک را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام فعالان حوزه جامعه‌شناسی پیشنهاد می‌کنیم. 

بخشی از کتاب سیاست اجتماعی و کار کودک

«پیش از انجام هرگونه مداخله و سیاستگذاری در زمینه کار کودک، است لازم است تا دیدگاههای مختلف نسبت به پدیدهٔ کار کودک و آنچه سبب ورود یک کودک به پدیدهٔ کار می‌شود، مورد بررسی قرار بگیرد تا با شناخت به نسبت کاملتری نسب به این مسألهٔ اجتماعی، اقدام به انجام سیاستگذاری‌هایی در این زمینه کرد. از این رو در این فصل به صورت مختصر به بررسی نظریات مختلف در زمینهٔ پدیدهٔ کار کودک می‌پردازیم تا با ذهنیتی آماده‌تر به بررسی سیاستگذاری‌ها در این زمینه بپردازیم.

نظریه‌های مطرح شده در باب کودکان کار متعدد هستند و هر یک از این حوزه‌های مطالعاتی از منظر خاص خود به این پدیده پرداخته‌اند. برخی به پدیده کودکان کار از منظر اقتصادی نگاه می‌کنند. برخی نیز نگاهی کاملاً جامعه شناختی به این پدیده دارند و برخی هم از نگاه روان شناختی و تربیتی و... به این قضیه می‌نگرند.

دیدگاه جامعه شناختی

از مهمترین تبیین‌های پذیرفتنی از انحرافات و مسائل اجتماعی، تببین جامعه شناختی است؛ زیرا ماهیت انحرافات را نهادهای اجتماعی تعیین می‌کنند. از نظر آسیب‌شناسی اجتماعی، شرایط و موقعیتهایی نظیر اعتیاد، فقر و نظایر آن رفتارهای انحرافی به شما می‌روند؛ زیرا مغایر با رفتار طبیعی و در تضاد با رفتارهای بهنجار و پذیرفته شدهٔ اجتماعی است (کریمی درمنی، ۱۳۹۵. ص.۲۵۰). کار کودک نیز جزئی از انحرافات اجتماعی محسوب می‌شود چراکه جامعه بطور کلی از خانواده به عنوان کانون اصلی پرورش کودک انتظار دارد فضایی را برای فرزندانش فراهم نمایند تا سبب رشد و بالندگی آنها شود و معمولاً والدین، کودکان خود را درگیر فشارهای اقتصادی و معیشتی خانواده نمی‌گردانند. اما والدین کودکان کار، به دلایل مختلف فرزندان خود را در تأمین مایحتاج خانواده درگیر می‌کنند و او را در فضاهای کاری قرار می‌دهند که اغلب مانعی است بر سر راه رشد و توسعهٔ آنها که در نهایت سبب درگیر شدن کودک با سایر آسیبهای اجتماعی از جمله اعتیاد و بزه می‌شود.»