کتاب دوبله و صداپیشگی به روش متداکتینگ

کتاب دوبله و صداپیشگی به روش متداکتینگ (روایت شخصی از سبک استلا آدلر) نوشته حامد عزیزی توسط نشر سنجاق به‌صورت الکترونیکی منتشر شده است. نویسنده که سال‌ها در استودیوهای دوبله و میان نسل‌های مختلف گویندگان کار کرده، تجربه‌های حرفه‌ای خود را با آموخته‌هایش از مکتب استلا آدلر و متد اکتینگ در هم آمیخته است. کتاب از یک‌سو به تاریخ و فضای دوبله‌ی فارسی، از عصر زرین تا دوران پلتفرم‌ها، نظر دارد و از سوی دیگر می‌کوشد صداپیشگی را در پیوند با بازیگری، تئاتر، موسیقی و ادبیات توضیح دهد. نویسنده در مقدمه، مسیر شخصی خود از رؤیای نوجوانی تا ورود به استودیو قرن ۲۱ و شاگردی دوبلورهای بزرگ را روایت می‌کند و توضیح می‌دهد که چرا این کتاب را بر پایه‌ی خواندن و بازخوانی درس‌گفتارهای استلا آدلر نوشته است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب دوبله و صداپیشگی به روش متداکتینگ

کتاب دوبله و صداپیشگی به روش متداکتینگ با مقدمه‌ای مفصل به قلم حامد عزیزی و پیشگفتاری نوشته‌ی نیروان غنی‌پور آغاز می‌شود و در ادامه در قالب فصل‌های پیوسته از تعریف متداکتینگ تا تمرین‌های بدنی و ذهنی صداپیشه سخن می‌گوید. مسیر حرفه‌ای حامد عزیزی از دوبله‌ی انیمیشن‌ها تا مدیردوبلاژی و بازنویسی دیالوگ‌های فیلم ماتریکس بر پایه‌ی کتاب ماتریکس موضوع بخشی از این اثر است. کتاب حاضر به‌روشنی اعلام می‌کند که بر شانه‌های کتاب چگونه فیلم دوبله کنیم؟ نوشته‌ی ابوالحسن تهامی ایستاده است و قرار نیست مبانی فنی دوبله را تکرار کند؛ بلکه تحلیل صداپیشگی را از دریچه‌ی استلا آدلر و شاگردش (جوانا روته) پیش برده است.

کتاب دوبله و صداپیشگی به روش متداکتینگ در فصل اول متداکتینگ را معرفی می‌کند. فصل دوم به تصویر صداپیشه‌ای می‌پردازد که فقط به پیشرفت فکر می‌کند و از تماشای تئاتر، فیلم، شنیدن پادکست، نقدکردن، بازنگری سنت، صداقت شخصی، گسترش توانایی‌ها، شناخت زبان فارسی و... سخن می‌گوید. فصل سوم به رابطه‌ی صداپیشه و مخاطب، اعتمادبه‌نفس، تمرین‌های ذهنی و رفتاری برای غلبه بر تردید می‌پردازد. فصل چهارم از عضلات گفتاری، بدن‌شرمی، تمرین نظارت استلا آدلر و مفهوم طبیعت دوم سخن می‌گوید. فصل پنجم طبیعت، اشیا، ژانرها، تخیل و تحلیل جزئیات بصری را منبع الهام صداپیشه می‌داند و فصل ششم زندگی با اندیشه و خیال، نسبت صداپیشگی با شهرت و ثروت و نقش آگاهی و دقت در کلمات را طرح کرده است.

خلاصه کتاب دوبله و صداپیشگی به روش متداکتینگ

مبانی فنی دوبله را باید در کتاب ابوالحسن تهامی با عنوان چگونه فیلم دوبله کنیم؟ جست‌وجو کرد. اثر حاضر بر تحلیل نقش، تخیل و نگاه استلا آدلر به بازیگری تکیه دارد. در فصل اول متداکتینگ به‌عنوان روشی برای پیوند عمیق با شخصیت معرفی شده است؛ روشی که بر حقیقت درونی، تمرکز، حافظه‌ی عاطفی، آمادگی، تمرین و کنش‌های فیزیکی استوار است. سپس تفاوت نگاه استلا آدلر و لی استراسبرگ توضیح داده شده است.

لی استراسبرگ اصالت را به تجربه‌ی شخصی بازیگر می‌دهد؛ درحالی‌که استلا آدلر بر جامعه‌شناسی نقش، تخیل و اصالت شخصیت تأکید کرده است. در هنر دوبله، این تفاوت به این معناست که عواطف شخصی گوینده در درجه‌ی دوم قرار می‌گیرد و آنچه اهمیت دارد، عواطف نقش است. اثر در فصل‌های بعدی صداپیشه را به مسیری طولانی از رشد فردی و هنری دعوت کرده است؛ از بازنگری سنت و پیوند آن با مدرنیته تا صداقت شخصی، بخشندگی در انتقال آموخته‌ها و تعریف موفقیت به‌عنوان دردست‌گرفتن سرنوشت حرفه‌ای.

نویسنده زبان فارسی را با ریتم و وزن‌های عروضی‌اش معرفی می‌کند و نشان می‌دهد که شناخت اوزان، دستگاه‌های موسیقی ایرانی، سلفژ و تمرین‌های تنفسی چگونه می‌تواند بیان صداپیشه را غنی‌تر کند. همچنین او بر ضرورت اندیشه، مطالعه، دیدن فیلم و رهاشدن از کم‌رویی و تردید تأکید کرده و مجموعه‌ای از تمرین‌های عملی برای تقویت اعتمادبه‌نفس، زبان بدن و خروج از منطقه‌ی امن را پیشنهاد کرده است.

حامد عزیزی بدن را ابزار اصلی صداپیشه می‌داند. او از عضلات زبان، حنجره، لب‌ها، فک، نرم‌کام و گونه‌ها می‌گوید و با طرح مفهوم بدن‌شرمی و تمرین نظارت استلا آدلر، به مهار تنش بدنی و تبدیل آن به نیروی نقش می‌رسد. نویسنده از مشاهده‌ی دقیق طبیعت، مردم، اشیا، ژانرهای سینمایی و جزئیات صحنه به‌عنوان خوراک تخیل یاد می‌کند و توضیح می‌دهد که صداپیشه چگونه باید با پرسش از متن، شخصی‌کردن دیالوگ‌ها، شناخت وزن مثبت و منفی کلمات و وفاداری به اندیشه‌ی نویسنده، اجرا را از سطح خبرخوانی به سطح تجربه‌ای زنده و باورپذیر برساند.

چرا باید کتاب دوبله و صداپیشگی به روش متداکتینگ را بخوانیم؟

کتاب دوبله و صداپیشگی به روش متداکتینگ به‌جای تکرار مبانی فنی دوبله، صداپیشگی را در پیوند با مکتب استلا آدلر، تاریخ دوبله‌ی فارسی، زبان، موسیقی و بدن بررسی کرده است. خواننده‌ی این کتاب با متنی صرفاً آموزشی روبه‌رو نیست؛ بلکه با روایتی مواجه است که از سالن‌های سینمای دهه‌ی ۱۳۶۰ و استودیوهای دوبله تا کلاس‌های بازیگری و تمرین‌های بدنی امتداد دارد. این کتاب نشان می‌دهد که صداپیشه برای رشد ناچار است به‌سراغ ادبیات، عروض، موسیقی ایرانی، سلفژ، تاریخ سینما، ژانرها و حتی زبان بدن برود؛ یعنی دوبله در خلأ شکل نمی‌گیرد و به شبکه‌ای از دانش‌ها و تجربه‌ها متصل است.

ویژگی دیگر کتاب حاضر این است که مفاهیم نظری را با مثال‌های مشخص از فیلم‌ها، دوبلورهای شناخته‌شده، اجراهای موسیقایی و تمرین‌های عملی پیوند زده است. از تحلیل تفاوت نگاه استلا آدلر و لی استراسبرگ تا تمرین نظارت بر عضلات، پرسش از متن، شخصی‌کردن دیالوگ‌ها، کار با آکسان و وزن کلمات و تمرین‌های اعتمادبه‌نفس، همه در متن حاضر با نمونه‌های عینی همراه شده‌اند. نویسنده جایگاه دوبله‌ی فارسی را در بستر تاریخی آن نشان داده و نسبت نسل‌های تازه‌ی صداپیشگان را با میراث عصر زرین دوبله طرح کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب حاضر به کسانی پیشنهاد می‌شود که به‌دنبال ورود جدی به هنر دوبله و حرفه‌ی صداپیشگی هستند یا در آغاز راه این حرفه قرار دارند و می‌خواهند نگاه خود را از سطح تکنیکِ صرف به تحلیل نقش و تخیل گسترش دهند. همچنین این اثر به دانشجویان و علاقه‌مندان به بازیگری، تئاتر و سینما که می‌خواهند با پیوند میان متد اکتینگ، استلا آدلر و دوبله‌ی فارسی آشنا شوند و نیز به گویندگان، مجریان و تولیدکنندگان محتوای صوتی که به تقویت بیان، زبان بدن، شناخت موسیقی و زبان فارسی علاقه دارند، پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب دوبله و صداپیشگی به روش متداکتینگ

«فصل هشتم: شخصیت‌سازی

آنتوان چخوف (Anton Chekhov) یکی از بزرگ‌ترین نمایشنامه‌نویسان و نویسندگان داستان‌های کوتاه در تاریخ ادبیات روسیه و جهان است. او در ۲۹ ژانویه ۱۸۶۰ در شهر تاگانروگ (Taganrog) روسیه به دنیا آمد و در ۱۵ ژوئیه ۱۹۰۴ درگذشت. چخوف نه تنها به‌خاطر داستان‌های کوتاهش، بلکه به دلیل نمایشنامه‌های تأثیرگذار و نوآورانه‌اش نیز شهرت دارد.

چخوف با نوشتن نمایشنامه‌هایی مانند «مرغ دریایی» (The Seagull)، «سه خواهر» (Three Sisters)، «باغ آلبالو» (The Cherry Orchard) و «دایی وانیا» (Uncle Vanya) به عنوان یکی از بزرگ‌ترین نمایشنامه‌نویسان جهان شناخته می‌شود. نمایشنامه‌های او به دلیل روان‌شناسی عمیق شخصیت‌ها و استفاده از گفت‌وگوهای طبیعی به جای رویدادهای پرماجرا، اثرگذار شدند.

آنتوان چخوف می‌گوید: بازیگر برای اینکه همیشه جذاب و غیرمنتظره به نظر برسد، باید در شخصیت‌سازی مهارت بالایی کسب کند.»