کتاب مراحل مهم تعلیم و تربیت کودکان

کتاب مراحل مهم تعلیم و تربیت کودکان (پاکیزگی، خواب و بازی کودک) نوشته فرانسواز دلتو است که فرگل نوری آن را ترجمه کرده و نشر سنجاق آن را منتشر کرده است. این کتاب بر پایه گفتارها و مقاله‌های دلتو درباره سال‌های آغازین زندگی کودک شکل گرفته و سه محور اصلی پاکیزگی، خواب و بازی را دنبال می‌کند. نویسنده با تکیه‌بر تجربه بالینی و کار طولانی‌مدت با کودکان، به رابطه میان شیوه‌های تربیتی اولیه و شکل‌گیری شخصیت و حتی روان‌رنجوری‌های بزرگسالی می‌پردازد. متن کتاب ترکیبی از مقاله‌ها، پاسخ به نامه‌ها و گفت‌وگوهای آموزشی است که هم والدین و هم مربیان می‌توانند از آن استفاده کنند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مراحل مهم تعلیم و تربیت کودکان

کتاب مراحل مهم تعلیم و تربیت کودکان مجموعه‌ای از نوشته‌ها و گفتارهای فرانسواز دلتو است که به حساس‌ترین سال‌های رشد کودک یعنی از بدو تولد تا حدود هفت‌سالگی می‌پردازد. دلتو در این کتاب نشان می‌دهد بسیاری از ناآرامی‌های شخصیتی و حتی وسواس‌ها و اضطراب‌های بزرگسالی ریشه در نحوه برخورد بزرگسالان با نیازهای ابتدایی کودک مانند دفع، خواب و بازی دارند. مترجم، فرگل نوری، این متن‌ها را در قالب فصل‌هایی منظم گردآوری کرده است. در کتاب مراحل مهم تعلیم و تربیت کودکان ابتدا مقاله‌ای مفصل با عنوانی نزدیک به «نقطه‌نظر غیرمنتظره در مورد پاکیزگی» آمده که در آن دلتو به‌طور انتقادی به آموزش زودهنگام توالت، ارزش‌گذاری اخلاقی روی مدفوع و ادرار و پیامدهای آن بر شکل‌گیری مفهوم «خوب» و «بد» در ذهن کودک می‌پردازد. سپس متن پاسخ یک پزشک دیگر و توضیح دلتو درباره این جدل فکری آورده شده تا خواننده با تنوع دیدگاه‌ها روبه‌رو شود. در بخش‌های بعدی کتاب مراحل مهم تعلیم و تربیت کودکان، فصل «مشکلات خواب» به تعریف خواب، نیاز فیزیولوژیک به خواب، نقش اضطراب والدین، امنیت عاطفی و شرایط محیطی مانند نور، صدا و حضور دیگران در اتاق اختصاص یافته است. فصل «بچه و بازی» با همکاری دو نویسنده دیگر تنظیم شده و از نخستین بازی‌های حسی نوزاد تا بازی‌های نمادین، آب‌بازی، بازی با خاک، آتش، هوا و نقش اسباب‌بازی‌ها در رشد زبان و تفکر را دنبال کرده است. در پایان نیز گفت‌وگویی درباره «تغییرات زبانی با بچه‌ها» آمده که بر اهمیت نوع خطاب‌کردن کودک و پرهیز از لحن تحقیرآمیز یا بچه‌گانه تأکید کرده است.

خلاصه کتاب مراحل مهم تعلیم و تربیت کودکان

این کتاب بر این ایده استوار است که آنچه در سال‌های اول زندگی بر سر بدن، خواب و بازی کودک می‌آید، مستقیماً در ساختن شخصیت و شیوه تجربه‌کردن جهان اثر می‌گذارد. در بخش پاکیزگی، نویسنده نشان می‌دهد چگونه آموزش زودهنگام توالت و استفاده از واژه‌هایی مثل «کثیف» و «بد» برای مدفوع می‌تواند مفهوم اخلاقی نادرستی از «خوب» و «بد» در ذهن کودک بسازد و زمینه وسواس و شرم بدنی را فراهم کند. در فصل خواب، خواب به‌عنوان نیاز حیاتی و نیز پناهگاهی برای فرار از تنش‌های محیطی توصیف شده و نقش اضطراب والدین، دعواها، نور، صدا و عادت‌های قبل از خواب بررسی شده است. در فصل بازی، کتاب بازی را میدان اصلی کشف خود و جهان می‌داند و از بازی‌های حسی ساده تا بازی‌های نمادین، گروهی و تماشای تلویزیون را به‌عنوان شکل‌های مختلف تفکر و ارتباط توضیح داده است.

چرا باید کتاب مراحل مهم تعلیم و تربیت کودکان را بخوانیم؟

این کتاب سه رفتار روزمره و ظاهراً ساده کودک یعنی پاکیزگی، خواب و بازی را به‌عنوان نقاط حساس شکل‌گیری شخصیت بازخوانی کرده است. خواننده با مثال‌های عینی، نامه‌ها و روایت‌های بالینی می‌بیند چگونه جملات عادی، ممنوعیت‌ها، تشویق‌ها و شیوه واکنش به بدن و بازی کودک می‌تواند در آینده او اثر بگذارد و یاد می‌گیرد تربیت را از زاویه احترام به سوژه‌بودن کودک بازتعریف کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه این کتاب به والدینی پیشنهاد می‌شود که با موضوعاتی مثل آموزش توالت، بدخوابی، کابوس‌ها و بازی‌های پرهیجان کودکان درگیر هستند. همچنین به مربیان مهدکودک، دانشجویان روان‌شناسی، مشاوران کودک و هرکسی که با کودکان خردسال سروکار دارد پیشنهاد می‌شود تا نگاه دقیق‌تری به رفتارهای روزمره و واکنش‌های خود پیدا کند.

بخشی از کتاب مراحل مهم تعلیم و تربیت کودکان

«تعلیم و تربیت در پاکیزگی کودکان در جامعه ما بزرگترین اشتباهی است که می‌توانیم در برابر شخصیت آینده بچه مرتکب شویم. در آموزش بالینی و در تعلیم و تربیت مشاهده می‌کنیم بچه‌ای که از زمان زودتری تمیز بوده با ناراحتی بیشتری بزرگ می‌شود و مشکلات بیشتری را برای شکوفایی آینده‌اش دارد. من در اینجا شگفتی را نزد بسیاری از خوانندگان زن مشاهده می‌کنم: خب آیا باید بچه‌ها را رها کرد تا وحشی زندگی کنند؟ و چون که ما از کلمه وحشی صحبت می‌کنیم در ذهنمان طایفه‌هایی که به آنها بدوی می‌گویند جلوه می‌کند. جایی که تعلیم و تربیت مدفوع بچه‌ها مایه نگرانی نیست. نوع بشر طوری تربیت نشده که با نظم و ترتیب کار مدفوع کردن را در صورت لزوم انجام دهد. برعکس نوع بشر نظم و انضباطی را که به او تحمیل شده در این مورد زودتر یاد گرفته و آن باعث بروز مشکلات شخصیتی و حتی گاهی اوقات روان‌رنجوری‌های واقعی وسواس فکری را شامل می‌شود. هیچ گونه امتیازی برای تربیت وجود ندارد. فقط امتیازات اقتصادی کار برای فرد بزرگسال و بطالت و بد سرمایه‌گذاری کردن وجود دارد و نیز بچه، منضبط شده تا عمل دفعش را به طور طبیعی و بدون مداخله بزرگسال انجام دهد. عواقب بسیاری نیز وجود دارد. زیرا این تربیت می‌پرسد که آیا فرد بزرگسال توجه بچه را روی مقعد و مجرای ادراری جلب می‌کند و نیز به آنها یک ارزش زیبایی و اخلاقی می‌دهد. واژه قشنگ، خوب را بکار می‌بریم در صورتی که بچه خود را کثیف نکند و واژه بد اگر آن را نگه ندارد، بطوریکه این مناطق می‌تواند باعث ناراحتی بچه شود که در نتیجه عکس‌العمل‌های اطرافیان را به دنبال خواهد داشت.»