کتاب درد عاشقی (جلد اول)

کتاب درد عاشقی (جلد اول) نوشته‌ی ثریا همت‌آزاد مجموعه‌ای است از گزینش، تلخیص، مقابله‌ی تفاسیر و تحلیل حکایت‌هایی از مثنوی معنوی مولانا. نویسنده در این اثر کوشیده است با تکیه‌بر منابع معتبر و شارحان برجسته‌ای چون محمدتقی جعفری و کریم زمانی، حکایت‌ها و مفاهیم دشوار مثنوی را برای خواننده‌ی امروز روشن‌تر کند. ساختار کتاب بر نقل ابیات، بازگویی داستان و سپس شرح و تفسیر مفهومی و اخلاقی آن‌ها استوار است. نشر گویا آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب درد عاشقی (جلد اول)

کتاب درد عاشقی (جلد اول) با تمرکز بر دفتر اول مثنوی معنوی، چند حکایت مشهور مولانا را برمی‌گزیند و آن‌ها را به‌صورت گام‌به‌گام روایت و تفسیر می‌کند. ثریا همت‌آزاد در آغاز، سرسخنی کوتاه درباره‌ی جایگاه مولانا و هدف مثنوی می‌آورد و یادآور می‌شود که غرض مولانا، صرفاً سرودن شعر و تغزل نیست بلکه استفاده از زبان شعر برای بیان معانی، استعاره‌ها و سیر انسان از نفس تا وصال الهی است. در ادامه، شرح مختصری از زندگی‌نامه‌ی مولانا، مهاجرت او، نقش شمس، صلاح‌الدین زرکوب و حسام‌الدین چلبی و نیز آثار اصلی او مانند دیوان شمس، فیه‌مافیه، مکاتیب و مثنوی آمده است. کتاب درد عاشقی (جلد اول) سپس با نی‌نامه آغاز می‌شود؛ ابیات مشهور «بشنو از نی چون حکایت می‌کند» نقل می‌شود و نویسنده در شرحی مفصل، نی را نماد انسانِ تهی‌شده از نفسانیات و لبریز از اشتیاق وصال می‌داند. پس از آن، حکایت پادشاه و کنیزک، داستان بقال و طوطی، قصه‌ی هدهد و سلیمان و حکایت نخجیران و شیر به‌ترتیب نقل شده است. در هر حکایت، ابتدا ابیات مثنوی آورده می‌شود، سپس روایت داستان به نثر بازگفته می‌شود و بعد، لایه‌های معنوی، اخلاقی و عرفانی آن مانند نسبت عشق مجازی و عشق حقیقی، توکل و جهد، قضا و قدر، جهل و قیاس‌کردن پاکان به خود، و تفاوت ظاهر و باطن، تحلیل شده است. در بخش‌های مختلف کتاب درد عاشقی (جلد اول)، نویسنده کوشیده است ضمن وفاداری به متن مولانا، پیوندی میان فضای حکایت‌ها و دغدغه‌های انسان امروز برقرار کند؛ از مسئله‌ی اعتمادبه‌نفس و خودبینی تا نسبت اختیار و جبر، از خطر تقلید کورکورانه تا اهمیت شناخت اولیا و اهل حقیقت. این جلد، آغاز مسیری است که در آن، دفتر اول مثنوی از خلال چند حکایت محوری، به‌صورت فشرده و تحلیلی مرور می‌شود.

خلاصه کتاب درد عاشقی (جلد اول)

کتاب درد عاشقی (جلد اول) بر محور چند داستان کلیدی دفتر اول مثنوی، سیر انسان از دلبستگی‌های نفسانی تا آشنایی با عشق الهی و حقیقت توکل را دنبال می‌کند. در نی‌نامه، جدایی انسان از اصل خویش و درد اشتیاق شرح داده می‌شود. در حکایت پادشاه و کنیزک، نویسنده نشان می‌دهد چگونه عشق مجازی و وابسته به زیبایی و لذت، به‌تدریج رنگ می‌بازد و انسان را به سوی عشقی پایدارتر رهنمون می‌کند. در داستان بقال و طوطی، مسئله‌ی قیاس‌کردن پاکان و اولیا با فهم محدود خود و ناتوانی در دیدن تفاوت باطن‌ها برجسته شده است. قصه‌ی هدهد و سلیمان، نسبت قضا و قدر با عقل و تدبیر را می‌کاود و نشان می‌دهد که چگونه در لحظه‌ی قضا، چشم عقل بسته می‌شود اما مسئولیت انسان از میان نمی‌رود. در حکایت نخجیران و شیر، گفت‌وگوی طولانی میان جبر و اختیار، توکل و جهد، و معنای درست اعتماد به خدا در کنار کوشش پیگیر، تحلیل شده است. مجموع این حکایت‌ها، تصویری از «درد عاشقی» به‌عنوان رنج بیداری، پالایش نفس و حرکت به‌سوی وصال الهی ترسیم می‌کند.

چرا باید کتاب درد عاشقی (جلد اول) را بخوانیم؟

به خواندن درد عاشقی (جلد اول) به کسانی پیشنهاد می‌شود که می‌خواهند با مثنوی معنوی ارتباطی عمیق‌تر برقرار کنند اما میان زبان مولانا و ذهن امروز فاصله می‌بینند. این کتاب با نقل مستقیم ابیات و سپس شرح روشن و تحلیلی آن‌ها، مفاهیمی مانند عشق، قضا و قدر، توکل، جهد، جهل و خودبینی را در قالب حکایت‌های آشنا باز می‌کند و امکان تأمل دوباره بر زندگی در پرتو سخن مولانا را فراهم می‌سازد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به علاقه‌مندان مثنوی، دانشجویان و پژوهشگران حوزه‌ی عرفان و ادبیات فارسی، و کسانی پیشنهاد می‌شود که درگیر پرسش‌هایی درباره‌ی عشق، رنج، اختیار، جبر، توکل و معنای دینداری در زندگی روزمره هستند و می‌خواهند این سؤالات را در آینه‌ی حکایت‌های مولانا مرور کنند.

بخشی از کتاب درد عاشقی (جلد اول)

«شرح نی‌نامه [نی‌نامه بیانگر تمامی فریادها، اشتیاق‌ها و فراق‌های حضرت مولانا از عالم وصال است که از آن دور مانده است. همان‌گونه که تا نی خالی نشود نمی‌توان در آن دمید و نغمه سر داد، مولانا این تهی شدن از نفسانیات و رهایی از علت‌ها را به ‌مانند فریادی که هم به شوق می‌ماند و هم به درد فراق، در نی می‌دمد تا دمی آرام گیرد و یا فریاد وصال او، بیانگر و ویرانگر خواب‌آلودگانی باشد که نی را به فراموشی سپرده‌اند. مولانا بدان بزرگ انسانی می‌ماند که رسالت هبوط را با تمامی وجودش حس کرده و بزرگداشت آن را در محضر الهی اقرار و به گوش خود، عالمیان و آدمیان، نفیر می‌زند. او با جرأت، سینه سپر می‌کند که اگر می‌خواهید شرح درد فراق سینه‌ام را بشناسید و بخوانید تمام جوارحم از هم بدرید تا ببینید که چگونه تمامی ذرات آن لبریز از ریزش اشتیاق است. اگر این سینه چنین بی‌قراری می‌کند، بر من خُرده مگیرید که هر که را هبوط بوده است، بوی وصال، نَفَس حیات اوست که در نی می‌دمد و هر کس را «نی‌ای» باید. شما گمان مبرید که فریاد درون من، بادی گذرا و سبکبار است، که این آتشی سوزنده است که از دل گُرگرفتۀ من برمی‌آید. هر دل روشنی، فتنه‌ای دارد که تا سنگ طلای او ذوب نشود، همان سنگ است و خاک که بر باد می‌مانَد، که بر باد می‌رود. این «نی»، انسانی است که بوی خدایی گرفته است، تا از هیولای نفس رهایی نیابد، آتش به‌راحتی بر او گلستان نمی‌شود. ابراهیم، تقاضای گلستان نکرد، به خداوند سپرد، آتش بر او گلستان شد. و امّا منِ انسان، چه بیابان‌های تاریک و ترسان در مقابل دارم که جز دیوانگی و سرسپردگی مجنون درمانش نمی‌کند.»