کتاب درد عاشقی (جلد اول)

کتاب درد عاشقی (جلد اول) نوشت ثریا همت آزاد و مجموعه‌ای حاوی گزینش، تلخیص، مقابله‌ی تفاسیر و تحلیل حکایت‌هایی از مثنوی معنوی مولوی است. نویسنده در این اثر کوشیده است با تکیه‌ بر منابع معتبر و شارحان برجسته‌ای چون محمدتقی جعفری و کریم زمانی، حکایت‌ها و مفاهیم دشوار مثنوی را برای خواننده‌ی امروز روشن‌تر کند. ساختار کتاب بر نقل ابیات، بازگویی داستان و سپس شرح و تفسیر مفهومی و اخلاقی آن‌ها استوار است. نشر گویا این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب درد عاشقی (جلد اول)

کتاب درد عاشقی (جلد اول؛ گزینش، تلخیص، مقابله، تفسیر و تحلیل مثنوی معنوی) با تمرکز بر دفتر اول مثنوی معنوی، چند حکایت مشهور مولوی را برگزیده و آن‌ها را گام‌به‌گام روایت و تفسیر کرده است. ثریا همت آزاد در آغاز، سخنی کوتاه درباره‌ی جایگاه مولانا و هدف مثنوی گفته و یادآور شده است که غرض مولانا صرفاً سرودن شعر و تغزل نیست؛ بلکه استفاده از زبان شعر برای بیان معانی، استعاره‌ها و سیر انسان از نفس تا وصال الهی است. نویسنده در ادامه به‌طور مختصر زندگی‌نامه‌ی مولانا، مهاجرت او، نقش شمس تبریزی، صلاح‌الدین زرکوب و حسام‌الدین چلبی و نیز آثار اصلی او مانند دیوان شمس، فیه‌مافیه، مکاتیب و مثنوی را شرح می‌دهد.

درد عاشقی (جلد اول) سپس با نی‌نامه ادامه پیدا می‌کند؛ ابیات مشهور «بشنو از نی چون حکایت می‌کند» نقل می‌شود و نویسنده در شرحی مفصل نی را نماد انسانِ تهی‌شده از نفسانیات و لبریز از اشتیاق وصال می‌داند. پس از این حکایت پادشاه و کنیزک، داستان بقال و طوطی، قصه‌ی هدهد و سلیمان و حکایت نخجیران و شیر به‌ترتیب نقل می‌شوند. در هر حکایت ابتدا ابیات مثنوی آورده می‌شود؛ سپس روایت داستان به نثر بازگفته می‌شود و بعد لایه‌های معنوی، اخلاقی و عرفانی آن مانند نسبت عشق مجازی و عشق حقیقی، توکل و جهد، قضا و قدر، جهل و قیاس‌کردن پاکان به خود و تفاوت ظاهر و باطن تحلیل شده است.

نویسنده در بخش‌های مختلف کتاب درد عاشقی (جلد اول) کوشیده است ضمن وفاداری به متن مولانا، پیوندی میان فضای حکایت‌ها و دغدغه‌های انسان امروز برقرار کند؛ از مسئله‌ی اعتمادبه‌نفس و خودبینی تا نسبت اختیار و جبر، از خطر تقلید کورکورانه تا اهمیت شناخت اولیا و اهل حقیقت. این جلد آغاز مسیری است که در آن دفتر اول مثنوی از خلال چند حکایت محوری، به‌صورت فشرده تحلیل و مرور شده است.

خلاصه کتاب درد عاشقی (جلد اول)

کتاب بر محور چند داستان کلیدی دفتر اول مثنوی، سیر انسان از دلبستگی‌های نفسانی تا آشنایی با عشق الهی و حقیقت توکل را دنبال می‌کند. در نی‌نامه جدایی انسان از اصل خویش و درد اشتیاق شرح داده می‌شود. نویسنده در حکایت پادشاه و کنیزک نشان می‌دهد چگونه عشق مجازی و وابسته به زیبایی و لذت به‌تدریج رنگ می‌بازد و انسان را به‌سوی عشقی پایدارتر رهنمون می‌کند. در داستان بقال و طوطی مسئله‌ی قیاس‌کردن پاکان و اولیا با فهم محدود خود و ناتوانی در دیدن تفاوت باطن‌ها برجسته شده است.

قصه‌ی هدهد و سلیمان در این کتاب، نسبت قضا و قدر با عقل و تدبیر را می‌کاود و نشان می‌دهد که چگونه در لحظه‌ی قضا، چشم عقل بسته می‌شود، اما مسئولیت انسان از میان نمی‌رود. در حکایت نخجیران و شیر، گفت‌وگوی طولانی میان جبر و اختیار، توکل و جهد و معنای درست اعتماد به خدا در کنار کوشش پیگیر تحلیل شده است. مجموع حکایت‌های حاضر تصویری از درد عاشقی به‌عنوان رنج بیداری، پالایش نفس و حرکت به‌سوی وصال الهی ترسیم می‌کند.

چرا باید کتاب درد عاشقی (جلد اول) را بخوانیم؟

کتاب درد عاشقی (جلد اول) با نقل مستقیم ابیات و سپس شرح روشن و تحلیلی آن‌ها مفاهیمی مانند عشق، قضا و قدر، توکل، جهد، جهل و خودبینی را در قالب حکایت‌های آشنا تبیین می‌کند و امکان تأمل دوباره بر زندگی در پرتو سخن مولانا را فراهم می‌سازد.

خواندن کتاب درد عاشقی (جلد اول) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب به دوستداران مثنوی معنوی مولوی، دانشجویان و پژوهشگران حوزه‌ی عرفان و ادبیات فارسی و کسانی پیشنهاد می‌شود که درگیر پرسش‌هایی درباره‌ی عشق، رنج، اختیار، جبر، توکل و معنای دینداری در زندگی روزمره هستند و می‌خواهند این سؤالات را در آینه‌ی حکایت‌های مولانا مرور کنند.

درباره ثریا همت آزاد

ثریا همت آزاد زاده‌ی سال ۱۳۲۳، شاعر، پژوهشگر و از شاگردان علی شریعتی بوده است. این نویسنده دانش‌آموخته‌ی رشته‌ی تئاتر در فرانسه بوده و علاوه‌بر مولاناپژوهی، قرآن‌پژوهی را هم در کارنامه‌ی خود دارد. مجموعه کتاب «درد عاشقی» نوشته‌ی اوست.

بخشی از کتاب درد عاشقی (جلد اول)

«حکایت اول: دزدیدن مارگیر، ماری را از مارگیری دیگر

دزدکی از مارگیری مار بُرد

ز ابلهی آن را غنیمت می‌شِمرد

وا رهید آن مارگیر از زخم مار

مار کُشت آن دزد او را، زار زار

مارگیرش دید پس بشناختـش

گفت از جان مار من پرداختش

در دعا می‌خواستـی جانم از او

کش بیـابم مار بستانم ازو

شُکر حق را کان دعا مردود شد

من زیان پنداشتم، آن سود شد

بس دعاها، کآن زیان است و هلاک

وز کَرَم می‌نشنود یزدان پاک

[مرحوم فروزانفر مأخذ این داستان را نیاورده. داستانی شبیه بدین افسانه در مرزبان‌نامه در باب دوم آمده است. خلاصه آن این‌که؛ برزگری با ماری آشنا شد و مدتی با او بود تا روزی مار را دید از سرما فسرده، آن را برگرفت و در توبره نهاد و بر سر خر آویخت. مار از نفس گرم خر، جان گرفته و خر را زخمی زد و بکشت.]

یکی از مشاغلی که در قدیم مرسوم بوده است، شغل مارگیری است. این شغل، منافع خاصی را برای مارگیران به همراه داشته است. به‌ نظر می‌رسد مولانا؛ هدف از این سودجویی خطرناک را در کنایه به زهر‌آلود بودن، موذیانه بودن و خیزش و پیچش مار، در ارتباط با نفسِ سرکِش آدمی، به تصویر کشیده است. دزدکی، از نادانی و حرص‌ و‌ طمع، ماری را از مارگیری به گمان این ‌که بی‌زحمت، غنیمتی را به‌دست آورده است، شادمان ربُود. دیری نگذشت که دزدک مارگیر، هلاک نیش مار شد و مارگیر صاحب، از آن زخم مار رهیده، جان سالم به‌در بُرد.»