کتاب تصحیح انتقادی دیوان ثنایی مشهدی (جلد دوم)
معرفی کتاب تصحیح انتقادی دیوان ثنایی مشهدی (جلد دوم)
کتاب تصحیح انتقادی دیوان ثنایی مشهدی (جلد دوم) نوشتهی میترا بیغمی ادامهی پروژهای است که در جلد نخست با معرفی زندگی و قصاید این شاعر آغاز شده بود. در این مجلد غزلها، قطعهها، رباعیها، پراکندهها و تکبیتیهای ثنایی بر پایهی نسخههای خطی مختلف گردآوری و تصحیح شده است و در پایان نیز تعلیقات و توضیحات محقق آمده است. این اثر در مجموعهی «کتب تخصصی ادبیات؛ ۷۰۷» جای میگیرد و نشر گیوا آن را منتشر کرده است. نسخهی الکترونیکی این اثر را میتوانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.
درباره کتاب تصحیح انتقادی دیوان ثنایی مشهدی (جلد دوم)
کتاب تصحیح انتقادی دیوان ثنایی مشهدی (جلد دوم) با مقدمهی کوتاهی از میترا بیغمی آغاز میشود که در آن به یادآوری محتوای جلد اول و تبیین مسیر جلد دوم پرداخته است. در جلد نخست زندگی و شعر ثنایی و بخش عمدهی قصاید او بررسی شده بود و اکنون در این مجلد ادامهی اشعار شاعر عرضه شده است. محقق در مقدمه توضیح داده است که این جلد با غزلیات آغاز میشود و در پایان به نتایج بحث و مطالعه دربارهی شعر و سبک ثنایی میرسد. در بخش اصلی کتاب تصحیح انتقادی دیوان ثنایی مشهدی (جلد دوم) نخست غزلها آمده است؛ غزلهایی که در آنها مضامینی چون عشق، هجران، خونریزی غمزه، ناز و خشم معشوق، بیتابی عاشق، و بازیهای زبانی با واژههایی مانند خون، نیش، ریش، آتش، شوق و فراموشی پیدرپی تکرار و دگرگون شده است. پس از غزلها، «قطعهها» قرار گرفته که بیشتر در مدح شاهان، امیران و حامیان شاعر، یا در بیان گلایهها و درخواستها و نکتهگوییهای اجتماعی و شخصی است. در ادامه، «رباعیها» آمده که در آنها هم مضامین عاشقانه و هم طنز، نکتهپردازی و اشاره به احوال شخصی و زمانه دیده میشود. در پایان کتاب تصحیح انتقادی دیوان ثنایی مشهدی (جلد دوم) بخشی با عنوان «پراکندهها» و سپس «تک بیتیها» درج شده است که ابیات منفرد یا قطعات کوتاه بهجامانده از نسخههای مختلف را دربرمیگیرد. آخرین بخش، «فصل سوم: تعلیقات» است که در آن میترا بیغمی به شیوهی یک تصحیح انتقادی، به استقبالها و تضمینهای ثنایی از خاقانی، سلمان ساوجی و دیگران، نکات زبانی و معنایی، ضبطهای مشکوک، ارجاع به تذکرهها و تاریخ ادبیات و نیز شواهدی دربارهی حامیان شاعر مانند سلطان ابراهیم میرزا پرداخته است. این تعلیقات جایگاه ثنایی را در سنت قصیده و غزل فارسی روشنتر میکند و به خواننده امکان میدهد پیوند شعر او را با متون پیشین و فضای فرهنگی عصرش دنبال کند.
خلاصه کتاب تصحیح انتقادی دیوان ثنایی مشهدی (جلد دوم)
تصحیح انتقادی دیوان ثنایی مشهدی (جلد دوم) ادامهی گردآوری و سنجش اشعار این شاعر است و بر غزلها و قطعات و رباعیها تمرکز دارد. در غزلها تصویری پرتنش از رابطهی عاشق و معشوق شکل گرفته است: معشوقی خونریز، بیرحم، نازپرورده و خشمگین که با غمزه و نیش مژگان، دلها را ریش میکند و عاشقی که در خون دل، اشک، آتش شوق و بیتابی غرق است. در قطعهها و رباعیها، ثنایی از مدح شاهان و امیران، بهویژه سلطان ابراهیم میرزا، تا گلایه از بیمهری، فقر، بیاعتنایی درباریان و بازیهای هوشمندانه با زبان و عدد و دعا را درهم آمیخته است. تعلیقات پایانی نیز لایهی بینامتنی شعر او را با اشاره به استقبالها، تضمینها و نکات لغوی و تاریخی آشکار کرده است.
چرا باید کتاب تصحیح انتقادی دیوان ثنایی مشهدی (جلد دوم) را بخوانیم؟
این کتاب تصویری نسبتاً کامل از بخش غنایی و کوتاهسرودههای ثنایی مشهدی به دست میدهد و با تعلیقات دقیق، جایگاه او را در میان شاعران قصیدهسرا و غزلپرداز نشان میدهد. خواننده میتواند هم با زبان و تصویرسازیهای عاشقانهی او آشنا شود و هم پیوند شعرش را با خاقانی، سلمان ساوجی و دیگران دنبال کند.
خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد میکنیم؟
مطالعهی این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران ادبیات فارسی، علاقهمندان به تصحیح متون و کسانی پیشنهاد میشود که به غزل و قصیدهی سبک عراقی و آشنایی با شاعران کمتر شناختهشدهی این سنت علاقه دارند.
بخشی از کتاب تصحیح انتقادی دیوان ثنایی مشهدی (جلد دوم)
«در جلد اول کتاب به صورت کلی به زندگی و شعر ثنایی مشهدی پرداختیم و در قسمت دوم جلد اول - که قسمت اعظم آن نیز بود – قصیده ها را بیان نمودیم. در این جلد به بیان ادامه اشعار شاعر می پردازیم و با غزلیات شروع کرده و در پایان کتاب نتایج بحث و مطالعه را به محضرتان تقدیم خواهیم کرد. میترا بیغمی بهار ۹۴ غزلها «۱» وه چه چشم است این که هر گه بینم آن رخسار را خون کند از غمزه بر من لذّت دیدار را آن که می گوید که زخم عشق بی آزار نیست گو ببین بر من جراحت های بی آزار را از بن هر مو ثنایی چشم خون پالا گشود بس که در دل کرد پنهان گریهٔ بسیار را «۲» راندی به خشم از بر خود ای پسر مرا صد خار حسرت است از این در جگر مرا از پرسش خیال بگو حسرتت برم کان حسرت است هر نفس اندر نظر مرا مسکین دلم به روی نکو خو گرفته است او را مران به خشم و مکن در به در مرا»