کتاب از سفرنامه ناصرخسرو

کتاب از سفرنامه ناصرخسرو تصحیح ذبیح الله صفا، منتخبی از سفرنامه‌ی مشهور ناصرخسرو قبادیانی، شاعر و حکیم قرن پنجم هجری است که در آن بناها، آداب و رسوم، وضعیت اجتماعی و سیاسی و حتی رخدادهای طبیعی شهرهایی که دیده بود را با دقت و جزئیات توصیف می‌کند. متن کتاب، علاوه بر روایت سفر هفت‌ساله‌ی ناصرخسرو از خراسان تا مصر و بازگشت به وطن، دربردارنده‌ی شرح حال نویسنده، ارزش ادبی و تاریخی این اثر و توضیحاتی درباره‌ی سبک نگارش و ویژگی‌های زبانی آن است. این کتاب در قالب مجموعه‌ی شاهکارهای ادبیات فارسیِ نشر امیرکبیر منتشر شده است. نسخه‌ الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب از سفرنامه ناصرخسرو

کتاب از سفرنامه ناصرخسرو با گردآوری و ویرایش ذبیح‌الله صفا، تصویری زنده و دقیق از یکی از مهم‌ترین آثار نثر فارسی در قرن پنجم هجری ارائه می‌دهد. این کتاب، بخشی از مجموعه‌ای است که با هدف دسترس‌پذیرکردن متون ادبی و تاریخی برای نسل امروز تهیه شده است. 

کتاب شامل شرح حال مختصر ناصرخسرو و معرفی آثار او و سپس گزیده‌هایی از متن اصلی سفرنامه است. در این گزیده‌ها، روایتی از سفر پرماجرای ناصرخسرو به شهرها و سرزمین‌های مختلف، از خراسان تا مصر و حجاز، آمده است. ذبیح‌الله صفا در هر بخش توضیحات و پاورقی‌هایی گذاشته که به فهم بهتر متن و اصطلاحات تاریخی و جغرافیایی کمک می‌کند. 

کتاب از سفرنامه ناصرخسرو، نه‌تنها سفرنامه‌ای جغرافیایی، بلکه سندی از زندگی اجتماعی، فرهنگی و دینی آن دوران به‌ شمار می‌آید و با روایت‌های جزئی و دقیق، خواننده را با فضای شهرها، آداب مردم و رخدادهای مهم آن عصر آشنا می‌کند.

خلاصه کتاب از سفرنامه ناصرخسرو

کتاب از سفرنامه ناصرخسرو، روایت سفر هفت‌ساله‌ی ناصرخسرو قبادیانی است که پس از دیدن خوابی تأثیرگذار، زندگی دیوانی را رها می‌کند و عازم سفر حج و سیاحت سرزمین‌های اسلامی می‌شود. او از مرو آغاز می‌کند و از شهرهایی چون نیشابور، سمنان، ری، قزوین، آذربایجان، ارمنستان، شام، بیت‌المقدس، مکه، مصر، بصره، اصفهان و دیگر مناطق عبور می‌کند. در هر شهر، به توصیف دقیق بناها، بازارها، آداب و رسوم، محصولات، وضعیت اجتماعی و حتی رخدادهای طبیعی مانند زلزله می‌پردازد. 

ناصرخسرو با دقت و کنجکاوی، ویژگی‌های معماری، کشاورزی، بازرگانی و حتی باورهای مردم را ثبت می‌کند. او در مصر به مذهب اسماعیلی گرایش پیدا می‌کند و پس از بازگشت به بلخ، به تبلیغ این مذهب می‌پردازد که باعث آزار و تبعیدش می‌شود. روایت کتاب، علاوه‌ بر جنبه‌های جغرافیایی و تاریخی، سرشار از نکته‌های اخلاقی، فلسفی و تأملات شخصی نویسنده است. 

در بخش‌هایی از کتاب، ماجراهای روزمره، دیدار با شخصیت‌های علمی و ادبی و حتی دشواری‌های سفر و زندگی در سرزمین‌های ناشناخته با زبانی متین و نثری استوار بیان شده است.

چرا باید کتاب از سفرنامه ناصرخسرو را بخوانیم؟

این کتاب، با روایت‌های دقیق و جزئی‌نگر، هم اطلاعات تاریخی و جغرافیایی ارزشمندی ارائه می‌کند و هم نگاه فلسفی و اخلاقی ناصرخسرو را به‌خوبی بازتاب می‌دهد. توضیحات و پاورقی‌های کتاب، فهم متن را برای مخاطبان امروزی آسان‌تر می‌کند و امکان مقایسه‌ی زندگی گذشته با امروز را فراهم می‌سازد.

خواندن کتاب از سفرنامه ناصرخسرو را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این سفرنامه به علاقه‌مندان به تاریخ ایران و اسلام، دوستداران ادبیات کلاسیک فارسی، پژوهشگران فرهنگ و تمدن اسلامی، دانشجویان رشته‌های ادبیات، تاریخ و جغرافیا و کسانی که به سفرنامه‌نویسی و روایت‌های مستند علاقه دارند، پیشنهاد می‌شود.

درباره ناصرخسرو

ناصرخسرو قبادیانی، با نام کامل ابومعین ناصر بن خسرو بن حارث قبادیانی بلخی، شاعر، فیلسوف، حکیم و جهانگرد ایرانی بود که در سال ۳۹۴ هجری قمری در قبادیانِ بلخ متولد شد و در سال ۴۸۱ هجری قمری در یمگانِ بدخشان درگذشت. او بر دانش‌های عقلی و نقلی عصر خود از جمله فلسفه، کلام، حساب، طب، موسیقی و نجوم تسلط داشت و در دیوان اشعارش به این احاطه‌ی علمی تأکید کرده است. ناصرخسرو در کنار حافظ و رودکی، یکی از سه شاعر برجسته‌ای است که کل قرآن را حفظ بوده‌اند و در آثار خویش، از آیات قرآن برای تبیین و اثبات دیدگاه‌های خود بهره گرفته است.

بخش مهمی از شهرت تاریخی ناصرخسرو به سفر هفت‌ساله‌اش و نگارش کتاب «سفرنامه» بازمی‌گردد که به عنوان یکی از مشهورترین و مستندترین سفرنامه‌های تاریخی جهان شناخته می‌شود. او پس از این سفر و گرایش به مذهب اسماعیلی، به عنوان مروج این آیین در بخش‌های شرقی جهان اسلام به فعالیت پرداخت، اما به دلیل مخالفت‌های مذهبی و سیاسی حاکمان وقت، مجبور به اقامت و انزوا در دره‌ی یمگان بدخشان شد و تا پایان عمر در همان‌جا به نگارش آثار فکری و سرودن قصاید خود ادامه داد.

درباره ذبیح الله صفا

ذبیح‌الله صفا، پژوهشگر (۱۳۷۸-۱۲۹۰)، نویسنده، مترجم و استاد دانشگاه تهران، در شهمیرزاد سمنان متولد شد. او پس از اتمام دوره‌ی ابتدایی در بابل، تحصیلات متوسطه‌ی خود را در دارالفنون تهران به پایان رساند. صفا تحصیلات عالی خود را در دانشسرای عالی و دانشکده‌ی ادبیات پی گرفت و در سال ۱۳۲۱ دکترای ادبیات فارسی را دریافت کرد. وی کار خود را با دبیری در دبیرستان‌های تهران آغاز نمود و سپس به عنوان استاد کرسی تاریخ ادبیات در دانشگاه تهران به فعالیت پرداخت. او در سال ۱۳۴۷ بازنشسته شد، اما تدریس خود را به عنوان استاد مقطع دکتری ادامه داد.

مهم‌ترین و شاخص‌ترین اثر مکتوب ذبیح‌الله صفا، مجموعه‌ی چندجلدی «تاریخ ادبیات در ایران» است که به عنوان یکی از جامع‌ترین و اصلی‌ترین منابع مرجع در حوزه‌ی تاریخ ادبیات، وضع علمی، فکری و اجتماعی دوره‌های مختلف تاریخی ایران شناخته می‌شود. علاوه بر این اثر و رساله‌ی «حماسه‌سرایی در ایران»، کارنامه‌ی پژوهشی او شامل تألیفات دیگری در زمینه‌ی تاریخ علوم عقلی در تمدن اسلامی، تصحیح متون کلاسیک فارسی و ترجمه‌ی آثار فلسفی و ادبی است.

بخشی از کتاب از سفرنامه ناصرخسرو

«نیمهٔ دی‌ماه پارسیان سال بر چهارصد و ده یزدجردی، سر و تن بشستم و به مسجد جامع شدم و نماز کردم و یاری خواستم از باری تبارک و تعالی به گزاردن آنچه بر من واجب است و دست بازداشتن از منهیات و ناشایست چنان‌که حق سبحانه و تعالی فرموده است. پس از آنجا به شبورغان رفت. شب به دیه پاریاب بودم و از آنجا به راه سمنگان و طالقان به مرو الرود شدم. پس به مرو رفتم و از آن شغل که به عهدهٔ من بود معاف خواستم و گفتم و از دنیایی آنچه بود ترک کردم الا اندک ضروری. و بیست و سیوم شعبان به‌عزم نیشابور بیرون آمدم و از مرو به سرخس شدم که سی فرسنگ باشد و از آنجا به نیشابور چهل فرسنگ است.

روز شنبه یازدهم شوال در نیشابور شدم. چهارشنبهٔ آخر این ماه کسوف بود، و حاکم زمان طغرل‌بیک محمد بود برادر جغری‌بیک، و مدرسه‌ای فرموده بود به نزدیک بازار سراجان و آن را عمارت می‌کردند. و او خود به ولایت‌گیری به اصفهان رفته بود. بار اول، دویم ذی القعده از نیشابور بیرون رفتم در صحبت خواجه‌موفق، که خواجهٔ سلطان بود، به راه کوان به قومس رسیدیم و زیارت شیخ بایزید بسطامی کردم؛ قدس الله روحه روز آدینهٔ هشتم ذی القعده از آنجا به دامغان رفت.»