کتاب ظهور اسلام

کتاب ظهور اسلام نوشته‌ی وستا سرخوش کرتیس و سارا استوارت با ترجمه‌ی خسرو خواجه‌نوری، اثری پژوهشی و تحلیلی درباره‌ی یکی از مهم‌ترین دوره‌های تاریخ ایران است. این کتاب جلد چهارم از مجموعه‌ی اندیشه‌ی ایرانی به‌شمار می‌آید که انتشارات امیرکبیر آن را منتشر کرده است. مجموعه‌ی یادشده با همکاری گروهی از پژوهشگران برجسته، تاریخ و فرهنگ ایران را از دوران باستان تا اوایل قاجار بررسی می‌کند. ظهور اسلام به‌طور خاص به دوران گذار ایران از عصر ساسانی به دوره‌ی اسلامی می‌پردازد و تأثیرات عمیق ورود اسلام بر ساختارهای سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و زبانی ایران را واکاوی می‌کند. این اثر با گردآوری مقالاتی از محققان نام‌آشنا، تصویری چندوجهی از تحولات ایران در قرون نخستین اسلامی ارائه می‌دهد و به پرسش‌هایی درباره‌ی هویت ایرانی، زبان فارسی و بقای عناصر فرهنگی ایران پس از فتح عرب‌ها پاسخ می‌دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ظهور اسلام

کتاب ظهور اسلام با همکاری وستا سرخوش کرتیس و سارا استوارت، به بررسی تحولات بنیادین ایران در آستانه و پس از ورود اسلام می‌پردازد. این کتاب بخشی از مجموعه‌ی اندیشه‌ی ایرانی است که با هدف بازشناسی اندیشه و فرهنگ ایران در بستر تاریخ، توسط جمعی از پژوهشگران بین‌المللی تدوین شده است. ساختار کتاب بر پایه‌ی هفت مقاله از محققان برجسته شکل گرفته که هر یک از زاویه‌ای متفاوت به موضوع گذار ایران از عصر ساسانی به دوره‌ی اسلامی نگاه کرده‌اند. موضوعات مطرح‌شده در این اثر، از تحلیل دلایل فروپاشی ساسانیان و پیروزی اعراب مسلمان تا بررسی چگونگی حفظ زبان فارسی و هویت ایرانی در دوران سلطه‌ی عرب‌ها را دربرمی‌گیرد. همچنین، کتاب به نقش نخبگان ایرانی، استمرار سنت‌های اداری و فرهنگی، تحولات اقتصادی و اجتماعی، و تأثیرات متقابل فرهنگ ایرانی و اسلامی می‌پردازد. مقالات کتاب ظهور اسلام با رویکردی تطبیقی، ایران را در کنار دیگر سرزمین‌های فتح‌شده توسط مسلمانان قرار می‌دهد و دلایل ماندگاری هویت ایرانی را در مقایسه با سرزمین‌هایی چون مصر و سوریه بررسی می‌کند. این اثر، علاوه‌بر تاریخ سیاسی، به ابعاد هنری، ادبی، مذهبی و علمی ایران در قرون نخستین اسلامی نیز توجه دارد و تصویری جامع از این دوره‌ی پرتلاطم ارائه می‌دهد.

خلاصه کتاب ظهور اسلام

کتاب ظهور اسلام با تمرکز بر دوره‌ی گذار ایران از عصر ساسانی به دوران اسلامی، مجموعه‌ای از مقالات پژوهشی را گردآوری کرده است که هر یک به جنبه‌ای از این تحول تاریخی می‌پردازند. نویسندگان کتاب، ابتدا به تحلیل دلایل فروپاشی امپراتوری ساسانی و زمینه‌های اجتماعی و سیاسی آن اشاره کرده‌اند. در ادامه، روند فتح ایران توسط اعراب مسلمان و پیامدهای آن بر ساختارهای دینی، زبانی و فرهنگی کشور بررسی شده است. یکی از محورهای اصلی کتاب، پرسش از چرایی حفظ زبان فارسی و هویت ایرانی در شرایطی است که بسیاری از سرزمین‌های فتح‌شده، هویت و زبان بومی خود را از دست دادند. نقش نخبگان ایرانی، استمرار سنت‌های اداری و فرهنگی، و سازگاری تدریجی با دین جدید از جمله عواملی است که در این زمینه مورد توجه قرار گرفته است. کتاب همچنین به ظهور سلسله‌های ایرانی در دوره‌ی اسلامی، شکوفایی زبان و ادبیات فارسی، و تأثیر فرهنگ ایرانی بر حکومت‌های بعدی می‌پردازد. در بخش‌هایی از کتاب، تحولات اقتصادی و اجتماعی، مانند رشد کشت پنبه و نقش طبقه‌ی روحانیون، و همچنین انتقال دانش و علوم ایرانی به جهان اسلام و اروپا بررسی شده است. در مجموع، ظهور اسلام تصویری چندلایه از پایداری و تحول هویت ایرانی در بستر تحولات سیاسی و دینی قرون نخستین اسلامی ارائه می‌دهد.

چرا باید کتاب ظهور اسلام را بخوانیم؟

کتاب ظهور اسلام با گردآوری پژوهش‌های متنوع و مستند، فرصتی کم‌نظیر برای شناخت عمیق‌تر یکی از مهم‌ترین مقاطع تاریخ ایران فراهم می‌کند. این اثر نه‌تنها به روایت رویدادهای تاریخی بسنده نکرده، بلکه با تحلیل‌های تطبیقی و مقایسه‌ای، دلایل ماندگاری هویت ایرانی و زبان فارسی را در مواجهه با تحولات سیاسی و دینی بررسی کرده است. خواننده با مطالعه‌ی این کتاب، با دیدگاه‌های مختلف درباره‌ی پیوند میان فرهنگ ایرانی و اسلام، نقش نخبگان و ساختارهای اجتماعی، و چگونگی شکل‌گیری ایران اسلامی آشنا می‌شود. همچنین، کتاب با پرداختن به ابعاد هنری، ادبی و علمی این دوره، تصویری جامع و چندوجهی از ایران پس از ورود اسلام ارائه می‌دهد که برای علاقه‌مندان به تاریخ، فرهنگ و هویت ایرانی ارزشمند است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به پژوهشگران و دانشجویان تاریخ ایران، علاقه‌مندان به مطالعات فرهنگی و تمدنی، و کسانی که دغدغه‌ی شناخت ریشه‌های هویت ایرانی در دوره‌ی اسلامی دارند پیشنهاد می‌شود. همچنین، برای افرادی که به دنبال درک تحولات اجتماعی، زبانی و دینی ایران در قرون نخستین اسلامی هستند، این اثر مناسب است.

بخشی از کتاب ظهور اسلام

«گرویدن ایرانیان به اسلام عظیم‌ترین نقطهٔ عطف در تاریخ این کشور و مردم آن به حساب می‌آمد. در مجموعه نبردهایی که نیروهای ساسانی با اعراب مسلمان داشتند، از ارتشی با لباس‌های مندرس، اما با ایمانی تازه و حریص به گرفتن غنایم از شهرها و روستاهای حاصلخیز ایران، دچار شکست شدند. تیسفون یا مدائن، پایتخت ایران در سال ۶۳۷ م/۱۶ ق سقوط کرد، تنها بعد از پنج سال که از فوت پیامبر اسلام گذشته بود. شکست ایرانی‌ها در نهاوند پنج سال بعد در سال ۶۴۲ م/۲۱ ق اتفاق افتاد که اعراب آن را فتح الفتوح نامیدند، این نبرد سرنوشت سلسلهٔ ساسانی را مشخص کرد و هر گونه امید و آرزو برای مقاومت در مقابل نیروی طماع اعراب را نابود کرد. یزدگرد سوم با دفاین و ملازمان بی‌شمارش فرار کرد و زمانی نگذشت که در سال ۶۵۱ م/ ۳۰ ق با دسیسهٔ اشراف زاده‌ای ایرانی موسوم به ماهوی، به قتل رسید. شاهنشاهی مقتدر ساسانی پس از ۴۰۰ سال حکومت مستحکم فروریخت. کمی بعد از زوال ساسانیان، فرآیند تغییر دین به راه افتاد: معابد و آتشکده‌های زرتشتی کم‌کم به مسجد تبدیل شدند و الله جایگزین اهورامزدا به‌عنوان خالق جهان شد. در همین راستا شیطان به صورت گول‌زنندهٔ بزرگ جای اهریمن را گرفت، ثنویت ساسانیان تبدیل به ایمان توحیدی اسلام گشت. چهار عنصر آب، آتش، خاک و باد دیگر دارای تقدس نبودند و مردم قادر بودند در آن استحمام کنند و اجساد متوفیان خود را به جای اینکه در دخمه‌ها بگذارند تا طعمهٔ پرندگان شوند، در خاک دفن کنند.»