کتاب آوای هستی

کتاب آوای هستی نوشته‌ی عبدالله نصری به بررسی خدا و جهان هستی از منظر علامه محمدتقی جعفری می‌پردازد. نویسنده با تکیه‌بر آثار فلسفی و تفسیری جعفری، به‌ویژه نهایة الادراک الواقعی و تفسیر و نقد و تحلیل مثنوی، کوشیده است تصویری منسجم از مبانی متافیزیکی و الهیاتی او ارائه کند. در این کتاب، مباحثی مانند وجود و ماهیت، هیولی، جوهر و عرض، حرکت، زمان، علیت و اصل تضاد در اندیشه‌ی جعفری بازخوانی شده است. نشر امیرکبیر آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب آوای هستی

کتاب آوای هستی با تمرکز بر اندیشه‌های فلسفی علامه محمدتقی جعفری درباره‌ی خدا و جهان، تصویری تحلیلی از مبانی متافیزیکی او ارائه می‌کند. عبدالله نصری در این کتاب نشان می‌دهد که جعفری در چهارچوب حکمت متعالیه نمی‌ماند و در عین آشنایی عمیق با فلسفه‌ی صدرایی، دستگاه فکری متمایزی را پی می‌گیرد که در آن، داده‌های فلسفه‌ی اسلامی، عرفان، کلام و دستاوردهای علمی جدید به‌ویژه فیزیک جدید در کنار هم قرار گرفته‌اند. کتاب آوای هستی در چند بخش اصلی سامان یافته است که در آن‌ها مفاهیمی مانند وجود و ماهیت، نفی هیولی، جوهر و عرض، وجود مجرد، حرکت، اصل تضاد، زمان و علیت به‌صورت منظم طرح شده‌اند. در هر فصل، ابتدا دیدگاه‌های مشهور فیلسوفان اسلامی و گاه متفکران غربی مانند هراکلیتوس، هگل، راسل، فروید، برگسون و اینشتین مرور می‌شود، سپس موضع جعفری با نقل مستقیم از آثار او و تحلیل انتقادی نویسنده بازسازی می‌شود. کتاب آوای هستی در عین وفاداری به متن جعفری، به سیر تطور فکری او نیز توجه کرده است؛ برای نمونه، تغییر نظر او درباره‌ی اصالت ماهیت و نقد بعدی‌اش بر فرساینده‌بودن بحث‌های تجریدی وجود و ماهیت نشان داده می‌شود. در کتاب آوای هستی، نصری کوشیده است از مقایسه‌ی مفصل جعفری با دیگر فیلسوفان پرهیز کند تا خواننده ابتدا با خود دستگاه فکری جعفری آشنا شود. بااین‌حال، در مواردی که مقایسه با ملاصدرا، مطهری، سهروردی یا متکلمان برای روشن‌شدن بحث لازم بوده، به‌طور محدود انجام شده است. نتیجه آن است که خواننده با یک تصویر نسبتاً یکپارچه از متافیزیک جعفری روبه‌رو می‌شود که در آن، حرکت، تجرد نفس، نفی هیولی، تفسیر خاص از جوهر و عرض، و پیوند حرکت جهان با فیض مافوق طبیعت، جایگاهی محوری دارند.

خلاصه کتاب آوای هستی

کتاب آوای هستی طرحی فشرده از متافیزیک علامه جعفری عرضه می‌کند. در فصل وجود و ماهیت، نویسنده نشان می‌دهد جعفری چگونه از تجربه‌ی حرکت و کون و فساد به تحلیل مفاهیم وجود، عدم و ماهیت می‌رسد و در نهایت، اصالت را نه به یکی از آن دو، بلکه به مجموعه‌ی وجود و ماهیتِ فانی در واقعیت متحرک نسبت می‌دهد. در فصل نفی هیولی، جعفری با الهام از نقدهای مطهری و با استناد به فیزیک جدید، هیولی یا ماده‌ی مطلق را محصول فعالیت ذهن می‌داند نه واقعیتی عینی. در ادامه، کتاب آوای هستی تفسیر جعفری از جوهر و عرض را به‌عنوان دو حالت تراکم و تلاشی رویدادهای مادی، بحث او درباره‌ی وجود مجرد و تجرد نفس، و نظریه‌اش درباره‌ی عمومیت حرکت در طبیعت و ماورای طبیعت شرح می‌دهد. سپس به اصل تضاد، زمان و علیت می‌رسد؛ جایی که جعفری ضمن پذیرش ضرورت علیت و حرکت، از مطلق‌سازی صورت کلاسیک این مفاهیم پرهیز کرده و بر وابستگی آن‌ها به ساختار ذهن و شبکه‌ی پیچیده‌ی روابط طبیعی تأکید کرده است.

چرا باید کتاب آوای هستی را بخوانیم؟

کتاب آوای هستی برای آشنایی عمیق با دستگاه فکری علامه جعفری در باب خدا، جهان و انسان نوشته شده است. خواننده در آن با بازخوانی انتقادی مفاهیم کلاسیک فلسفه‌ی اسلامی در پرتو علم جدید، و نیز با نحوه‌ی پیوند دادن متافیزیک، عرفان و تفسیر مثنوی در اندیشه‌ی جعفری روبه‌رو می‌شود.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب آوای هستی به دانشجویان و علاقه‌مندان فلسفه‌ی اسلامی، الهیات و عرفان، پژوهشگران اندیشه‌ی علامه جعفری، و کسانی که درگیر پرسش‌هایی درباره‌ی حرکت، زمان، علیت و نسبت علم جدید با متافیزیک هستند پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب آوای هستی

«در این اثر به بحث از اندیشه‌های استاد جعفری دربارهٔ خدا و جهان پرداخته شده است. انسان‌شناسی او در اثر دیگری منتشر خواهد شد. یکی از ویژگی‌های تفکر علامه جعفری این است که او در چهارچوب فکری حکمت متعالیه نمی‌اندیشد. فیلسوفان معاصر ما با وجود ابداعاتی که دارند، در چهارچوب‌های فلسفهٔ صدرایی تفکر می‌کنند. در میان آن‌ها علامه جعفری یک استثناست. البته این سخن به معنای مخالفت تام و تمام او با حکمت صدرایی نیست، بلکه مراد تمایز چهارچوب فکری او از فیلسوفان صدرایی است. در طرح مبانی متافیزیکی، جعفری توجه ویژه‌ای به‌دستاوردهای علمی جدید به ویژه فیزیک دارد. بحث‌های او دربارهٔ ماده، جوهر و عرض، علیت و حرکت و... مؤید این مدعاست و خوانندهٔ این اثر به خوبی با تمایز دیدگاه‌های او با حکمای صدرایی آشنا خواهد شد. بنای مؤلف در بیان مطالب، اقتصاد و پرهیز از زیاده‌گویی بوده است. تلاش شده تا مطالب بی‌ارتباط با مسائل مورد نظر مطرح نشود. از مقایسهٔ تفصیلی آرای جعفری با دیگران و اختلاف‌نظرهای وی با آن‌ها نیز صرف‌نظر شده تا خواننده در میان آرای گوناگون سردرگم نشود و به‌طور مستقل با دیدگاه‌های وی آشنا شود. در موارد خاصی به مقایسه با آرای دیگران پرداخته شده که به روشنگری مطالب کمک می‌کرده است. البته ضرورت این کار به‌قوت خود باقی است و در اثری دیگر باید به اختلاف‌نظرهای او با سایر متفکران پرداخت.»