کتاب ما و علوم انسانی (جلد چهارم)

کتاب ما و علوم انسانی (جلد چهارم) مجموعه‌ای از مقالات و گفتارهای اندیشمندان ایرانی است که به بررسی ریشه‌ها، مبانی و وضعیت کنونی علوم‌انسانی در ایران و جهان می‌پردازد. این اثر با همکاری نویسندگان و پژوهشگرانی چون حمید پارسانیا، عطاءالله بیگدلی، سید حمید طالب‌ زاده، حسین کچویان، پرویز ضیاءشهابی، مهدی بنایی جهرمی، انشاءالله رحمتی، حمید پارسانیا، احمد واعظی و محمد محمدیان گردآوری شده است. نشر دانشگاه باقرالعلوم این اثر را منتشر کرده است. کتاب حاضر به‌ویژه بر گفتمان نخبگان علوم‌انسانی و بازاندیشی در هویت و امکان علوم‌انسانی در بستر فرهنگ ایرانی-اسلامی تمرکز دارد و تلاش می‌کند با نگاهی تحلیلی و انتقادی، نسبت میان سنت و مدرنیته، عقل و نقل و نقش دین در علوم‌انسانی را واکاوی کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ما و علوم انسانی (جلد چهارم)

کتاب ما و علوم‌انسانی (جلد چهارم) (مجموعه نشست‌های دومین دوره‌ی مقدماتی طرح ملی گفتمان نخبگان علوم‌انسانی، تابستان ۱۳۹۷) با محوریت گفتمان و بازاندیشی در هویت علوم انسانی، به بررسی تاریخی و معرفتی این حوزه در بستر ایران معاصر می‌پردازد. نویسندگان کتاب با رویکردی تحلیلی، ابتدا به ریشه‌های فلسفی و تمدنی علوم‌انسانی غربی و نسبت آن با سنت اسلامی اشاره کرده‌اند. ساختار کتاب شامل فصل‌هایی درباره‌ی مبانی نظری غرب مدرن، شرایط امکان علوم‌انسانی در سنت فلسفه‌ی اسلامی، تاریخ تحلیلی شکل‌گیری علوم اجتماعی، نقش دین در علم، تطورات عقل، نسبت حوزه و علوم‌انسانی، ظرفیت‌های تمدنی اسلام و ضرورت تحول در علوم‌انسانی است. 

هر فصل توسط یکی از صاحب‌نظران حوزه‌ی علوم‌انسانی نوشته شده و تلاش شده است تا با طرح پرسش‌های بنیادین، مخاطب را به تأمل درباره‌ی وضعیت فعلی و آینده‌ی علوم انسانی در ایران دعوت کند. کتاب به‌ویژه بر اهمیت شناخت ریشه‌های تاریخی و معرفتی علوم‌انسانی، درهم‌تنیدگی سوژه و ابژه و ضرورت بازاندیشی در مبانی و روش‌های این علوم تأکید کرده است؛ همچنین وضعیت ایران معاصر و چالش‌های زیستن در میانه‌ی سنت و مدرنیته، بحران هویت و راه‌های برون‌رفت از آن، از جمله موضوعات محوری کتاب هستند.

خلاصه کتاب ما و علوم انسانی (جلد چهارم)

کتاب ما و علوم‌انسانی (جلد چهارم) دغدغه‌ی اصلی خود را بر بازاندیشی در هویت و امکان علوم انسانی در ایران معاصر قرار داده است. نویسندگان کتاب با بررسی تاریخی و فلسفی، ابتدا به مبانی نظری غرب مدرن و شکل‌گیری اومانیسم، سوبژکتیویسم و عقلانیت مدرن پرداخته‌اند. در این بخش، تحولات اندیشه‌ی غربی از دوران اسطوره‌ای و فلسفی یونان تا عصر روشنگری و ظهور سوژه‌ی مدرن به‌تفصیل شرح داده شده است؛ سپس وضعیت ایران معاصر در مواجهه با جهان مدرن و سنتی بررسی شده و سه رویکرد اصلی ایرانیان در نسبت با این دو جهان (بازگشت به سنت، پذیرش مدرنیته و ترکیب این دو) تحلیل شده است.

کتاب حاضر به شرایط امکان علوم‌انسانی در سنت فلسفه‌ی اسلامی می‌پردازد و نشان می‌دهد که اندیشه‌ی فلسفی اسلامی از ابتدا با مسائل انضمامی و اجتماعی پیوند داشته است. نقش فیلسوفان مسلمان در تبیین نسبت عقل و نقل، تفاوت شریعت و سیاست و امکان علوم‌انسانی در بستر فرهنگ اسلامی موردبحث قرار گرفته است؛ همچنین تاریخ تحلیلی شکل‌گیری علوم اجتماعی، اهمیت جامعه‌شناسی و نقش دین در علم از دیگر محورهای کتاب است. 

در فصل‌های بعدی، موضوعاتی مانند تطورات عقل در اندیشه‌ی اسلامی، نسبت حوزه و علوم‌انسانی، ظرفیت‌های تمدنی اسلام و ضرورت تحول در علوم‌انسانی برای دستیابی به علوم‌انسانی اسلامی بررسی شده‌اند. کتاب با تأکید بر بحران هویت، زیستن در میانه‌ی سنت و مدرنیته و ضرورت بازاندیشی در مبانی علوم‌انسانی، مخاطب را به تأمل درباره‌ی آینده‌ی این علوم در ایران دعوت می‌کند.

چرا باید کتاب ما و علوم انسانی (جلد چهارم) را بخوانیم؟

کتاب ما و علوم‌انسانی (جلد چهارم) با گردآوری دیدگاه‌های متنوع از اندیشمندان برجسته، فرصتی فراهم کرده است تا مخاطب با ریشه‌های تاریخی، فلسفی و معرفتی علوم‌انسانی آشنا شود و نسبت آن را با فرهنگ ایرانی-اسلامی بازنگری کند. ویژگی شاخص کتاب، پرداختن به چالش‌های زیستن در میانه‌ی سنت و مدرنیته و بررسی بحران هویت در ایران معاصر است؛ همچنین کتاب با طرح پرسش‌های بنیادین درباره‌ی امکان و ضرورت تحول در علوم‌انسانی، زمینه‌ای برای گفت‌وگو و تفکر انتقادی درباره‌ی آینده‌ی این حوزه فراهم کرده است. خواندن این اثر به مخاطب کمک می‌کند تا با نگاهی تحلیلی‌تر به وضعیت علوم انسانی در ایران بنگرد و نسبت خود را با دانش و فرهنگ بازتعریف کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب ما و علوم‌انسانی (جلد چهارم) به دانشجویان و پژوهشگران علوم‌انسانی، علاقه‌مندان به فلسفه، جامعه‌شناسی و مطالعات فرهنگی و کسانی که دغدغه‌ی هویت، نسبت سنت و مدرنیته یا تحول در علوم‌انسانی را دارند، پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب ما و علوم انسانی (جلد چهارم)

«ما باید بدانیم که جهان مدرن، درباره دین، فرهنگ و رفتار ما چه نگاهی دارد. علوم انسانی خود را مطلق علم می نمایاند، درحالی‌که از منظر سوژه مدرن به حوزه حیات و فرهنگ انسانی نگاه می‌کند و جهان سنت را نیز از همین منظر می‌بیند و معرفی می‌کند. زمانی که این نظریات با عنوان «علم» وارد فرهنگ ما شد، خود ما با هویت و فرهنگی که داریم، ابژه‌ای هستیم برای سوژه‌ای که فرا می‌گیریم؛ یعنی خودمان را از منظر نظریه‌هایی که در این علوم بیان می‌شود قرائت می‌کنیم. داوری آن‌ها راجع به خودمان را به عنوان یک داوری مطلق در نظر می‌گیریم و بلافاصله خودمان را از منظر آنچه که این دانش به عنوان یک دانش مطلق به ما می‌گوید، ارزیابی می‌کنیم.»