کتاب چینی مآبی اسلامی

کتاب چینی مآبی اسلامی: هنر ایران در عصر ایلخانی (Islamic chinoiserie) نوشته یوکا کادویی، که بخشی از پروژه‌ی دانشگاه ادینبرو در زمینه‌ی هنر اسلامی است، به موضوع تأثیر عناصر و مضامین هنر چینی بر هنر ایران در دوره‌ی ایلخانی می‌پردازد. نویسنده این اثر پژوهشی تلاش کرده با رویکردی تحلیلی و تطبیقی، ابعاد مختلف مبادلات هنری میان ایران و چین را در دوره‌ی مغول بررسی کند. این کتاب توسط انتشارات دانشگاه هنر اصفهان با ترجمه هاشم حسینی و میلاد گاذر منتشر شده است. نسخه الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب چینی مآبی اسلامی

کتاب چینی مآبی اسلامی نوشته‌ی یوکا کادویی به بررسی تأثیرات هنر چین بر هنر ایران در دوره‌ی ایلخانی می‌پردازد. این دوره، همزمان با سلطه‌ی مغولان بر ایران و چین، شاهد تبادلات گسترده‌ی فرهنگی و هنری میان دو تمدن بود. نویسنده با استفاده از منابع تصویری، تاریخی و باستان‌شناسی، روند ورود و تحول عناصر چینی در هنرهای مختلف ایرانی را دنبال کرده است. کتاب شامل شش فصل است که هر یک در مورد شاخه‌ای از هنرهای ایرانی مانند منسوجات، فلزکاری، سفالگری، نقاشی نسخه‌های خطی و سایر هنرهای تزئینی است. در هر فصل، ابتدا زمینه‌ی تاریخی و هنری موضوع مطرح شده و سپس با مقایسه‌ی نمونه‌های ایرانی و چینی، میزان و شیوه‌ی اقتباس یا تغییر عناصر چینی توسط هنرمندان ایرانی بررسی می‌شود. کتاب علاوه‌ بر تحلیل آثار هنری، به مباحثی چون تاریخ‌نگاری، روش‌شناسی پژوهش و مفهوم چینی‌مآبی در هنر ایران نیز پرداخته است. یوکا کادویی در این اثر، ضمن اشاره به پیشینه‌ی پژوهش‌های غربی و ایرانی، تلاش کرده تصویری شفاف‌تر از فرایند اقتباس و انطباق مضامین چینی در هنر ایرانی ارائه دهد و جایگاه واقعی هنر ایران را در این تبادل فرهنگی روشن کند.

خلاصه کتاب چینی مآبی اسلامی

کتاب چینی مآبی اسلامی با تمرکز بر دوره‌ی ایلخانی، به بررسی چگونگی ورود و تحول عناصر چینی در هنر ایران می‌پردازد. نویسنده ابتدا زمینه‌ی تاریخی و فرهنگی ارتباط ایران و چین را شرح داده و سپس به سراغ شاخه‌های مختلف هنری رفته است. در بخش منسوجات، نقش واسطه‌ای پارچه‌ها و منسوجات چینی در انتقال مضامین هنری به ایران بررسی شده است. فصل‌های مربوط به فلزکاری و سفالگری، نمونه‌های ایرانی و چینی و میزان تأثیرپذیری یا تغییر عناصر چینی در آثار ایرانی را تحلیل می‌کنند. در بخش نقاشی نسخه‌های خطی، کادویی با بررسی آثار شاخصی مانند جامع‌التواریخ، به تأثیر سبک‌ها و مضامین تصویری چینی بر نگارگری ایرانی اشاره کرده است. کتاب همچنین به موضوعاتی چون تذهیب، خوشنویسی، معماری و سایر هنرهای تزئینی پرداخته و در هر بخش، با مقایسه‌ی تطبیقی نمونه‌ها، تلاش کرده منشأ و مسیر تحول عناصر چینی را در هنر ایران شناسایی کند. در پایان، نویسنده ضمن جمع‌بندی یافته‌ها، بر ضرورت بازنگری انتقادی در پژوهش‌های پیشین و توجه به پیچیدگی‌های فرایند اقتباس هنری تأکید کرده است.

چرا باید کتاب چینی مآبی اسلامی را بخوانیم؟

این کتاب با رویکردی تحلیلی و تطبیقی، کوشیده تصویری دقیق از تعاملات هنری ایران و چین در دوره‌ی ایلخانی ارائه دهد. از ویژگی‌های شاخص آن، پرداختن به جزئیات و مقایسه‌ی نمونه‌های عینی از آثار هنری دو سرزمین است که به فهم بهتر فرایند اقتباس و تغییر عناصر هنری کمک می‌کند. کتاب همچنین به مباحث روش‌شناسی و تاریخ‌نگاری هنر نیز توجه ویژه‌ای داشته و خواننده را با چالش‌های پژوهش در حوزه‌ی هنرهای بینافرهنگی آشنا می‌سازد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

پژوهشگران و دانشجویان رشته‌های هنر، تاریخ هنر، باستان‌شناسی و مطالعات فرهنگی از مخاطبان این پژوهش به حساب می‌آیند. چینی مآبی اسلامی برای کسانی که به بررسی تأثیرات متقابل فرهنگی و هنری میان ایران و شرق آسیا علاقه دارند هم منبعی ارزشمند است.

بخشی از کتاب چینی مآبی اسلامی

«ایرانیان احتمالاً ابتدا به‌واسطۀ منسوجات با هنر چین آشنا شده‌اند؛ اهمیت منسوجات به‌عنوان واسطۀ تبادلات فرهنگی، نه فقط بر چینی‌مآبی هنر ایران، که به‌طور کلی‌تر بر روابط هنری شرقی‌غربی در طول اعصار مختلف تأثیر گذارده است. منسوجات نه به‌اندازۀ ظروف فلزی سنگین هستند و نه همانند شیشه و کاشی، شکننده‌اند؛ لذا حمل‌ونقل آن‌ها سهل‌تر از کالاهای دیگر است و به همین دلیل منسوجات چینی به میزان نسبتاً زیادی در ایران پیش از دورۀ مغول عرضه می‌شد و مسیرهای تجاری پررونق اوراسیا زمینۀ تبادل ایده‌های هنری دوجانبه بین شرق و غرب را تقویت می‌نمود.

به‌طور کلی، منسوجات تولیدشده در طول قرون سیزدهم و چهاردهم میلادی خصوصیات جذاب و در عین حال پیچیده‌ای داشتند. در هنگامۀ صلحی که پس از هجمۀ مغولان به‌وجود آمد، تبادلات گسترده در زمینۀ محصولات بافتنی و نیز مهاجرت بافندگان در مناطق مختلف اوراسیا به‌وقوع پیوست.»