کتاب علوم انسانی اسلامی

کتاب علوم انسانی اسلامی (معنا، مبنا و نظریه‌ها) نوشته عسکر دیرباز، اثری پژوهشی و آموزشی در حوزه‌ی فلسفه و کلام است که به بررسی چیستی، مبانی و نظریه‌های علوم انسانی اسلامی می‌پردازد. نویسنده تلاش کرده تا ضمن ارائه‌ی تعریفی روشن از علوم انسانی اسلامی، مبانی معرفت‌شناختی، دین‌شناختی، هستی‌شناختی، انسان‌شناختی و ارزش‌شناختی آن را بررسی کند و دیدگاه‌های مهم اندیشمندان معاصر جهان اسلام را نیز معرفی نماید. این کتاب را انتشارات سمت به‌ عنوان منبع درسی دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد رشته‌های فلسفه و فلسفه‌ی اسلامی منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب علوم انسانی اسلامی

کتاب علوم انسانی اسلامی نوشته‌ی عسکر دیرباز اثری است که به بررسی بنیادهای نظری و تاریخی علوم انسانی اسلامی می‌پردازد. این کتاب در چهار فصل تدوین شده و هدف آن آشنایی مخاطبان با مفاهیم پایه، ضرورت، مبانی و نظریه‌های کلان این حوزه است. 

نویسنده با رویکردی مسئله‌محور، ابتدا به تعریف و تبیین علوم انسانی اسلامی و تفاوت آن با علوم انسانی رایج می‌پردازد و سپس تاریخچه‌ی شکل‌گیری این علوم را در جهان اسلام و ایران مرور می‌کند. در ادامه، مبانی معرفت‌شناختی، دین‌شناختی، هستی‌شناختی، انسان‌شناختی و ارزش‌شناختی علوم انسانی اسلامی را به‌تفصیل بررسی کرده و نقش این مبانی را در تولید علم نشان می‌دهد. 

بخش مهمی از کتاب به معرفی دیدگاه‌های اندیشمندان برجسته‌ی معاصر مانند صدر، طباطبایی، مطهری، مصباح یزدی، نقیب العطاس و دیگران اختصاص یافته است. در نهایت، عسکر دیرباز به چالش‌ها و ضرورت‌های نظریه‌پردازی در این حوزه و نسبت علوم انسانی اسلامی با واقع‌بینی و آزاداندیشی علمی می‌پردازد. 

کتاب علوم انسانی اسلامی علاوه‌بر ارائه‌ی مباحث اصلی، منابع تکمیلی و پرسش‌هایی برای تأمل و پژوهش بیشتر نیز دارد تا ذهن مخاطب را به تفکر وادارد.

خلاصه کتاب علوم انسانی اسلامی

فصل اول کتاب علوم انسانی اسلامی به تعریف علوم انسانی اسلامی، تاریخچه‌ی علم و دانشگاه در غرب و ایران و تفاوت‌های بنیادین میان علوم انسانی رایج و علوم انسانی اسلامی می‌پردازد. در این بخش، نویسنده نشان می‌دهد که علوم انسانی غربی بر مبانی معرفتی، انسان‌شناختی و ارزش‌شناختی خاصی استوار است که با جهان‌بینی اسلامی تفاوت دارد. همچنین، نقش دین در تولید علم و رابطه‌ی آن با واقعیت مورد بحث قرار می‌گیرد. 

در فصل دوم، مبانی علوم انسانی اسلامی در چند گفتار بررسی می‌شود. این مبانی شامل معرفت‌شناسی (امکان شناخت یقینی و مطلق)، دین‌شناسی (نقش دین در جهت‌دهی به علوم انسانی)، هستی‌شناسی (وجود، علیت، تأثیر قوای فراماده)، کلام (توحید، عدل، هدف از آفرینش)، انسان‌شناسی (روح و بدن، فطرت الهی، اختیار، کمال‌جویی) و ارزش‌شناسی (واقعی بودن ارزش‌ها، نظام ارزشی تأثیرگذار بر پژوهش) است. نویسنده تأکید می‌کند که علوم انسانی اسلامی باید بر این مبانی استوار باشد تا بتواند به شناخت واقعی انسان و جامعه دست یابد. 

فصل سوم به نظریه‌ها و دیدگاه‌های کلان در علوم انسانی اسلامی اختصاص دارد. در این بخش، نظریه‌های اندیشمندان معاصر جهان اسلام معرفی و تحلیل می‌شود. هر یک از این اندیشمندان با رویکردی خاص به تولید علوم انسانی اسلامی پرداخته‌اند و راهکارهایی برای اسلامی‌سازی معرفت و علم ارائه داده‌اند. 

در فصل پایانی، نویسنده به اهمیت واقع‌بینی و آزاداندیشی علمی در علوم انسانی اسلامی اشاره می‌کند و نسبت این علوم با نوآوری و نقد را بررسی می‌نماید.

چرا باید کتاب علوم انسانی اسلامی را بخوانیم؟

این کتاب با رویکردی جامع و مسئله‌محور، تصویری روشن از چیستی و ضرورت علوم انسانی اسلامی ارائه می‌دهد و به مخاطب کمک می‌کند تا تفاوت‌های بنیادین میان علوم انسانی رایج و علوم انسانی اسلامی را درک کند. از ویژگی‌های کتاب می‌توان به ساختار آموزشی، ارائه‌ی منابع تکمیلی برای مطالعه‌ی بیشتر و معرفی دیدگاه‌های متنوع اندیشمندان معاصر اشاره کرد. همچنین، کتاب با پرهیز از واژه‌های تخصصی پیچیده، مباحث را به‌ گونه‌ای بیان کرده که برای دانشجویان و علاقه‌مندان قابل فهم باشد.

خواندن کتاب علوم انسانی اسلامی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب علوم انسانی اسلامی به دانشجویان و پژوهشگران رشته‌های فلسفه، علوم انسانی، مطالعات اسلامی و علاقه‌مندان به مباحث نظری علوم انسانی اسلامی پیشنهاد می‌شود. همچنین این کتاب برای کسانی که دغدغه‌ی تحول در علوم انسانی، بومی‌سازی دانش و بررسی نسبت دین و علم را دارند، مفید خواهد بود.