کتاب گرشاسب‌نامه

«گرشاسب‌نامه» اثر ابونصر علی بن احمد اسدی طوسی شاعر ایرانی قرن پنجم هجری است. او در سال ۳۹۰ هجری قمری زاده شد و در ۴۶۵ هجری در گذشت و در تبریز به خاک سپرده‌شد. اسدی از چند جهت در تاریخ ادبیات ایران اهمیت دارد. کهن‌ترین دست‌نویس فارسی که به‌دست آمده‌است به خط او است، علاوه بر این نخستین واژه‌نامه فارسی (بنا بر آن‌چه امروز به ما رسیده‌است) به نام لغت فرس از کارهای او است. گرشاسب‌نامه چکامه یا منظومه‌ای حماسی است که در حدود ۷۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ بیت دارد و در بحر متقارب (همچون شاهنامه) سروده شده‌است. این منظومه درباره دلاوری‌های گرشاسپ، پهلوان سیستانی (نیای بزرگ رستم) است. سرایش نظم گرشاسپ‌نامه در سال ۴۵۸ هجری قمری پایان یافت. محتوای گرشاسپ‌نامه، ارزش سخن، پند و اندرز، و اهمیت دین‌داری است: ز کردار گرشاسب ‌اندر جهان یکی نامه بُد یادگار از مهان پر از دانش و پند آموزگار هم از راز چرخ و هم از روزگار ز فرهنگ و نیرنگ و داد و ستم ز خوبّی و زشتیّ و شادّی و غم ز نخجیر و گردن‌فرازی و رزم ز مهر دل و کین و شادی و بزم که چون خوانی از هر دری ‌اندکی بسی دانش افزاید از هر یکی ز رستم سخن چند خواهی شنود گمانی که چون او به مردی نبود اگر رزم گرشاسب یاد آوری همه رزم رستم به باد آوری همان بود رستم که دیو نژند ببردش به ابر و به دریا فکند سُته شد ز هومان به گرز گران زدش دشتبانی به مازندران زبون کردش اسپندیار دلیر به کشتیش آورد سهراب زیر