کتاب نظریه های جامعه شناسی محض و کاربردی

کتاب نظریه‌های جامعه‌ شناسی محض و کاربردی با عنوان اصلی Pure and Applied Sociological Theory نوشتهٔ کالوین جی. لارسن و ترجمهٔ غلامعباس توسلی و رضا فاضل، اثری دانشگاهی در حوزهٔ علوم اجتماعی است که انتشارات سمت آن را منتشر کرده است. این کتاب به‌عنوان منبع اصلی درس «نظریه‌های جامعه‌شناسی» برای دانشجویان کارشناسی و کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی تدوین شده و به بررسی ریشه‌ها، مفاهیم و تحولات نظریه‌های جامعه‌شناسی محض و کاربردی می‌پردازد. نسخه‌ٔ الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نظریه های جامعه شناسی محض و کاربردی

کتاب نظریه‌های جامعه‌شناسی محض و کاربردی از کالوین جی. لارسن، کتابی دانشگاهی است که به بررسی تطور تاریخی و مفهومی نظریه‌های جامعه‌شناسی در دو شاخهٔ محض و کاربردی می‌پردازد. ساختار کتاب نظریه‌های جامعه‌شناسی محض و کاربردی به‌گونه‌ای طراحی شده که ابتدا با مروری تاریخی بر شکل‌گیری این دو شاخه آغاز می‌شود و سپس به تحلیل فلسفی، اخلاقی و کاربردی نظریه‌های جامعه‌شناسی می‌پردازد. نویسنده با تکیه‌بر منابع معتبر و دیدگاه‌های متنوع، تلاش کرده است تا تصویری جامع از روند شکل‌گیری و چالش‌های نظریه‌های جامعه‌شناسی ارائه دهد. 

کتاب نظریه‌های جامعه‌شناسی محض و کاربردی  در قالبی تحلیلی و انتقادی، به موضوعاتی چون فلسفهٔ علم، رابطهٔ نظریه و عمل، مسائل اخلاقی در پژوهش اجتماعی و نقش جامعه‌شناسی در سیاست‌گذاری اجتماعی می‌پردازد.

خلاصه کتاب نظریه های جامعه شناسی محض و کاربردی

کتاب نظریه‌های جامعه‌شناسی محض و کاربردی به بررسی ریشه‌ها و تفاوت‌های دو شاخهٔ اصلی جامعه‌شناسی یعنی محض و کاربردی می‌پردازد. نویسنده ابتدا با مرور تاریخی، نشان می‌دهد که چگونه جامعه‌شناسی از ابتدا با هدف بهبود وضعیت اجتماعی و تدوین سیاست‌های اجتماعی شکل گرفت، اما به‌تدریج به دو مسیر متفاوت تقسیم شد: جامعه‌شناسی محض که بر کشف قوانین و اصول کلی اجتماعی تمرکز دارد و جامعه‌شناسی کاربردی که هدفش استفاده از این دانش برای حل مسائل عملی و بهبود شرایط انسانی است. در ادامه، کتاب به عناصر اساسی نظریه‌پردازی در جامعه‌شناسی محض می‌پردازد و تفاوت میان نظریه و واقعیت، نقش چهارچوب‌های مفهومی و تحولات اخیر در نظریه‌سازی را بررسی می‌کند. 

سپس، جامعه‌شناسی کاربردی و انواع آن مانند مهندسی اجتماعی و جامعه‌شناسی بالینی مورد بحث قرار می‌گیرد و چالش‌های نظری و عملی این شاخه تحلیل می‌شود. کتاب همچنین به مسائل فلسفی و اخلاقی در علوم اجتماعی می‌پردازد؛ از جمله تقابل علوم طبیعی و انسانی، نقد اثبات‌گرایی، اهمیت عینیت و پیش‌فهمی، و نقش هرمنوتیک در تفسیر پدیده‌های اجتماعی. در بخش دیگری، تأثیر ارزش‌ها و اصول اخلاقی بر پژوهش و نظریه‌پردازی جامعه‌شناختی بررسی شده و مسئولیت‌های اخلاقی پژوهشگران اجتماعی مورد توجه قرار می‌گیرد. درنهایت، نویسنده به نقش نظریه‌های جامعه‌شناسی در سیاست‌گذاری اجتماعی و تجربه‌های عملی دانشمندان علوم اجتماعی اشاره می‌کند و بر ضرورت پیوند میان نظریه و عمل، و همچنین اهمیت بازنگری و ادغام دو شاخهٔ محض و کاربردی تأکید دارد. پیام اصلی کتاب این است که جامعه‌شناسی برای اثربخشی بیشتر، نیازمند تعامل و هم‌افزایی میان رویکردهای نظری و عملی است.

چرا باید کتاب نظریه های جامعه شناسی محض و کاربردی را بخوانیم؟

این کتاب با رویکردی تحلیلی و انتقادی، به یکی از مهم‌ترین مباحث علوم اجتماعی یعنی تمایز و ارتباط میان جامعه‌شناسی محض و کاربردی می‌پردازد. خواندن این اثر به درک بهتر ریشه‌ها و تحولات نظریه‌های جامعه‌شناسی کمک می‌کند و مخاطب را با چالش‌های فلسفی، اخلاقی و عملی این حوزه آشنا می‌سازد. همچنین، کتاب با بررسی نمونه‌های تاریخی و معاصر، نشان می‌دهد که چگونه نظریه و عمل می‌توانند در کنار هم به حل مسائل اجتماعی و بهبود سیاست‌گذاری‌ها کمک کنند. برای کسانی که به دنبال فهم عمیق‌تر از ماهیت و کارکرد جامعه‌شناسی هستند، این کتاب فرصتی برای بازاندیشی و نقد دیدگاه‌های رایج فراهم می‌کند.

خواندن کتاب نظریه‌های جامعه‌شناسی محض و کاربردی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب برای دانشجویان و پژوهشگران رشتهٔ جامعه‌شناسی و علوم اجتماعی، به‌ویژه در مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد، مناسب است. همچنین، برای علاقه‌مندان به مباحث نظری و کاربردی جامعه‌شناسی و کسانی که دغدغهٔ تحلیل مسائل اجتماعی و سیاست‌گذاری دارند، مطالعهٔ این اثر مفید خواهد بود.

درباره غلامعباس توسلی

غلامعباس توسلی متولد ۱۳۱۴، جامعه‌شناس ایرانی، از چهره‌های جریان ملی - مذهبی و از اعضای نهضت آزادی بود. او از بنیان‌گذاران جامعه‌شناسی در ایران، استاد دانشگاه تهران و عضو پیوستهٔ فرهنگستان علوم بود. پیش از انقلاب ۱۳۵۷ فعالیت‌های سیاسی و فرهنگی گسترده‌ای داشت و پس از انقلاب مدتی به‌عنوان مشاور رادیو و تلویزیون، رئیس دانشگاه اصفهان و عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی فعالیت کرد. توسلی همچنین از بنیان‌گذاران انجمن جامعه‌شناسی ایران و نخستین رئیس آن بود. او در سال ۱۳۸۶ از دانشگاه تهران بازنشسته شد.

غلامعباس توسلی تحصیلات خود را در دانشسرای عالی تهران آغاز کرد و پس از کسب رتبهٔ نخست، به فرانسه اعزام شد. در دانشگاه پاریس جامعه‌شناسی خواند و پایان‌نامه‌اش با عنوان «جامعهٔ سنتی ایران از دید اروپائیان» منتشر شد. پس از بازگشت به ایران در دههٔ ۱۳۴۰، در طرح‌های بزرگ پژوهشی از جمله طرح‌های جامع شهری و برنامه‌ریزی آموزشی با یونسکو مشارکت داشت. او در دانشگاه ملی، دانشگاه تهران و دیگر مراکز علمی، نقش کلیدی در گسترش آموزش جامعه‌شناسی، تأسیس دورهٔ دکتری و تدوین برنامه‌های درسی داشت. همچنین در ستاد انقلاب فرهنگی، مسئولیت برنامه‌ریزی علوم انسانی را بر عهده داشت.

از نظر فکری و فرهنگی، ارتباط نزدیکی با علی شریعتی داشت و در حسینیهٔ ارشاد و محافل روشن‌فکری و دانشگاهی به سخنرانی می‌پرداخت. آثار او در حوزه‌های مختلف جامعه‌شناسی شامل کتاب‌هایی مانند «نظریه‌های جامعه‌شناسی»، «جامعه‌شناسی دین»، «جامعه‌شناسی کار و شغل»، «جامعه‌شناسی شهری»، «جامعه‌شناسی و آموزش و پرورش» و مجموعه‌هایی چون «ده مقاله در جامعه‌شناسی دینی و فلسفه تاریخ» است که بارها تجدید چاپ شده‌اند. توسلی در ۲۵ مهر ۱۳۹۹ در ۸۵سالگی درگذشت.

درباره رضا فاضل

رضا فاضل، جامعه‌شناس و مترجم ایرانی، متولد ۱۳۲۸ است و سال‌ها در بخش رحیم‌آباد شهرستان رودسر در استان گیلان سکونت دارد. او دارای دکترای جامعه‌شناسی از دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران است و پیش‌تر به‌عنوان استادیار در گروه علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی فعالیت می‌کرد. فاضل تحصیلات خود را در مقطع کارشناسی در دانشگاه تهران، کارشناسی‌ارشد در دانشگاه پیتسبورگ آمریکا و دکتری در ایران به پایان رسانده است. از آثار تألیفی او می‌توان به کتاب‌های «پیامدهای اجتماعی خشک شدن دریاچه ارومیه (با تأکید بر گردشگری)»، «تحلیلی بر اقدامات ضابطین دادگستری در جرایم سایبری» و «سرمایه اجتماعی در شاهنامه فردوسی» اشاره کرد. فاضل همچنین در زمینه ترجمه آثار علمی و ادبی نیز فعال بوده و آثاری چون «اجرای تحقیقات پیمایشی به وسیله ایمیل و وب»، «اودیسه»، «جامعه خطر: به سوی مدرنیته‌ای نوین»، «جامعه‌شناسی تاریخی - تطبیقی جهان سوم: پیدایش»، «دعوت به جامعه‌شناسی: نگاهی انسان‌گرایانه»، «روش‌های تحقیق در علوم اجتماعی (نظری - عملی)»، «نظریه‌های جامعه‌شناسی محض و کاربردی» و «شیطان هرگز نمی‌خوابد» را ترجمه یا ویرایش کرده است.

بخشی از کتاب نظریه های جامعه شناسی محض و کاربردی

«هدف جامعه‌شناسی محض (وارد، ۱۸۸۳؛ اسمال، ۱۸۹۷) کشف قوانین نظم مایق عمدتاً دگرگوشی تفاس تا برای بهبود شرایط انسان خط‌مشی‌ها و برنامه‌هایی تدوین شود. اما این هدف تحقق نیافت؛ چنانکه آلوین گولدثر در این مورد می‌نویسد: «در جامعه‌شناسی امروز قوانین بر وراسگام عام بسیار اندک است؛ با وجود این ... علوم اجتماعی کاربردی شتاب عظیمی گرفته است» (۱۹۶۵: ۷۶). توسعه محزای جامعه‌شناسی محض و کاربردی منجر به اظهارنظرهایی شده است که اگر نشان‌دهنده انشعاب طرفداران این دو شاخه نباشد، لااقل حکایت از وجود شکاف بین آنها دارد. حوزف فیچره رئیس انجمن جامعه‌شناسان جنوب در سخنرانی خود به مناسبت انتخابش به ریاست این انجمن در ۱۹۸۴ هشدار داد که نوعی انشعاب به وجود آمده که چنانکه در گذشته نیز انشعاب دیگری منجر به جدا شدن مددکاران اجتماعی از رشته جامعه‌شناسی شد. «در نامه‌اق.خطاب په ری ثبت نام انجمن؛ وی با اشاره به مطالبب ذیل بر ادعای خود تأکید کرد: انجمن جامعه‌شناسی جنوب برای جامعه‌شناسانی که دنبال کسب سودند، چه پیشنهادی دارد؟ هیچ. نظر من این است که اگر می‌خواهیم به جامعه‌شناسان نفع طلب متوسل شویم باید چیزی بیش از فرصت برخوردهای حرفه‌ای و اجتماعی به آنها بدهیم (۱۹۸۲: ۵۸۳-۵۸۲).»