کتاب آسیب شناسی گفتمان ناسیونالیسم در ایران معاصر

کتاب آسیب شناسی گفتمان ناسیونالیسم در ایران معاصر (در سایه‌ی خوانش آثار روشنفکران معاصر ایرانی) نوشته پرویز نیک روش، به بررسی انتقادی گفتمان ناسیونالیسم در ایران معاصر می‌پردازد و با تمرکز بر آثار دو روشنفکر برجسته، صادق هدایت و احمد کسروی، نقاط ضعف و آسیب‌های این گفتمان را تحلیل می‌کند. نویسنده می‌کوشد نشان دهد ناسیونالیسم ایرانی با اصرار بر باستان‌گرایی، حذف یا تقلیل عناصر دینی و قومی و ایجاد تقابل‌های هویتی به نوعی بحران هویت و بی‌قراری گفتمانی در جامعه‌ی ایرانی منجر شده است. این پژوهش توسط انتشارات فرزانگان دانشگاه منتشر شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب آسیب شناسی گفتمان ناسیونالیسم در ایران معاصر

کتاب آسیب شناسی گفتمان ناسیونالیسم در ایران معاصر به بررسی ریشه‌ها، تحولات و آسیب‌های گفتمان ناسیونالیسم در ایران معاصر می‌پردازد. پرویز نیک روش با تکیه بر نظریه‌ی گفتمان لاکلا و موفه، تلاش می‌کند تا با رویکردی تحلیلی، روند شکل‌گیری و تثبیت ناسیونالیسم ایرانی را در بستر تاریخی و اجتماعی ایران، از آغاز مشروطه تا پایان دوره‌ی پهلوی اول واکاوی کند.

تمرکز اصلی کتاب بر تحلیل انتقادی آثار صادق هدایت و احمد کسروی است؛ دو روشنفکری که هر یک به شیوه‌ای خاص به بازنمایی هویت ملی و عناصر ناسیونالیستی در آثار خود پرداخته‌اند. پرویز نیک روش ضمن مرور نظریه‌های گفتمان و مفاهیم کلیدی آن، به بررسی چگونگی برجسته‌سازی عناصر باستان‌گرایانه، زبان فارسی و هویت ایرانی در این آثار می‌پردازد و تلاش می‌کند نقاط آسیب‌پذیر و چالش‌برانگیز این گفتمان را شناسایی کند.

کتاب آسیب شناسی گفتمان ناسیونالیسم در ایران معاصر همچنین جایگاه ناسیونالیسم را در نسبت با دیگر گفتمان‌های هویتی و سیاسی ایران معاصر مورد توجه قرار می‌دهد و به نقش روشنفکران در شکل‌دهی و ترویج این گفتمان می‌پردازد.

خلاصه کتاب آسیب شناسی گفتمان ناسیونالیسم در ایران معاصر

کتاب آسیب شناسی گفتمان ناسیونالیسم در ایران معاصر با طرح این پرسش آغاز می‌شود که مهم‌ترین ویژگی‌های مشترک گفتمان ناسیونالیسم در آثار صادق هدایت و احمد کسروی چیست و این ویژگی‌ها چه آسیب‌هایی را به همراه داشته‌اند. نویسنده ابتدا به تبارشناسی ناسیونالیسم و ورود آن به ایران می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه این ایدئولوژی، با تأکید بر عناصر باستانی، زبان فارسی و هویت ایرانی، در دوره‌ی مشروطه و پهلوی اول برجسته شد.

در ادامه، با تحلیل آثار هدایت، به جلوه‌های باستان‌گرایی، تقلیل ایران به قوم پارس و زبان فارسی و تقابل با عناصر عربی و اسلامی اشاره می‌شود. هدایت در آثارش، تصویری از ایران باستان و هویت ملی ارائه می‌دهد که گاه با اغراق و حذف عناصر متکثر فرهنگی و مذهبی همراه است. در بخش مربوط به کسروی، نویسنده به نقد نگاه او به ناسیونالیسم و میهن‌دوستی می‌پردازد و نشان می‌دهد که کسروی نیز با تأکید بر زبان و تاریخ ایران، به نوعی وحدت ملی و هویت ایرانی می‌اندیشد که در آن، برخی عناصر فرهنگی و مذهبی به حاشیه رانده می‌شوند.

کتاب، با بهره‌گیری از نظریه‌ی گفتمان، این روند را به عنوان نوعی مفصل‌بندی هژمونیک تحلیل می‌کند که در آن، برخی دال‌های هویتی برجسته و برخی دیگر طرد می‌شوند.

چرا باید کتاب آسیب شناسی گفتمان ناسیونالیسم در ایران معاصر را بخوانیم؟

این کتاب فرصتی فراهم می‌کند تا خواننده با نگاهی انتقادی به ریشه‌ها و پیامدهای گفتمان ناسیونالیسم در ایران معاصر بنگرد و با تحلیل آثار دو روشنفکر مهم، به پیچیدگی‌های هویت ملی و چالش‌های آن پی ببرد. اثر حاضر با تکیه بر نظریه‌های گفتمان، امکان فهم عمیق‌تری از نحوه‌ی شکل‌گیری و تثبیت مفاهیم هویتی و سیاسی در ایران را فراهم می‌سازد و به مخاطب کمک می‌کند تا نسبت میان تاریخ، سیاست و ادبیات را در فرایند ملت‌سازی ایرانی بهتر درک کند.

خواندن کتاب آسیب شناسی گفتمان ناسیونالیسم در ایران معاصر را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب آسیب شناسی گفتمان ناسیونالیسم در ایران معاصر برای دانشجویان و پژوهشگران علوم سیاسی، جامعه‌شناسی، تاریخ معاصر ایران و مطالعات فرهنگی مناسب است. همچنین مطالعه‌ی این اثر برای علاقه‌مندان به نقد ادبی و کسانی که دغدغه‌ی هویت ملی، ناسیونالیسم و نقش روشنفکران در تحولات اجتماعی ایران را دارند، مفید خواهد بود.