کتاب شاهنامه نقالان (جلد اول)

کتاب شاهنامه نقالان (جلد اول): داستان‌های پهلوانی ایرانیان در زنجیره‌ای از روایت‌های سینه‌به‌سینه و سنتی، نوشته‌ عباس زریری اصفهانی با ویرایش جلیل دوستخواه، بازنویسی گسترده‌ای از داستان‌های پهلوانی ایرانیان بر پایه‌ی طومار شخصی یک نقال نامدار است. این کتاب روایت‌های سینه‌به‌سینه‌ی قهوه‌خانه‌ای را در کنار سنجش و مقایسه با شاهنامه فردوسی گرد آورده است. جلد اول با پیشگفتار مفصل ویراستار، سخنانی درباره‌ی زندگی و کار مرشد عباس و آغاز زنجیره‌ی داستان‌ها از کیومرث تا بخش‌هایی از روزگار کیانیان همراه است. انتشارات ققنوس این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب شاهنامه نقالان (جلد اول)

کتاب شاهنامه نقالان (جلد اول) مجموعه‌ای است برآمده از طومار مرشد عباس زریری اصفهانی که جلیل دوستخواه آن را ویرایش و برای خواندن امروز آماده کرده است. در این کتاب، متن نقالی‌شده‌ی داستان‌های پهلوانی ایرانیان در کنار نگاه پژوهشی ویراستار قرار گرفته و پلی میان سنت شفاهی قهوه‌خانه‌ها و متون مکتوب شاهنامه‌شناسی ساخته شده است. کتاب شاهنامه نقالان (جلد اول) با پیشگفتار بلند ویراستار آغاز می‌شود؛ جایی که جایگاه نقالی، طومارها و نسبت این متن با آثاری چون هفت لشکر و طومار نقالی شاهنامه توضیح داده شده است. سپس زندگی و کارنامه‌ی مرشد عباس، مسیر نقال‌شدن او، سفرها، سوادآموزی دیرهنگام، و انگیزه‌اش برای نوشتن کتاب نثر شاهنامه روایت شده است.

در ادامه، گزیده‌ای از سخنان خود مرشد عباس درباره‌ی تاریخ نقالی، درویشان، قهوه‌خانه‌ها و نقش نقالان در تقویت روح جوانمردی و میهن‌دوستی آمده است. در بخش اصلی کتاب شاهنامه نقالان (جلد اول)، فهرست دودمان‌های پادشاهی از پیشدادیان تا ساسانیان و سال‌های سلطنت هر یک ثبت شده و سپس داستان‌ها به ترتیب تاریخی پیش می‌روند؛ از پادشاهی کیومرث و شکل‌گیری نخستین سامان زندگی، تا روایت‌هایی که با شاهنامه فردوسی سنجیده شده‌اند. در لابه‌لای متن، یادداشت‌های نویسنده و پی‌نوشت‌های ویراستار، تفاوت روایت نقالان با شاهنامه و منابع تاریخی را نشان می‌دهد و لحن عامیانه، اصطلاحات قهوه‌خانه‌ای و ترکیب آن‌ها با آیات، احادیث، امثال و تعبیرهای فارسی و عربی بررسی شده است.

خلاصه کتاب شاهنامه نقالان (جلد اول)

کتاب شاهنامه نقالان (جلد اول) بر محور یک دغدغه‌ی اصلی شکل گرفته است: ثبت و حفظ روایت‌های شفاهی نقالان از داستان‌های پهلوانی ایرانیان پیش از آنکه همراه با نسل نقالان از میان برود. مرشد عباس زریری، پس از دهه‌ها نقالی در قهوه‌خانه‌ها، آنچه را از طومارها و حافظه‌ی خود اندوخته بود، در قالب متنی بلند نوشت و آن را کتاب نثر شاهنامه و زریری‌نامه نامید. در این کتاب، داستان‌ها از کیومرث و پیشدادیان آغاز می‌شود، با شرحی نقالانه از پیدایش دیوان، شکل‌گیری کشاورزی، لباس، خانه‌سازی و مرزهای ایران ادامه پیدا می‌کند و به‌تدریج به سوی روایت‌های آشنا برای خوانندگان شاهنامه می‌رود. این کتاب هم‌زمان هم بازگویی داستان است و هم صحنه‌ای برای حضور زبان قهوه‌خانه، باورهای دینی و اخلاقی توده‌ی مردم و نگاه نقال به مفاهیمی چون جوانمردی، وطن‌دوستی، عدالت و سرنوشت.

چرا باید کتاب شاهنامه نقالان (جلد اول) را بخوانیم؟

خواندن کتاب شاهنامه نقالان (جلد اول) امکان آشنایی با چهره‌ی مردمی و قهوه‌خانه‌ای داستان‌های پهلوانی را فراهم می‌کند؛ روایتی که در آن زبان روزمره، اصطلاحات عامیانه، باورهای دینی و اخلاقی و تجربه‌ی زیسته‌ی نقال با شاهنامه فردوسی درهم می‌آمیزد. این کتاب همچنین منبعی غنی برای دیدن تفاوت روایت مکتوب درباری و روایت سینه‌به‌سینه‌ی توده‌ی مردم است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شاهنامه نقالان (جلد اول) به پژوهشگران ادبیات حماسی، علاقه‌مندان شاهنامه، دوستداران فرهنگ قهوه‌خانه‌ای و نقالی و کسانی که به تاریخ روایت‌های عامیانه و زبان توده در ایران علاقه دارند، پیشنهاد می‌شود. همچنین به دانشجویان حوزه‌های فرهنگ عامه و مردم‌شناسی توصیه می‌شود.