کتاب حواشی حکیم سبزواری بر مفاتیح الغیب

کتاب حواشی حکیم سبزواری بر مفاتیح الغیب نوشته‌ ملاهادی سبزواری با تحقیق و تصحیح مهدی ربانی خوراسگانی و ویراسته محمدجواد راستگو، اثری است در شرح و توضیح مفاتیح الغیب صدرالمتألهین شیرازی. این کتاب که توسط نشر حوزه علمیه مروی منتشر شده، مجموعه‌ای از حاشیه‌ها و تعلیقات فلسفی، عرفانی، تفسیری و کلامی بر متن ملاصدرا است. متن حاضر بر پایه‌ی چند نسخه‌ی خطی و یک نسخه‌ی سنگی که در کتابخانه‌های مختلف نگهداری می‌شوند تصحیح شده و کوشیده شده است صورت منقح و قابل‌اعتمادی از این حواشی ارائه شود. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب حواشی حکیم سبزواری بر مفاتیح الغیب

کتاب حواشی حکیم سبزواری بر مفاتیح الغیب مجموعه‌ای از ۷۲۵ حاشیه‌ی ملاهادی سبزواری بر مفاتیح الغیب صدرالمتألهین است که در آن نویسنده به‌تفصیل به مباحث گوناگون معارف اسلامی پرداخته است. ملاهادی سبزواری در این کتاب، باتکیه‌بر میراث فلسفی و عرفانی خود، متن ملاصدرا را بندبه‌بند دنبال کرده و در قالب تعلیقات کوتاه و بلند، نکات ادبی، تفسیری، کلامی، فلسفی و عرفانی را بسط داده است. 

کتاب حواشی حکیم سبزواری بر مفاتیح الغیب نشان می‌دهد که او چگونه با تسلط بر علوم ادبیات عرب، از لغت و صرف و نحو تا معانی و بیان و بدیع، به توضیح تعبیرهای قرآنی و اصطلاحات صدرایی می‌پردازد و در کنار آن، دیدگاه‌های مفسران و متکلمان اشعری و معتزلی را نیز به بحث می‌گذارد. کتاب حواشی حکیم سبزواری بر مفاتیح الغیب در بخش فلسفی و حکمی، آرای منطقیان و حکمای یونان، مشاء، اشراق و آموزه‌های حکمت متعالیه را در کنار هم می‌آورد و گاهی میان آن‌ها جمع یا نقدی اجتهادی عرضه می‌کند. 

در مباحث عرفانی این کتاب، کلمات بزرگان اهل معرفت و ادب عرفانی نقل و تحلیل شده و مفاهیمی مانند مراتب نفس، عالم مثال، حروف مقطعه، اسم اعظم و نسبت انسان کامل با عوالم وجود توضیح داده شده است. کتاب حواشی حکیم سبزواری بر مفاتیح الغیب اثر ملاهادی سبزواری بر پایه‌ی شش نسخه‌ی خطی و سنگی از کتابخانه‌های آستان قدس رضوی، دانشگاه تهران، مجلس شورای اسلامی و کتابخانه ملی مقابله شده و مصحح در مقدمه، ویژگی‌های هر نسخه، اختلافات آن‌ها و شیوه‌ی تصحیح خود را به‌تفصیل بیان کرده است.

خلاصه کتاب حواشی حکیم سبزواری بر مفاتیح الغیب

کتاب حواشی حکیم سبزواری بر مفاتیح الغیب در متن خود به شرح و بسط عبارات مفاتیح الغیب ملاصدرا می‌پردازد و هر حاشیه را بر پایه‌ی یک عبارت کلیدی از متن اصلی سامان می‌دهد. نویسنده در این حواشی، مفاهیمی مانند لوح و قلم، کلام الهی، حروف مقطعه، مراتب وجود، عالم مثال، نسبت عقل و نفس و جایگاه انسان کامل را توضیح می‌دهد و میان اصطلاحات فلسفی، عرفانی و قرآنی پیوند برقرار می‌کند. 

در این کتاب، گاهی یک آیه‌ی قرآن یا یک تعبیر کوتاه از ملاصدرا، بهانه‌ای برای طرح بحثی گسترده درباره‌ی علم الهی، اراده، قضا و قدر، یا نسبت اسم و مسما می‌شود. مصحح در مقدمه، ساختار حواشی، شیوه‌ی ارجاع به متن مفاتیح الغیب و نحوه‌ی استفاده از نسخه‌های خطی و سنگی را توضیح داده است تا خواننده بتواند جایگاه هر حاشیه را در متن اصلی تشخیص دهد.

چرا باید کتاب حواشی حکیم سبزواری بر مفاتیح الغیب را بخوانیم؟

کتاب حواشی حکیم سبزواری بر مفاتیح الغیب را می‌توان فرصتی برای دیدن گفت‌وگوی نزدیک دو حکیم بزرگ درباره‌ی مفاهیم بنیادین فلسفه و عرفان اسلامی نگاه دانست. این کتاب امکان می‌دهد لایه‌های پنهان‌تر مفاتیح الغیب، از حروف مقطعه تا بحث کلام الهی و مراتب وجود، در پرتو نگاه شارحی صاحب‌نظر دیده شود  و درعین‌حال موجب آشنایی با سنت نسخه‌شناسی و تصحیح متون حکمی گردد.

خواندن کتاب حواشی حکیم سبزواری بر مفاتیح الغیب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب حواشی حکیم سبزواری بر مفاتیح الغیب به پژوهشگران فلسفه‌ی اسلامی، دانشجویان الهیات و معارف اسلامی، طلاب علاقه‌مند به حکمت متعالیه و کسانی پیشنهاد می‌شود که درحال مطالعه‌ی مفاتیح الغیب ملاصدرا هستند و می‌خواهند متن او را همراه با تعلیقات یک حکیم و نیز گزارش نسخه‌شناختی دقیق دنبال کنند.