کتاب حواشی حکیم سبزواری بر مفاتیح الغیب

کتاب حواشی حکیم سبزواری بر مفاتیح الغیب نوشته‌ی ملاهادی سبزواری با تحقیق و تصحیح مهدی ربانی خوراسگانی و ویراستاری محمدجواد راستگو اثری است در شرح و توضیح مفاتیح الغیب صدرالمتألهین شیرازی. این کتاب مجموعه‌ای از حاشیه‌ها و تعلیقات فلسفی، عرفانی، تفسیری و کلامی بر متن ملاصدرا است که نشر حوزه علمیه مروی آن را منتشر کرده است. متن حاضر بر پایه‌ی چند نسخه‌ی خطی و یک نسخه‌ی سنگی که در کتابخانه‌های مختلف نگهداری می‌شوند تصحیح شده و کوشیده شده است صورت منقح و قابل‌اعتمادی از این حواشی ارائه شود. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب حواشی حکیم سبزواری بر مفاتیح الغیب

کتاب حواشی حکیم سبزواری بر مفاتیح الغیب مجموعه‌ای از ۷۲۵ حاشیه ملاهادی سبزواری بر مفاتیح الغیب صدرالمتألهین است که در آن نویسنده به‌تفصیل به مباحث گوناگون معارف اسلامی پرداخته است. در این کتاب، سبزواری با تکیه‌بر میراث فلسفی و عرفانی خود، متن ملاصدرا را بندبه‌بند دنبال کرده و در قالب تعلیقات کوتاه و بلند، نکات ادبی، تفسیری، کلامی، فلسفی و عرفانی را بسط داده است. کتاب حواشی حکیم سبزواری بر مفاتیح الغیب نشان می‌دهد که او چگونه با تسلط بر علوم ادبیات عرب، از لغت و صرف و نحو تا معانی و بیان و بدیع، به توضیح تعبیرهای قرآنی و اصطلاحات صدرایی می‌پردازد و در کنار آن، دیدگاه‌های مفسران و متکلمان اشعری و معتزلی را نیز به بحث می‌گذارد. کتاب حواشی حکیم سبزواری بر مفاتیح الغیب در بخش فلسفی و حکمی، آراء منطقیان و حکمای یونان، مشاء، اشراق و آموزه‌های حکمت متعالیه را در کنار هم می‌آورد و گاهی میان آن‌ها جمع یا نقدی اجتهادی عرضه می‌کند. در مباحث عرفانی این کتاب، کلمات بزرگان اهل معرفت و ادب عرفانی نقل و تحلیل شده و مفاهیمی مانند مراتب نفس، عالم مثال، حروف مقطعه، اسم اعظم و نسبت انسان کامل با عوالم وجود توضیح داده شده است. کتاب حواشی حکیم سبزواری بر مفاتیح الغیب بر پایه‌ی شش نسخه‌ی خطی و سنگی از کتابخانه‌های آستان قدس رضوی، دانشگاه تهران، مجلس شورای اسلامی و کتابخانه ملی مقابله شده و مصحح در مقدمه، ویژگی‌های هر نسخه، اختلافات آن‌ها و شیوه‌ی تصحیح خود را به‌تفصیل بیان کرده است.

خلاصه کتاب حواشی حکیم سبزواری بر مفاتیح الغیب

کتاب حواشی حکیم سبزواری بر مفاتیح الغیب در متن خود به شرح و بسط عبارات مفاتیح الغیب ملاصدرا می‌پردازد و هر حاشیه را بر پایه‌ی یک عبارت کلیدی از متن اصلی سامان می‌دهد. نویسنده در این حواشی، مفاهیمی مانند لوح و قلم، کلام الهی، حروف مقطعه، مراتب وجود، عالم مثال، نسبت عقل و نفس، و جایگاه انسان کامل را توضیح می‌دهد و میان اصطلاحات فلسفی، عرفانی و قرآنی پیوند برقرار می‌کند. در این کتاب، گاهی یک آیه‌ی قرآن یا یک تعبیر کوتاه از ملاصدرا، بهانه‌ای برای طرح بحثی گسترده درباره‌ی علم الهی، اراده، قضا و قدر، یا نسبت اسم و مسمّا می‌شود. مصحح در مقدمه، ساختار حواشی، شیوه‌ی ارجاع به متن مفاتیح الغیب، و نحوه‌ی استفاده از نسخه‌های خطی و سنگی را توضیح داده است تا خواننده بتواند جایگاه هر حاشیه را در متن اصلی تشخیص دهد.

چرا باید کتاب حواشی حکیم سبزواری بر مفاتیح الغیب را بخوانیم؟

به خواندن حواشی حکیم سبزواری بر مفاتیح الغیب می‌توان به‌عنوان فرصتی برای دیدن گفت‌وگوی نزدیک دو حکیم بزرگ درباره‌ی مفاهیم بنیادین فلسفه و عرفان اسلامی نگاه کرد. این کتاب امکان می‌دهد لایه‌های پنهان‌تر مفاتیح الغیب، از حروف مقطعه تا بحث کلام الهی و مراتب وجود، در پرتو نگاه شارحی صاحب‌نظر دیده شود و در عین حال با سنت نسخه‌شناسی و تصحیح متون حکمی آشنا شود.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به پژوهشگران فلسفه اسلامی، دانشجویان الهیات و معارف اسلامی، طلاب علاقه‌مند به حکمت متعالیه، و کسانی پیشنهاد می‌شود که در حال مطالعه‌ی مفاتیح الغیب ملاصدرا هستند و می‌خواهند متن او را همراه با تعلیقات یک حکیم هم‌سنت و نیز گزارش نسخه‌شناختی دقیق دنبال کنند.