کتاب نگاه و صدا

کتاب نگاه و صدا نوشتهٔ پاسکال بونیتزر و ترجمهٔ قاسم روبین است. انتشارات ناهید این کتاب را منتشر کرده است. این اثر حاوی جستارهایی در حوزهٔ سینما است.

درباره کتاب نگاه و صدا

کتاب نگاه و صدا یک ناداستان است که در قالب چند جستار به هنر و حرفهٔ سینما پرداخته است. این ناداستان چهار بخش دارد؛ «سینما»، «فیلم‌سازان»، «مکتب بازگشت» و «فیلم‌ها». کتاب حاضر کوشیده است سینما را در جایی خارج از کادر معمول که عموماً تماشاگران به مشاهدهٔ آن می‌نشینند، بررسی کند. نویسنده، تمرکز خود را بر دو مقولهٔ مهم و فضایی متفاوت در این عرصه و جایگاه و مرتبه‌ای که به خود اختصاص داده‌اند، معطوف کرده است؛ دو عنصرِ «نگاه» و «صدا» که هماهنگیشان و همراهیشان با یکدیگر به نظر بدیهی می‌آید، اما در عمل جدا از یکدیگرند. پاسکال بونیتزر هدف خود را با بررسی اجمالی چندین اثر از ساخته‌های سینمای جهان پیش برده است. او سینما را مجموعه‌ای از تصویرها و صداها دانسته است. با او در این ناداستان همراه شوید.

در یک تقسیم‌بندی می‌توان ادبیات را به دو گونهٔ داستانی و غیرداستانی تقسیم کرد. ناداستان (nonfiction) معمولاً به مجموعه نوشته‌هایی که باید جزو ادبیات غیرداستانی قرار بگیرد، اطلاق می‌شود. در این گونه، نویسنده با نیت خیر، برای توسعهٔ حقیقت، تشریح وقایع، معرفی اشخاص یا ارائهٔ اطلاعات و به‌دلایلی دیگر شروع به نوشتن می‌کند. در مقابل، در نوشته‌های غیرواقعیت‌محور (داستان)، خالق اثر صریحاً یا تلویحاً از واقعیت سر باز می‌زند و این گونه به‌عنوان ادبیات داستانی (غیرواقعیت‌محور) طبقه‌بندی می‌شود. هدف ادبیات غیرداستانی تعلیم هم‌نوعان است (البته نه به‌معنای آموزش کلاسیک و کاملاً علمی و تخصصی که عاری از ملاحظات زیباشناختی است)؛ همچنین تغییر و اصلاح نگرش، رشد افکار، ترغیب یا بیان تجارب و واقعیات از طریق مکاشفهٔ مبتنی بر واقعیت، از هدف‌های دیگر ناداستان‌نویسی است. ژانر ادبیات غیرداستانی به مضمون‌های بی‌شماری می‌پردازد و فرم‌های گوناگونی دارد. انواع ادبی غیرداستانی می‌تواند شامل این‌ها باشند: جستارها، زندگی‌نامه‌ها، کتاب‌های تاریخی، کتاب‌های علمی - آموزشی، گزارش‌های ویژه، یادداشت‌ها، گفت‌وگوها، یادداشت‌های روزانه، سفرنامه‌ها، نامه‌ها، سندها، خاطره‌ها و نقدهای ادبی.

خواندن کتاب نگاه و صدا را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران ناداستان و قالب جستار درمورد سینما پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب نگاه و صدا

«جامعه ما دچار بحران است، این‌طور می‌گویند، بله، بحران اقتصادی، بحران فرهنگی و سیاسی و جنسی. بله، چیزهایی ترک برداشته است، به جنبش آمده است، و این البته بارِ اول نیست، پیشتر هم بوده، ولی هیچ‌وقت تا به این حد عیان نبوده، حالا همه اطلاع دارند، چون هیچ‌وقت مردم به این حد «رسانه‌ای» نبوده‌اند. حالا همه به طرق مختلف از این بحران حرف می‌زنند، در رادیو و تلویزیون و سینما و روزنامه و غیره.

وجهی از وجوه این بحران، این بحران قدیمی، رویکرد به همین شیوه بازنگری گذشته است که در عرصه سینما رواج یافته. می‌دانیم که بازنگری گذشته پدیده‌ایاست با چند منظر، و ما در اینجا مشخصاً به یکی از این منظرها می‌پردازیم: سالهای ۴۰، سالهای تاریک این قرن. ویژگیهای آن سالها، به اشکال گوناگون حالا «مد» شده است، از جمله پوشاک، و مشخصاً سینما (و می‌دانیم که پوشاک و سینما اغلب مسیر مشترکی دارند) آن ایام حالا به صورت مرجع درآمده است، انگار جامه‌ای بدل که تن یک دوره را بپوشاند ـ مثل بدل‌پوشی در سالهای ۷۴ و ۷۵، آن هم به رضا و رغبت.

بازنگری گذشته پدیده‌ای است پُرابهام، و استمرارش توأمان هم به دلیل ناکارآمدشدن قطعیتهای تاریخی است (در مورد آنچه مشخصاً به مفهوم فاشیسم در عصر حاضر شاهدیم) و هم به دلیل نوعی نوپدیدی جاذبه‌ها و فریبندگیهای آن سالهای تاریک ـ البته در شکل و شمایلی از اعتدال و نیز توسعه. ناکارآمدی قطعیتهای تاریخی، نوپدیدی جنسی، بت‌وارگی جنسیت، جاذبه‌های فاشیسم، باب‌شدنِ کهنه‌پوشی، رخت کهنه‌های دوره فاشیسم، که سخت هم رواج پیدا کرده، و جاذبه‌های به «مد» تبدیل شده (مد، با همان مفهومی که در مُد نهفته است، همان مقوله‌ای که طی دوره‌ای بارِ معنایی پیدا می‌کند: میل و کشش جمعی).»