کتاب والدن دوم

کتاب والدن دوم (Walden Two) نوشته‌ بی. اف. اسکینر و ترجمه‌ علیرضا شفیعی‌ نسب اثری شاخص در حوزه‌ی ادبیات آرمان‌شهری و روان‌شناسی رفتاری است که نشر رایبد آن را منتشر کرده است. این کتاب داستانی است که با الهام از نظریات علمی اسکینر درباره‌ی رفتار انسان جامعه‌ای خیالی را به تصویر می‌کشد که در آن اصول علمی و مهندسی رفتار بنیان زندگی جمعی را شکل داده‌اند. کتاب والدن دوم نه‌تنها به‌عنوان یک رمان آرمان‌شهری، بلکه به‌عنوان بازتابی از دغدغه‌های اجتماعی و فلسفی نویسنده نیز شناخته می‌شود. اسکینر در این اثر با روایتی ملموس و شخصیت‌پردازی دقیق سؤالاتی بنیادین درباره‌ی آزادی، خوشبختی، نقش محیط و امکان ساختن جامعه‌ای بهتر را مطرح کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب والدن دوم

کتاب والدن دوم اثر بی. اف. اسکینر روایتی داستانی از تلاش برای ساختن یک جامعه‌ی آرمانی بر پایه‌ی اصول علمی و رفتارگرایی است. اسکینر که از چهره‌های برجسته‌ی روان‌شناسی قرن بیستم به‌ شمار می‌رود در این کتاب ایده‌های خود را درباره‌ی تأثیر محیط بر رفتار انسان و امکان مهندسی اجتماعی به‌ تصویر کشیده است. داستان با حضور راوی و گروهی از دوستانش آغاز می‌شود که به دعوت فردی به نام فریزیر به بازدید از جامعه‌ای به نام والدن دوم می‌روند؛ جایی که همه‌چیز از معماری و آموزش گرفته تا روابط اجتماعی و حتی جزئیات روزمره براساس اصول علمی و رفتارشناسی طراحی شده است. 

بی. اف. اسکینر در قالب این روایت نه‌تنها ساختار و کارکردهای این اجتماع را شرح داده، بلکه به چالش‌ها و پرسش‌های اخلاقی و فلسفی درباره‌ی آزادی فردی، نقش سیاست، خوشبختی و امکان تحقق آرمان‌شهر نیز پرداخته است. کتاب والدن دوم با ترکیب عناصر داستانی و ایده‌های علمی تصویری زنده از یک تجربه‌ی اجتماعی ارائه می‌دهد که هم‌زمان الهام‌بخش و محل بحث و مناقشه است.

خلاصه داستان والدن دوم

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند! 

داستان والدن دوم با دیدار راوی و دو دوستش، راجرز و جامنیک، آغاز می‌شود. این دو پس از پایان خدمت نظامی به‌دنبال معنایی تازه برای زندگی خود هستند و ایده‌ی ساختن یک اجتماع آرمانی را مطرح می‌کنند. آن‌ها با راهنمایی راوی به‌سراغ فریزیر می‌روند؛ شخصیتی مرموز و آینده‌نگر که سال‌ها پیش مقاله‌ای درباره‌ی جامعه‌ای ایده‌آل نوشته بود و اکنون ظاهراً چنین اجتماعی را به نام والدن دوم پایه‌گذاری کرده است. 

گروهی کوچک شامل راوی، دوستانش و دو نفر دیگر به دعوت فریزیر به والدن دوم سفر می‌کنند تا از نزدیک با ساختار و زندگی این اجتماع آشنا شوند. در والدن دوم همه‌چیز براساس اصول رفتارگرایی و مهندسی اجتماعی طراحی شده است؛ از نحوه‌ی آموزش کودکان و تقسیم کار گرفته تا معماری ساختمان‌ها و حتی جزئیات ساده‌ای مثل سرویس چای‌خوری. اعضای جامعه با همکاری و تقسیم مسئولیت‌ها زندگی‌ای ساده اما هدفمند را تجربه می‌کنند. 

فریزیر به‌عنوان بنیان‌گذار والدن دوم باور دارد که با حذف رقابت‌های بیهوده، کاهش استرس و ایجاد محیطی حمایت‌گر می‌توان به شادی و رضایت جمعی دست یافت. در طول بازدید مهمانان با جنبه‌های مختلف این اجتماع روبه‌رو می‌شوند و درباره‌ی امکان‌پذیری، نقاط قوت و ضعف آن بحث می‌کنند. اسکینر از خلال این روایت سؤالاتی درباره‌ی آزادی، فردیت، نقش سیاست و امکان تحقق آرمان‌شهر را پیش می‌کشد، بی‌آن‌که پاسخی قطعی ارائه دهد.

چرا باید کتاب والدن دوم را بخوانیم؟

کتاب والدن دوم اثری است که با ترکیب داستان و ایده‌های علمی فرصتی برای اندیشیدن به امکان ساختن جامعه‌ای بهتر فراهم می‌کند. این کتاب نه‌تنها تصویری ملموس از یک آرمان‌شهر ارائه داده است، بلکه با پرداختن به جزئیات زندگی روزمره و روابط انسانی خواننده را به تأمل درباره‌ی نقش محیط، آموزش و ساختار اجتماعی در شکل‌گیری رفتار و خوشبختی سوق می‌دهد. ویژگی شاخص این اثر پیوند میان نظریات علمی و روایت داستانی است که باعث می‌شود مفاهیم پیچیده‌ی روان‌شناسی و جامعه‌شناسی به‌شکلی قابل لمس و قابل بحث مطرح شوند. کتاب والدن دوم همچنین بستری برای گفت‌وگو درباره‌ی آزادی، مسئولیت فردی و جمعی و چالش‌های تحقق آرمان‌شهر فراهم کرده است.

خواندن کتاب والدن دوم را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به علاقه‌مندان به روان‌شناسی، جامعه‌شناسی، فلسفه‌ی اجتماعی و ادبیات آرمان‌شهری پیشنهاد می‌شود. این کتاب به کسانی که دغدغه‌ی ساختن جامعه‌ای بهتر، آموزش یا بررسی رابطه‌ی فرد و اجتماع را دارند نیز توصیه می‌شود.