کتاب آنسوی آتش؛ مانویت از نگاهی دیگر

کتاب آنسوی آتش؛ مانویت از نگاهی دیگر نوشتهٔ علی اصغر طایی است. انتشارات گیوا این کتاب را منتشر کرده است.

درباره کتاب آنسوی آتش؛ مانویت از نگاهی دیگر

کتاب آنسوی آتش؛ مانویت از نگاهی دیگر به آیین مانوی پرداخته است؛ آیینی که برای آداب و سنن هر منطقه ارزش قائل می‌شد و از ترکیب دین زرتشت، آیین مهر، دین بودا، آیین گنوسی و مسیحیت به وجود آمد. «مانی» فردی بود که در نظر داشت دینی یگانه و مشترک از تمام ادیانِ موجود در ایران ساسانی ارائه دهد. آیین مانویت نتیجهٔ کوشش‌های او است. کتاب حاضر در ۹ بخش به این آیین پرداخته است. دین مانوی در دورهٔ ساسانیان در بغداد ظهور کرد و در دورهٔ کوتاهی جهانگیر شد. ساسانیان و روحانیت آنان (یعنی موبدان زرتشتی) بیشتر در دلهرهٔ مسیحیت بودند و عملاً آیین مهرپرستی را نیز در ایران به گوشه‌ای رانده بودند؛ در همین هنگام در سرزمین خودشان آیین جدیدی ظهور کرد که به‌شکلی در مخالفت با آیین زرتشتی زندگی‌گرا بود؛ این آیین آز یعنی شهوت را نکوهش کرده و زنان را دایه‌دار آن می‌دانست و البته تولد را نیز بیهوده می‌دانست؛ چراکه همانند آیین بودایی رنج را ثمرهٔ عمر کوتاه می‌داند؛ ازاین‌رو موضوع تلاش انسانی برای ساختن دنیای کاملاً مادی را نمی‌پسندید و کار و تلاش را در محدودهٔ گذران آن می‌دانست و نه بیشتر. موبدان زرتشتی مانی را کشتند و پیروان نوظهور او را نیز شناسایی کردند. با وجود اینکه مانی را کشتند، باز هم پیروان او اشعارش را می‌خواندند و پیروی از آیین او در دورهٔ اسلامی نیز ادامه داشت.

خواندن کتاب آنسوی آتش؛ مانویت از نگاهی دیگر را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران مطالعه درمورد مانویت پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب آنسوی آتش؛ مانویت از نگاهی دیگر

«مانویت، علاوه بر تأثیری که در شکل‌گیری کلام و فلسفه اسلامی داشت، به عقیده برخی از صاحب نظران در به وجود آمدن «تصوف» نیز نقش مهمی ایفا کرد.

مباحثات و مجادلات عقیدتی در اوایل عصر عباسی شدت یافت، و اعتقادات مردم رنگ تازه‌ای به خود گرفت. بسیاری از بوداییان، مانویان و زردشتیان و حتی مبلغان این ادیان که پس از سقوط حکومت ایران و روم به دین اسلام گرویده بودند، جایگزینی دین جدید در دل‌هایشان و انس گرفتن با عقل و خردشان بسیار دشوار بود و زدودن بن مایه‌های عقاید پیشین به زمانی طولانی احتیاج داشت. اما پس از سپری شدن دوره فتوحات مسلمانان و استقرار اقوام مقهور و مغلوب در سایه حاکمیت جدید، عقاید و افکار سرکوب شده با جلوه‌ای تازه به میدان آمدند و جایگزین برخی اعتقادات اسلامی شدند. از جمله تجلیات افکار و عقاید تازه مسلمانان در قالب اعتقاد اسلامی، تصوف بود.

پیدایش صوفی‌گری در جامعه اسلامی معلول علل و عوامل گوناگونی است. در این میان زهد و انزوا و سرکوبی غرایز و تمایلات جسمانی و دوری از لذایذ دنیوی که از اصول بنیادین مانویان بوده به رشد صوفی گری کمک کرد و عده‌ای را جذب این تفکر نمود. پارسایی و خشونت در خوراک و پوشاک، ترک شهوت و دوری از تشکیل خانواده از احکام مانوی است که موجی از زهد و انزوا را در میان آحاد جامعه به وجود آورد. این آموزه‌های زهدگرا پس از فراگیر شدن اسلام، در قالب صوفیه، ترویج و تبلیغ شدند.

علاوه بر مانویت، عوامل دیگری نیز در پیدایش و بسط تصوف در جامعه اسلامی نقش داشتند. آغاز نهضت ترجمه و رواج اندیشه فلسفی هلنی و همچنین نشر اندیشه رهبانیت و انزوا پذیری نصرانی به همراه نیروی الهام و ریاضت روحی هندی، تأثیر به سزایی در پیدایی صوفی‌گری داشتند.

از آن جا که آیین مانوی مشتمل بر آرا و نظریات عقاید و ادیان مختلف بود و سعی در نزدیکی به ادیان مختلف داشت، کوشید تا از دیدگاه ادیان گوناگون برای پیشبرد مقاصد خویش بهره ببرد. آیین مانی دینی ثنوی و دو گانه شناسی است که در آن رهایی تنها با داشتن حقیقت روحانی به دست می‌آید. پرهیز از شهوات و ازدواج، که برابر با شر و ظلمت است، به آزادی روح و جدا شدن انسان از وابستگی‌های مادی کمک می‌کند.»