کتاب نشانه شناسی فرهنگی

کتاب نشانه شناسی فرهنگی نوشتهٔ آنا ماریا لاروسو و ترجمهٔ حسین سرفراز است. انتشارات علمی و فرهنگی این کتاب را منتشر کرده است. این اثر به دنبال جست‌وجوی منظری فرهنگی در نشانه‌شناسی است.

درباره کتاب نشانه شناسی فرهنگی

آنا ماریا لاروسو در کتاب نشانه شناسی فرهنگی تلاش کرده است تا نشان دهد که رویکردی نشانه‌شناختی به فرهنگ چگونه می‌تواند با رویکردهای فرهنگی، جامعه‌شناختی یا انسان‌شناختی دیگر متفاوت باشد، چطور می‌توان راه گفت‌وگو با این دیدگاه‌های دیگر را گشود و نیز به ایجاد رویکردی تازه کمک کرد. نویسنده در مواردی مشخص نشان داده است که اصلاً تفاوت بنیادینی بین رویکردی نشانه‌شناختی و مثلاً برخی رویکردهای انسان‌شناختی وجود ندارد، بلکه بر عکس تلاقی و تعاطی است؛ هرچند بر این عقیده است که هرگز نمی‌تواند مروری انتقادی بر کلیۀ نظریات جامعه‌شناختی و انسان‌شناختی که می‌توانند به بسط دانش نشانه‌شناسی کمک کنند، آن هم در فضای محدود به ۲۰۰ صفحه انجام دهد. نویسنده در این اثر تمایل دارد تا با رشته‌های جامعه‌شناسی وی انسان‌شناسی از منظری نشانه‌شناختی وارد گفت‌وگو شود، به این امید که دو چیز را ثابت کند: اول اینکه نشانه‌شناسی چطور می‌تواند با دیگر پارادایم‌های علمی «جفت‌وجور» شود و دوم اینکه نشانه‌شناسی در برخی موارد مشخص، شریکِ پیش‌فرض‌ها، رویه‌ها، و مؤلفان مرجع آن‌هاست. این اثر در چهار فصل نگاشته شده که عنوان آن‌ها عبارت است از «منظر ساخت‌گرا»، «وحدت و کثرت: نظریهٔ یوری لوتمان»، «تفسیر و فرهنگ: نظریهٔ امبرتو اکو» و «ایده‌هایی برای نشانه‌شناسی دیرینه‌شناختی».

خواندن کتاب نشانه شناسی فرهنگی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران حوزهٔ نشانه‌شناسی پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب نشانه شناسی فرهنگی

«معنی چیزی نیست که به طریق غیرتاریخی عمل کند، بلکه به طور کلی به شیوۀ دایرۀ‌المعارفی عمل می‌کند؛ یعنی در نسبت با عوالم اجتماعی - فرهنگی دانایی که هر سوژه‌ای، بسته به علایق و منافع خویش، به طیب خاطرش فرامی‌گیرد. به همین دلیل در نشانه‌شناسی اکو، معناشناسی و کاربردشناسی همواره به هم گره خورده است. واحدهای فرهنگی صرفاً به شیوۀ تاریخی، فرهنگی و اجتماعی تعریف نمی‌شوند، بلکه به علاوه در عملکرد نشانه‌شناختی مبتنی بر ربط و نسبت فردی فعال می‌شوند و اثرگذارند. چنان که در مطالعۀ موردی پایان فصل خواهیم دید، «عملکردهای فرهنگی» همواره نتیجۀ قریحۀ اشخاص (فردی یا گروهی) است و حتی وقتی از «نشانه‌ها» ی قدیمی دوباره استفاده می‌کنند (فیگورهایی که قبلاً در گذشته استفاده می‌شد)، صرفاً ویژگی‌های خاصی را که برای مسیری تازه و یک الگوی دایرۀ‌المعارفی تازه مفید هستند، انتخاب می‌کنند. همان قدر که بعید است دایرۀ‌المعارف فرهنگ حاوی چیزی باشد که از اساس تازه است، به همان میزان هم در بر داشتن چیزی کاملاً تکراری، غیرمعمول است. بازی معنی شامل دگرگونی‌ها و تکرارهایی است و کار نشانه‌شناس شامل ردیابی شبکه‌های ارجاع‌ها و تعویق‌هایی است که هر پدیدار فرهنگی تازه‌ای در آن جای دارد.

به همین سبب است که در دایرۀ‌المعارف، گفت‌وگویی بغرنج میان قریحۀ فردی و پیشینۀ اجتماعی در کار است. در واقع مسیرهای تفسیر با علایق افراد به وجود می‌آیند، اما تحت سلسله‌مراتب اجتماعی به‌قاعده می‌شوند. معنی با سویه‌ای فرهنگی می‌زید که هم اجتماعی است و هم آماری؛ معنی را قوانین تعیین نمی‌کنند، بلکه تحت رخدادهای مکرر و ترجیحات جمعی‌ای به‌قاعده می‌شود که مقوّم شالوده و مادۀ انتخاب‌های فردی است. معنی پیش از هر چیز، یک عادت اجتماعی است؛ یعنی اینکه با تکرار قاعده‌مندی‌ها و آثار انضمامی، ملموس و عملی آن قوام می‌یابد.»