کتاب کلیات حقوق جزا

کتاب کلیات حقوق جزا نوشتهٔ محمد ابراهیمی و علی یاری خواه است و انتشارات متخصصان آن را منتشر کرده است.

درباره کتاب کلیات حقوق جزا

موضوع حقوق جزا مطالعه جرایم و اعمال ضداجتماعی و قواعد حاکم بر واکنش دولت به آن‌ها (اعم از مجازات و اقدامات تأمینی و تربیتی) به‌منظور برقرارساختن امنیت و نظم است. حقوق جزا شاخه‌ای از حقوق عمومی است و دارای اصول و قواعد کلی ناظر بر جنبه‌های ماهوی و شکلی مستقل از هم است که با تمامِ ابعاد زندگی فردی و اجتماعی شهروندان ارتباطِ تنگاتنگ دارد. این رشته شاخه‌های مختلف علوم جنایی ازجمله علوم جنایی حقوقی، علوم جنایی تجربی، سیاست جنایی و فلسفه کیفری را در بر می‌گیرد. تحول روزافزون در سبک زندگی بشری، اصول و مبانی جرم‌انگاری و تعیین ضمانت اجراهای کیفری باعث شده تا این رشته، به یکی از پرشتاب‌ترین گرایش‌های درحال تحول در رشته حقوق تبدیل شود. گسترش علوم جنایی تجربی (ازجمله علوم جرم‌یابی، جرم‌شناسی و کیفر‌شناسی و جامعه‌شناسی عدالت کیفری) نشانگر تخصصی‌شدن حقوق جزا است که بی‌تردید مرتبط با تحولات حاکم بر جامعه، صنعت، اقتصاد و . است. بااین‌حال آنچه در میان گونه‌های متنوع علوم ‌جنایی اهمیت ویژه دارد، حقوق جزا در مفهوم خاص خود و علم جرم‌شناسی است.

علوم جنایی حقوقی به دو بخش عمده حقوق جزای ماهوی و شکلی تقسیم می‌شود. رشته‌های حقوق جزای عمومی و حقوق جزای اختصاصی زیرمجموعه‌ٔ حقوق جزای ماهوی‌اند. حقوق جزای عمومی علمی است که به مطالعه‌ٔ قواعد کلی و مشترک جرایم و مجازات‌ها می‌پردازد و حقوق جزای اختصاصی شعبه‌ای از حقوق جزای ماهوی است که تمرکز آن بر مطالعه‌ٔ جرایم به‌طور خاص و شرایط اختصاصی حاکم بر آن‌ها و مجازات‌هایی است که ممکن است مورد حکم واقع شوند.

حقوق جزای شکلی (آیین دادرسی کیفری): آیین دادرسی کیفری که در فاصله‌ی بین وقوع جرم و صدور حکم اهمیت می‌یابد، مجموعه قوانین و مقرراتی است که برای کشف جرم، ‌تعقیب متهمان و تحقیق از آنان، تعیین مراجع صلاحیت‌دار، ‌شیوه‌های اعتراض به آراء و نیز بیان تکالیف مسئولان قضایی و انتظامی درطول رسیدگی به دعوای کیفری و اجرای احکام از یک سو و حقوق آزادی‌های متهمان از سوی دیگر، ‌وضع و تدوین شده است. مهم‌ترین شاخه‌های حقوق کیفری عبارت‌اند از:

حقوق کیفری عمومی که به مطالعه قواعد کلی و مشترک جرایم و مجازات‌ها، بدون بررسی جرم خاص یا گروه خاصی از جرایم می‌پردازد و درباره مسائلی چون تعریف جرم و عناصر عمومی آن، اقسام جرم، مسئولیت کیفری و عواملِ رافع آن، انواع مجازات‌ها، ویژگی‌ها، اهداف و نحوه اِعمال آن‌ها، عوامل تخفیف‌دهنده یا معاف‌کننده قانونی مجازات‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی بحث می‌کند.

حقوق کیفری اختصاصی، مجموعه قواعد و مقرراتی است که ویژگی‌های اختصاصی هریک از جرایم مذکور در قانون را به‌صورت جداگانه از نظر ارکان تشکیل‌دهنده جرایم و مجازات آن‌ها، بررسی می‌کند. مباحث حقوق کیفری اختصاصی مشتمل است بر جرایم علیه اشخاص (مثلاً قتل)، جرایم علیه اموال و مالکیت (مانند سرقت و کلاه‌برداری) و جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی (مانند جاسوسی).

آیین دادرسی کیفری، مجموعه مقرراتِ شِکلی است که برای کشف جرم، تعقیب متهم، تحقیق، تعیین مرجع رسیدگیِ صلاحیت‌دار، صدور حکم، راه‌های شکایت و تجدیدنظر در احکام و بیان تکالیف مسئولان قضایی و انتظامی در فرایند اجرای احکام، تدوین می‌شود.

کیفرشناسی یا علم اجرای احکام کیفری که در حقوق کیفریِ نوین جانشین اصطلاح «علمِ اداره زندان‌ها» شده و موضوع آن عبارت است از چگونگی اجرای مجازات پس از صدور حکم (یعنی مباحثی چون نگهداری زندانیان در محیط نیمه‌باز و باز، اعطای آزادی مشروط به آنان، پیش‌بینی اقدامات تأمینی و تربیتی و چگونگی انطباق آن‌ها با شخصیت هریک از بزهکاران) تا اهداف مجازات (اصلاح و تربیت مجرمان) محقق گردد.

خواندن کتاب کلیات حقوق جزا را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دانشجویان رشتهٔ حقوق پیشنهاد می‌کنیم.