کتاب سیاسی سازی نظامی گنجوی در دوران مدرن

کتاب «سیاسی سازی نظامی گنجوی در دوران مدرن» نوشتۀ سیاوش لرنژاد و علی دوست زاده، ترجمۀ قدرت قاسمی پور و ویراستۀ ویکتوریا آراکلووا است و نشر خاموش آن را منتشر کرده است. 

درباره کتاب سیاسی سازی نظامی گنجوی در دوران مدرن

شاید در منابع غربی، نظامی گنجوی به‌عنوان شاعر ایرانی شناخته شده باشد؛ اما در بعضی از منابع جمهوری آذربایجان و اتحاد جماهیر شوروی تلاش‌هایی در جهت واگرایی بین نظامی و ادبیات فارسی انجام‌گرفته است. کتاب سیاسی‌سازی نظامی گنجوی در دوران مدرن علت‌های شکل‌گیری تفسیرهای سیاست‌زده دربارۀ نظامی را ریشه‌یابی کرده و منبعی کامل و مفید برای خوانندگان، محققان و پژوهشگران فارسی‌زبان و غیرفارسی‌زبان است که با چگونگی حضور زبان و ادبیات فارسی در ناحیۀ قفقاز آشنایی ندارند.

مطالعۀ کتاب سیاسی‌سازی نظامی گنجوی در دوران مدرن بسیاری از تفسیرها و برداشت‌های نادرست را رفع کرده و مانع شکل‌گیری تصورات اشتباهی می‌شود که بر اساس آن نظامی گنجوی را به فرهنگ و زبان دیگر وصل می‌کنند. این کتاب توجه ویژه‌ای به آثار حکیم نظامی دارد. یکی از مهم‌ترین مباحث کتاب سیاسی‌سازی نظامی گنجوی در دوران مدرن، چگونگی شکل‌گیری عنوان سبک یا مکتب آذربایجانی است. نویسندگان کتاب همچنین نمادهایی مانند ترک، هندو، رومی و زنگ را در شعر شاعران فارسی از جمله نظامی تبیین کرده و با دلیل تشریح کرده‌اند که این واژگان دلالت قومیتی ندارند و کاربردشان مقاصدی تصویری و تمثیلی داشته است.

سیاوش لرنژاد و علی دوست زاده، نویسندگان کتاب سیاسی‌سازی نظامی گنجوی در دوران مدرن با روشی دقیق و نقادانه، بی‌اساس بودن استدلال‌های نویسندگان جمهوری آذربایجان مبنی بر اینکه نظامی شاعر آذربایجانی است و آثار او وابسته به ادبیات آذربایجان است رد می‌کنند. این کتاب همچنین منبعی مستند دربارۀ ادبیات کهن فارسی و مشتمل بر مطالب تاریخی، قومی و زبانی ناحیۀ ارّان کهن و قفقاز است.

کتاب سیاسی‌سازی نظامی گنجوی در دوران مدرن در ۴ فصل تنظیم شده است. عناوین فصل‌های کتاب عبارت است از: «فصل اول: اصطلاحات خلاف تاریخ دربارۀ نظامی»، «فصل دوم: تلقی شوروی از نظامی و استدلال‌های آن»، «فصل سوم: دیدگاه‌های ملی گرایانۀ ترکی در خصوص نظامی و جعلیات اخیر» و « فصل چهارم: منابعی جدید دربارۀ ساکنان آذربایجان، اران و شروان»

خواندن کتاب سیاسی سازی نظامی گنجوی در دوران مدرن را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

خواندن این کتاب را به محققان و پژوهشگران ادبی فارسی‌زبان و غیرفارسی‌زبان پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب سیاسی سازی نظامی گنجوی در دوران مدرن

«اگر از منظر سیاسی به ادبیات فارسی بنگریم، خواهیم دید که چند تن از شاعران ادبیات کهن فارسی در زمان حیاتشان در معرض برخوردهای سیاسی قرار گرفته‌اند. برای مثال می‌توان به رویارویی سیاسی حکیم فردوسی و محمود غزنوی، به زندان افتادن مسعود سعد و خاقانی شروانی، انتقادهای سیاسی و اجتماعی حافظ از اوضاع سیاسی عصر خود اشاره کرد. اما واقعیت این است که حکیم نظامی گنجوی، سرایندۀ منظومه‌های تعلیمی، غنایی و حماسی و از ارکان شعر فارسی و بزرگ‌ترین داستان‌سرای غنایی ادبیات کهن فارسی، باوجودآنکه در اثنای آثارش به سیاست مدن و انتقاد از حاکمان پرداخته، در زمان حیاتش اغلب از جانب پادشاهان و حاکمان محلی حرمت دیده و هدف برخوردهای سیاسی قرار نگرفته است.»