کتاب آن سوی اسپوتنیک

کتاب آن سوی اسپوتنیک نوشتهٔ هومر ای. نیل و توبین ال. اسمیت و جنیفر بی. مک کورمیک و ترجمهٔ هادی نیل فروشان و محمدمهدی طهرانچی و زهرا صمدی و ویراستهٔ قمر تکاوران است. انتشارات موسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم عهده‌دار چاپ و نشر آن بوده است. این کتاب به روند سیاست‌گذاری تحقیقات علمی در آمریکای قرن ۲۱ می‌پردازد.

درباره کتاب آن سوی اسپوتنیک

نمی‌توان انکار کرد که یکی از مؤلفه‌های قدرت در عصر حاضر و به‌ویژه پس از جنگ جهانی دوم، میزان تولید علم و دستاوردهای فناورانهٔ کشورها است و مسلماً نحوهٔ سیاست‌گذاری دولت‌ها و اولویت‌بندی‌هایش برای حمایت از علم و تحقیقات علمی نه به‌خاطر رشد علم که امری حیاتی برای حفظ قدرت و ابتکار عمل در مراودات بین‌المللی سیاسی است. پس از پایان جنگ جهانی دوم و آغاز جنگ سرد و رقابت‌های تسلیحاتی دو بلوک شرق و غرب و پیش‌دستی شوروی برای پرتاب فضاپیمای اسپوتنیک به فضا، اهمیت و فوریت سیاست‌گذاری و اندیشیدن تمهیداتی آینده‌نگرانه و بلندمدت و اختصاص بودجه برای تحقیقات علمی و تولید محصولات راهبردی و فناورانه در نگاه مدیران و تصمیم‌گیران ایالات متحدهٔ آمریکا افزایش یافت و این سرآغاز تحولی در مدیریت و تصمیم‌سازی در حوزهٔ علم‌ و فناوری شد. کتاب آن سوی اسپوتنیک به قلم هومر ای. نیل، استاد فقید دانشگاه میشیگان و رئیس اسبق جامعهٔ فیزیک‌دانان آمریکا و دو نفر از همکارانش کوشیده تا در ۴ فصل، سیر تحولات ساختاری در نظام سیاست‌گذاری و تصمیم‌گیری در حوزهٔ تحقیقات علمی را تشریح و تبیین کند و به تأثیر بخش‌های مختلف این زنجیرهٔ تصمیم‌سازی بپردازد.

خواندن کتاب آن سوی اسپوتنیک را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

دانشجویان و محققان در حوزه‌های سیاست‌گذاری علم، علوم سیاسی و روابط بین‌الملل و نیز علاقه‌مندان به تاریخ و فلسفهٔ علم از مطالعهٔ این کتاب سود خواهند برد.

بخشی از کتاب آن سوی اسپوتنیک

«در ۴ اکتبر ۱۹۵۷ پرتاب ماهوارهٔ اسپوتنیک به‌وسیلهٔ اتحاد جماهیر شوروی، امواج هولناکی به سراسر جهان فرستاد؛ امواجی که از همه بیشتر در ایالات متحره احساس شد. جایی که اخبار پرتاب نخستین ماهوارهٔ مصنوعی نشان داد که رقیبشان در جنگ سرد، آن‌ها را در فضا به عقب رانده است. بازتاب این خبر وحشت گسترده در میان مردم آمریکا بود. وحشت از اینکه آمریکایی‌های برتری علمی و فناورانهٔ خود را از دست داده‌اند. در زمان اسپوتنیک کشمکش میان ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی فراتر از یک بازی شطرنج و جدالی بود که به‌طورنیابتی در عرصهٔ علم‌ و فناوری بروز و ظهور یافته بود. برای ایالات متحده احتمال حملهٔ اتمی و مقهور شدن به‌وسیلهٔ یک کشور کمونیستی خطر قریب‌الوقوع بود. پس از دوران مک‌کارتی، دورانی که آمریکا می‌خواست با ایجاد رعب و وحشت و ترور، خطر کمونسیم را از این نقطهٔ جهان دور کند، پرتاب اسپوتنیک، فضایی پر از وحشت برای آمریکایی‌ها به وجود آورده بود. وحشت از اینکه الان چشمانی در آسمان است که هروقت که بخواهد می‌تواند به آن‌ها نگاه کند یا آنکه روزی از دل آسمان روی سر آن‌ها بمب پرتاب شود. بمبی که کشور برای دفاع از خود در برابر آن، توانایی علمی و فناورانه ندارد. بحران اسپوتنیک در  تاریخ آمریکا بیش از هر حادثهٔ دیگری، توجه مردم آمریکا و سیاست‌گذاران را به اهمیت بالای وضع سیاست‌های دولتی در حمایت از علم و آموزش جلب کرد. سیاست‌هایی که هدفشان حفظ برتری علمی، فناورانه و نظامی ایالات متحده دربرابر دیگر کشورهای جهان بود.»