کتاب مصباح الارواح

کتاب مصباح الارواح نوشتهٔ شمس الدین محمد بردسیری کرمانی و با تصحیح بدیع الزمان فروزانفر است و انتشارات دانشگاه تهران آن را منتشر کرده است.

درباره کتاب مصباح الارواح

مرحوم بديع‌الزمان فروزانفر، استاد علامـه و محقـق عـالی‌قـدر در معـارف اسـلامی و متخـصص يگانـه در تـاريخ تـصوف و مـصحح متـون معتبـر صـوفيان و مفـسر و شـارح بی‌همتای مثنوی شـريف، متـوفی در ۱۶ ارديبهـشت ۱۳۴۹، در سـال ۱۳۲۸ بـه چـاپ مثنوی عرفانی مصباح الارواح پرداخت كه تا آن زمان تصنيف آن بـه اوحدالـدين كرمـانی، صوفی مشهور نسبت داده می‌شد و مرحوم استاد هم به‌همين نيت كه اثری از آن عـارف مشهور است، به تصحيح و طبع آن همت گمارده بود.

بعد از اينكه چاپ متن بر اساس دو نسخه به پايان می‌رسد، عكس نسخه‌ای ديگـر از تركيه به دست استاد می‌رسد. ناگزير تجديد مقابله را ميان مـتن چـاپی و نـسخه جديـد لازم می‌شمارد و موارد اختلاف را به انتهای متن الحاق می‌كند و بعـد بـه نگـارش و طبـع توضيحات و تعليقات مبادرت می‌ورزد. استاد طبـع افـادات خـود را تـا صـفحه ۲۱ مـتن چاپی پيش می‌برد كه نسخه‌ای ديگر از مصباح الارواح بـه دسـت مـی‌آيـد و از آن معلـوم می‌شود كه مثنوی مذكور اثر عارفی به نام شمس‌الـدين محمـد بـن ايل‌طغـان بردسـيری كرمانی است. چون از سوی ديگر، كتاب مناقب اوحدالدين را كه به نام تذكره نيـز شـهرت دارد می‌يابد، از ادامه طبع مصباح‌الارواح تن می‌زند و مـتن چـاپ‌شـده را مناسـب نـشر نمی‌داند. چه او همواره به اميد آن بود كـه مـتن را براسـاس نـسخه تـازه مـنقح سـازد و تعليقات را به گونه‌ای نو بيارايد، و چنين هم كرده بود. زيرا در اين دو سه سال اخير، هـربار كه موضوع نشر مصباح الارواح با آن مرحوم به ميان می‌آمد، می‌فرمود كه متن مـصحح جديد آماده است و بايد به چاپ برسد. اما اين آرزو به حـصول نپيوسـت. ايـام بگذشـت و استاد درگذشت.

چون اوراق چاپ‌شـدهٔ مـصباح‌الارواح يادگـاری اسـت ارجمنـد بـرای ارادتمنـدان و شاگردان فروزانفر و اثری ارزنده برای دوستداران متون عارفانه اسلامه، بـا وجـود آنكـه به‌هيچ وجه مطلوب خاطر مشكل‌پسند و طبع پسنديده‌جوی استاد نبود، به‌همان صـورت ناقص تجليد و نشر می‌شود تا افـادات علامـه محفـوظ بمانـد. اميـد آنكـه بعـدها كـسی به صرافت آن بيفتد كه متن تجديد شده و مـصحح اسـتاد را بيابـد و بـه چـاپ برسـاند و استفاده از مصباح الارواح را دقيق‌تر و كامل‌تر سازد.

استاد دربارهٔ مصباح‌الارواح، به‌مناسبت انتساب آن به اوحدالـدين كرمـانی، در مقدمـهٔ مناقب اوحدالدين از مؤلفات نيمهٔ دوم قرن هفتم كه خود به طبع رسانيد (تهران، ۱۳۴۸) شرحی وافی و مـستدل آورده اسـت كـه آن را از آن كتـاب نقـل می‌كنـد.

خواندن کتاب مصباح الارواح را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به پژوهشگران رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی پیشنهاد می‌کنیم.