کتاب نظریه فساد

کتاب نظریه فساد نوشتهٔ محمدرضا محمدی است. انتشارات اندیشه احسان این کتاب را روانهٔ بازار کرده است. این اثر دربارهٔ فساد اقتصادی در ایران است.

درباره کتاب نظریه فساد

کتاب «نظریه فساد؛ از کنش تا ساختار» در ۵ فصل نوشته شده است. این کتاب با یادداشتی تحت‌عنوان «فساد با جامعه چه می‌کند؟» نوشتهٔ «میثم موسائی» (استادتمام دانشگاه تهران) آغاز شده است. این یادداشت به ما می‌گوید که فساد پدیده‌ای است که کم‌وبیش در همهٔ جوامع وجود دارد؛ بنابراین بحث از اصل وجود آنْ مسئلهٔ مهمی نیست؛ دامنه و شدت آن است که فساد را به یک «آسیب»، «مشکل»، «مسأله» و یا «بحران» تبدیل می‌کند. کتاب حاضر نوشتهٔ محمدرضا محمدی و برگرفته از رسالهٔ این پژوهشگر در مقطع دکتری است که با راهنمایی «میثم موسائی» در دانشگاه آزاد اسلامی تهران - مرکز انجام شده و فساد اقتصادی را در ایران موردکنکاش قرار داده است.

خواندن کتاب نظریه فساد را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

خواندن این کتاب را به دوستداران مطالعه پیرامون فساد اقتصادی در ایران پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب نظریه فساد

«"زمینه‌های فساد اقتصادی در ایران"

«زمینه‌هایی» که فساد در آن شکل می‌گیرد شامل تمامی سطوح خرد و کلان در نهادهای دولتی و عمومی غیر دولتی است که فساد در آن‌ها در صورت فراهم بودن بسترها رخ می‌دهد.

«شرایط مداخله‌گر» علاوه بر شرایط علی، در پیدایش وقوع فساد اقتصادی نقش اساسی دارند اگر شرایط علی را شرایط بدون واسطه وقوع فساد اقتصادی در جامعه بدانیم شرایط مداخله‌گر نیز با واسطه و بی‌واسطه نقش اساسی در فساد اقتصادی دارند. آنچه در این تحقیق تحت عنوان شرایط مداخله‌گر ذکر می‌شود شامل این مقوله‌هاست: «عوامل فرهنگی و تاریخی»، «وابستگی دولت به نفت»، «وجود انحصار و فقدان رقابت»، «تغییر ارزشها؛ مادیگرایی»، «تداخل سیاست و اقتصاد».

«عوامل تاریخی و فرهنگی» مداخلهٔ جدی در تداوم فساد اقتصادی و افزایش آن دارد؛ چون وضعیت امروز جامعه ما تا حد زیادی ریشه در گذشته دارد.

از آنجا که در تاریخ ایران مردم پیوسته در معرض تجاوز بوده‌اند، نمی‌توانسته‌اند تصویر روشنی از آینده در ذهن خود بپرورانند. از سوی دیگر قانون وجود نداشت، «قانون» عبارت است از رأی شاه بود که می‌توانست هر لحظه تغییر کند (کاتوزیان، ۱۳۷۹). لذا چون اطمینان به آینده نیست، لذا هرگونه طرح و تدارکی که متضمن مطالعه قبلی و ادامهٔ بعدی و نتیجه‌گیری نهایی باشد، پیشاپیش مردود بود، و تنها راه‌هایی رواج داشته که یک‌شبه ره صدساله را بپیماید. ادامهٔ همین روحیه و ذهنیت‌های تاریخی در باورهای ایرانیان موجب فساد و اختلاس در برخی مصادیق آن مثل تمایل ایرانیان به راه‌های میانبُر و سریع و بدون تلاش برای کسب ثروت و نیز پرهیز از برنامه‌ریزی‌های طولانی مدت و چشم‌پوشی از لذات آتی برای دستیابی به لذت آنی است.

از طرفی تاریخ ایران، تاریخ پرفرازونشیبی بوده است. کشور ایران به‌دلیل داشتن موقعیت جغرافیایی و ژئوپولیتیکی خاص، همواره در معرض تهاجم و تاخت‌وتاز بیگانگان بوده است - و حتی امروز هم این وضعیت را به گونهٔ دیگری شاهد هستیم۶۰- که همین موضوع باعث می‌شده تا ثبات و پایداری در کشور کمتر حاکم باشد. در شرایط موصوف نگاه بلندمدت‌داشتن به آینده، خیلی کار عاقلانه‌ای محسوب نمی‌شود؛ لذا منافع کوتاه‌مدت بر منافع بلندمدت ترجیح داده می‌شود حاصل چنین رویکردی ارجحیت منافع فردی بر منافع جمعی است. گذشته از آن تا چند دهه گذشته، تمایلات شدید قومی و قبیله‌ای بر ایران حاکم بود و جوامعی که در آن ریشه طایفه‌ای و قبیله‌ای در آن مستحکم بوده باشد ارزش‌های قومی، قبیله‌ای و حتی ایدئولوژیکی بر آن حاکم خواهد بود و نگاه کل‌گرایانه و یکپارچه در آن حذف می‌شود و این امر، قوم‌گرایی و قبیله‌گرایی را بر کشور حاکم می‌کند و فساد نیز تا حدودی زاییده این قبیل تفکرات است.»