کتاب اختراع قوم یهود

کتاب اختراع قوم یهود نوشتهٔ شلومو سند و ترجمهٔ فهیمه چاکرالحسینی ابرقوئی است و انتشارات اختران آن را منتشر کرده است.

درباره کتاب اختراع قوم یهود

کتاب اختراع قوم یهود در سال ۲۰۰۸ در اسرائیل به چاپ رسید. نویسندهٔ این کتاب شلومو سند از پدر و مادری ییدیش و لهستانی‌تبار است. وی که زادهٔ اسرائیل و استاد بازنشستهٔ تاریخ دانشگاه تل‌آویو است، با نوشتن این کتاب خوانشی نوین از مسئلهٔ اسرائیل‌فلسطین ارائه می‌دهد که در تنافر مطلق با دستگاه تبلیغاتی غربی است.

کتاب اختراع قوم یهود ابتدا با بررسی پدیده‌های ملت، ملیت و ملی‌گرایی نشان می‌دهد که این مفاهیم، مفاهیمی مدرن‌اند که هم‌زمان با شدت‌گرفتن موج ملی‌گرایی در قرن‌های هجده و نوزده به ادبیات سیاسی وارد شده‌اند. تمامی دولت‌ملت‌های شناور در این موج به دنبال ایجاد مرزهای مشخص میان «ما» و «آن‌ها» دست به تاریخ‌سازی و خلق عقبه‌ای خیالی برای ملت‌های خود زدند تا نشان دهند که ملتشان باستانی‌ترین نهاد در این عرصه است. یهودیان نیز که هم‌زمان با شدت‌گرفتن این پدیده در اکثر کشورهای اروپای شرقی از ملتی که بدان تعلق داشتند رانده و در عرصهٔ یکه‌تازی ملت‌های نوپا مانده بودند برای عقب‌نبودن از قافلهٔ تاریخ‌سازی با تمسک به داستان‌های اسطوره‌ای کتاب مقدس، هویتی مجعول برای خود دست‌وپا کردند. اینان که تا پیش از قرن نوزدهم همچون اجتماعات پراکندهٔ دینی در جغرافیایی به وسعت آسیای میانه تا اروپای غربی جزئی از دولت‌ملت‌هایی به شمار می‌رفتند که در سایهٔ حاکمیت آن زندگی می‌کردند، اکنون با جعل پیشینه‌ای خیالی و چنگ‌انداختن به داستان موهوم تبعید پس از سقوط معبد دوم از طرف امپراتوری روم و آوارگی دوهزارساله که از اساس متضمن مفهومی متافیزیکی است خود را قومی یکپارچه جا زدند که سال‌ها در تبعید بوده و اینک هنگامهٔ بازگشتش به سرزمین مقدس و احیای دولت‌ملت کهن یهودیه فرارسیده است.

این کتاب پژوهشی تاریخی است. اما با چند خاطرهٔ شخصی آغاز خواهد شد که جان‌بخشیدن به آن‌ها شبیه همهٔ زندگی‌نامه‌ها نیازمند میزان معتنابهی تخیل است. انگیزهٔ نگارش پژوهش‌های علمی غالباً تجربیات شخصی است. چنین تجربیاتی میل دارند زیر لایه‌های نظریه پنهان شوند و در حکم سکوی پرتاب نویسنده در حرکت به سوی حقیقت تاریخی‌اند که مقصد آرمانی هر نویسنده است و به‌خوبی می‌داند که هیچ‌کسی به‌تمامی به آن دست نخواهد یافت.

خواندن کتاب اختراع قوم یهود را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به کسانی که می‌خواهند دربارهٔ قوم یهود بیشتر بدانند پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب اختراع قوم یهود

«اسمش شولک بود. بعدها در اسرائیل شائول نامیده شد. در سال ۱۹۱۰ در ووج لهستان به دنیا آمد. اواخر جنگ جهانی اول پدرش را بر اثر آنفلوانزای اسپانیایی از دست داد و مادرش در کارخانهٔ نساجی نزدیک شهر به کارگری مشغول شد. دو تن از سه فرزندش به کمک یهودیان محل به فرزندخواندگی گرفته شدند. تنها شولک که کوچک‌ترین عضو خانواده بود در خانه ماند. شولک چند سالی به مکتب‌خانهٔ یهودیان رفت، اما به سبب تنگنای مالی شدید مادرش در همان سال‌های اولیه به‌ناچار ترک تحصیل کرد و به کارهای مختلفی پرداخت که همه در ارتباط با صنعت نساجی بودند. ازاین‌رو که در ووج، کانون نساجی لهستان، چارهٔ دیگری نبود.

مرد جوان ایمان خود به اعتقادات کهن والدینش را به دلایل نسبتاً پیش‌پاافتاده از دست داد. هنگامی که مادرش به دلیل مرگ پدر در تنگنای مالی قرار گرفته بود در کنیسهٔ محل به او دستور داده بودند در ردیف انتهایی نمازگزاران بنشیند. سلسله‌مراتب بر این جامعهٔ سنتی حاکم بود. کم شدن سرمایهٔ مادی تقریباً همیشه به تحلیل رفتن سرمایه‌های نمادین منجر می‌شود، از همین رو فاصله‌پیداکردن مادر از جایگاه مقبول اجتماعی به صورت دوری از تورات مقدس متجلی شد. این موجِ کنارگذاشته‌شدن پسر را نیز با خود برد، چنان‌که پی برد دیگر جایی در عبادتگاه ندارد. بی‌ایمانی نزد جوانان محله‌های یهودی کلان‌شهرها فراگیر شده بود. شولک جوان نیز ناگهان دریافت نه ایمانی برایش مانده نه جایی که به آن پناه برد.

اما این بی‌ایمانی و بی‌پناهی دیری نپایید. به روال آن دوران شولک به عضویت حزب کمونیست درآمد و این او را به اکثریت زبانی و فرهنگی جامعهٔ لهستان پیوند داد. طولی نکشید که شولک به کنشگری انقلابی بدل شد. چشم‌انداز سوسیالیسم ذهنش را تسخیر کرد و جانش را قوت بخشید و هرچند برای گذران زندگی ناچار بود خت کار کند، او را به خواندن و اندیشیدن واداشت. حزب به پناهگاه او تبدیل شد. اما دیری نپایید که به جرم فتنه‌انگیزی سیاسی از این پناهگاه گرم و پرشور به زندان افتاد. شش سال از عمرش را در زندان سپری کرد و هرچند هرگز مدرسه را به پایان نرسانده بود، دانشش به میزان قابل‌توجهی فزونی یافت. درک سرمایه اثر مارکس برایش ثقیل بود اما با نوشته‌های معروف فردریک انگلس و ولادیمیر ایلیچ لنین آشنا شد. مدرسهٔ مقدماتی شرعیات را تمام نکرد و آرزوی مادرش را که می‌خواست او وارد یشیوا شود جامهٔ عمل نپوشاند؛ درعوض مارکسیست شد.»