کتاب گونه شناسی و ساختارشناسی

«گونه‌شناسی و ساختارشناسی نقل مذهبی ـ شیعی در ایران و تمهیدات ادبی ـ اجرایی آن» به پژوهش امیر لشکری( -۱۳۶۳) است و به بررسی منقبت، مرثیه و حماسه‌خوانی در ایران می‌پردازد. از آنجا که نقالی مذهبی ـ ایرانی، هنری شفاهی بوده و در چند سال اخیر نسبت به دیگر گونه‌های نمایشی ایرانی از جمله تعزیه (نمایش آیینی ـ سنتی ایران) مهجور مانده است، بیم آن می‌رود که با حذف تدریجی نقالان از جامعه‌ ایرانی، این گونه نمایشی نیز از بین برود. به همین دلیل نیازِ به ارزش گزاردن به این هنر و شناخت و معرفت بیشتر و همچنین مکتوب‌کردن ویژگی‌های آن، احساس می‌شود. در بخشی از کتاب می‌خوانیم: نقالی در کنار هنرهایی همچون «خیمه‌شب‌بازی» و «تعزیه» از مهم‌ترین گونه‌های نمایشی اصیل ایرانی است. «نقالی» هنری است که در طی آن نقال شعر یا داستانی را با تمام وجود و با استفاده از همه‌ استعدادها، اعضاء و اندام خود برای جمعی نقل و روایت می‌کند، تا بدان‌جا که شنوندگان را نه‌تنها سرگرم، بلکه به حیرت می‌کشاند و در طی آن می‌کوشد نصیحت‌ها و اندرزهای جالبی را به شنونده القاء کند. از این رو مسلم است که نقال باید بر صدای خویش کاملاً مسلط بوده و به ‌موقع و متناسب با مضمون، لحن را تغییر داده و بنا به میل و اراده و نیاز مطلب، آرام یا بلند سخن گوید و حتی بر حالات و دگرگونی‌های چهره‌ی خود به هنگام ابراز خشم یا محبت، عصیان یا ستم، مسلط باشد و بتواند به سهولت و نرمی تمنیات و خواست‌های درونی خود را با بیان و لحن سخن درآمیزد و انعکاس آن را در چهره‌ی خود نشان دهد. از زبان قهرمانان سخن براند، با آنان بخندد، با آنان بگرید، با آنان فریاد شوق برکشد و با آنان به ماتم و اندوه بنشیند.