کتاب روان شناسی عمومی (جلد۳)

«روان‌شناسی عمومی (جلد ۳)» نوشته احمد علامه فلسفی، به دو موضوع اصلی اضطراب و عقده‌های روانی می‌پردازد. در بریده‌ای از کتاب درباره «عقده‌ها» می‌خوانیم: «عقده‌ها به طور عادی بیماری‌زا محسوب نمی‌شوند لکن بر اثر ندانم‌کاری‌ها، سهل‌انگاری‌ها، خودکامگی‌ها، استبداد و جهل والدین و‌یا مربیان مسئول تربیت کودکان، زمینه بوجود آمدن عوارض ثانوی، رشد و شیوع چنین بیماری را فراهم می‌سازند. بدیهی است اگر راه حل طبیعی و معقول برای کودک در نظر گرفته نشود، اختلالاتی به صورت احساس عقده در خلق و خوی او بوجود می‌آید که استمرار‌یافتن و مزمن شدن آن در دوران بلوغ به صورت عقده حقارت تبدیل می‌شود. بنابراین وقوع هر رخداد و رفتار منفی و سرکوبگر تاثیرگذار در زندگی دوران طفولیت، می‌تواند در آینده‌ی او تبدیل به انواع عقده روانی شود. برای مثال: هنگامی که نوزادی به دنیا می‌آید ممکن است تاثیرات متفاوتی بر هر‌یک از اعضاء خانواده برجا بگذارد و منش و خلق و خو و نیز نگرش و برخورد آن‌ها را دستخوش دگرگونی نماید. مادر طبعاً تمام توجه و محبت خود را به نوزاد معطوف و متمرکز می‌سازد و تا حدودی از کودک بزرگتر خود غفلت می‌ورزد که همین امر موجب می‌شود تا فرزند ارشد نسبت به نوزاد نورسیده احساس رقابت و حسادت کرده و در برابر مادر خود جبهه‌گیری نماید زیرا احساس می‌کند که دستخوش بی‌توجهی و بی‌مهری قرار گرفته است. بدین ترتیب کودک در حالتی از احساسات متضاد میان عشق و نفرت قرار می‌گیرد و مضطرب، مشوش و بی‌قرار می‌گردد و گاهی از رفتن به مدرسه امتناع می‌ورزد و‌یا به خودارضایی و‌یا شب‌ادراری مبادرت می‌ورزد و لذا اگر‌این علائم رفتاری کودک روان‌شناختی نشود و به صورت منطقی، عقلانی و هوشیارانه حل نگردد، زمینه‌ی «عقده مزاحم و ناخوانده» در ضمیر ناخودآگاه او‌ایجاد می‌شود که آینده‌ی او را دچار مشکلات روحی و روانی می‌سازد.»