کتاب آشنایی با مفسران و قرآن پژوهان معاصر (دفتر اول)

کتاب الکترونیکی «آشنایی با مفسران و قرآن پژوهان معاصر (دفتر اول)» نوشتهٔ جمعی از اندیشوران در موسسه فرهنگی دین پژوهی بشرا چاپ شده است. انجمن مطالعات قرآنی متشکل از جمعی از استادان و پژوهشگران حوزه مطالعات قرآنی در سال ۱۳۹۲ با هدف بازاندیشی، شناخت و نشر آموزه‌های قرآن کریم فعالیت خود را آغاز کرد. کمیته علمی انجمن مأموریت یافت در اولین گام از میان مباحث متنوع ارائه شده در برنامه‌های انجمن سلسله گفتارهای «آشنایی با مفسران و متفکران قرآن‌پژوه معاصر» را برای انتشار آماده کند.

درباره کتاب آشنایی با مفسران و قرآن پژوهان معاصر (دفتر اول)

کتاب حاضر، اولین دفتر از این مجموعه است که به بررسی آرا و اندیشه‌های تفسیری ملاحسین واعظ کاشفی، شیخ محمد عبده، سید قطب، محمد طاهر بن‌عاشور، امام موسی صدر، آیت‌الله طالقانی، علامه طباطبائی، فضل‌الرحمان، آیت‌الله معرفت، آیت‌الله سید محمدحسین فضل‌الله، آیت‌الله اکبر هاشمی رفسنجانی و آیت‌الله سیدکمال حیدری اختصاص دارد. روشن است که ملاحسین واعظ‌کاشفی در زمره مفسران معاصر محسوب نمی‌شود، اما به سبب این که او و تفسیرش (مواهب علّیه) در مجامع قرآنی کمتر شناخته شده‌اند و نوشتار مربوط به وی حاوی اطلاعات جدیدی درباره او و تفسیرش است، در جمع مفسران معاصر به معرفی‌اش پرداخته‌‌ایم.

کتاب آشنایی با مفسران و قرآن پژوهان معاصر (دفتر اول) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب به علاقه‌مندان به مطالعه و پژوهش در قرآن کریم پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب آشنایی با مفسران و قرآن پژوهان معاصر (دفتر اول)

این تفسیرِ خیلی مهمی است که به‌هرحال حلقهٔ سه‌گانه، بلکه بیشتری از شیوخ کبروی را در خودش جا داده و آرا همه آرای تأویلی است و کمتر هم نقل قولی از سابقین در آن هست، از این جهت خیلی ارزش دارد، استاد شفیعی کدکنی نیز در آن دهه به همین دلیل بر آن تأکید داشت و من موضوع رساله‌ام این شد که ثابت کنم این تفسیر برای کیست و روش آن چیست، این تفسیری که اسم کاملش «بحر الحقایق و المعانی فی تفسیر السبع المثانی» است و به اشتباه عنوان‌های دیگر دارد و یا به شهرت گاهی «تأویلات نجمیه» گفته می‌شود و گاهی وقت‌ها هم «عین الحیات کبری» گفته می‌شود. به‌هرحال من آن‌جا هفت دلیل آوردم و رساله تمام شد و رفت.

در بحث از این‌که چه تفسیرهایی بر «تأویلات نجمیه» تأثیر گذاشتند و چه تفسیرهایی از آن تأثیر پذیرفتند، رفته‌رفته به بحث امروزم نزدیک شدم و پی بردم که یکی دو نفر از مفسرانی که خیلی زیاد نگاهشان به این کتاب «بحرالحقایق و المعانی» (که به زبان عربی است و از ابتدای قرآن تا سورهٔ والذاریات پیش آمده) جناب نجم‌الدین رازی صاحب مرصاد است، نه نجم‌الدین کبری، او تا سورهٔ والذاریات پیش آمده و به سورهٔ نجم که رسیده فوت کرده، تعبیر مشهوری است که گفته‌اند: «به نجم که رسید نجم وجود او پر کشید به آسمان».

سپس علاالدوله سمنانی، هفتاد سال بعد آن را کامل کرده به این صورت که برگشته مجدداً فاتحه را اضافه کرده و دیگر از ذاریات به بعد تا ناس، به شیوهٔ خودش که کاملاً متفاوت و پیچیده‌تر از شیوهٔ نجم‌الدین رازی است. بنابراین ما یک دورهٔ کامل تفسیر تأویلی، کاملاً بر مبنای تأویل و عرفان و نگاه ذوقی به قرآن داریم که محصول کار چند عارف است.