کتاب نخستین احزاب ایران و انگلستان

کتاب نخستین احزاب ایران و انگلستان نوشته علی رزاقی بهار است که ضمن بررسی احزاب ایران و انگلستان نگاهی دارد به علل موفقیت احزاب در انگلستان.

درباره کتاب نخستین احزاب ایران و انگلستان

فصل‌های این کتاب درواقع پایان‌نامه دوره کارشناسی‌ارشد رزاقی با عنوان «بررسی خاستگاه احزاب اولیه در ایران و انگلستان است که با راهنمایی استادانش در طول دو سال با مطالعه مفصل روی احزاب در ایران و انگلستان در هنگامه شکل‌گیری نوشته شده است.

این اثر درواقع به مطالعه مقایسه‌ای احزاب سیاسی در دو جامعه ایران و انگلستان ـ به‌ویژه از منظر خاستگاه و پیشینه احزاب در این دو کشور ـ پرداخته است. انگلستان خاستگاه نخستین احزاب سیاسی در مغرب زمین و جهان بود که از حدود دو سده پیش بر مبنای جریان‌های سیاسی قدیمی‌تری ساختار دو حزبی کنونی این کشور شکل گرفت. از دیگر سو ایران نیز در شمار یکی از نخستین جوامع شرقی است که با تأخیری صد ساله نسبت به انگلستان و برخی دیگر از جوامع غربی، صد و اندی سال پیش از این و پس از پیروزی انقلاب مشروطه، همراه با تحقق دمکراسی، لوازم و مؤلفه‌های آن همچون تفکیک قوا و انتخابات و پارلمان و نیز احزاب سیاسی در آن شکل گرفت.

 خواندن کتاب نخستین احزاب ایران و انگلستان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

پژوهشگران و علاقه‌‌مندان به مطالعات سیاسی مخاطبان این کتاب‌اند.

 بخشی از کتاب نخستین احزاب ایران و انگلستان

 اگرچه رهاورد این مطالعات در این کتاب به‌طورکامل آمده است و آرزوی نویسنده ایجاد احزاب قوی با کارکرد درست خود در ایران است. اما در طول مطالعه و پژوهش در این خصوص دریافتم که تشکیل حزب به معنی واقعی آن در ایران کنونی نیازمند پژوهش و مطالعات زیاد، از خودگذشتگی‌ها و تغییر باورهایی است که ممکن است سال‌های بسیاری دیگر طول بکشد. اما باور دارم تحزب می‌تواند کلاف سردرگم دمکراسی در ایران را باز کند.

درواقع پژوهشگران مجموعه‌ای از عوامل نظیر، عدم پیدایش تحول اساسی در ساختار نیروها و روابط تولید در ایران، تداوم شیوه تولید آسیایی و در نتیجه تداوم استبداد شرقی در ایران، عدم استقلال طبقات اجتماعی، عـدم پیدایی نیروهای نوساز و اختلالی متناوب در فرایند انباشت سرمایه به دلیل رواج کشاورزی معیشتی و نه تجارتی در ایران را در پیدایی این فرهنگ دخیل می‌دانند.

به‌طورکلی، روشنفکران ایران اگرچه در دوره مورد بررسی این پژوهش (احزاب اولیه)، مهم‌ترین خاستگاه و پایگاه احزاب و تشکل‌های سیاسی بودند اما به دلایلی نظیر تقابل‌های شدید فرهنگی و ایدئولوژیک در جامعه ایرانی و همچنین غلبه ذهنی‌گرایی، خیالپردازی، خودمحوری و تکروی در میان خودشان، نه تنها نتوانستند با طیف‌ها و طبقات عمده طبقاتی، پیوند سیاسی و تشکیلاتی فعال و پایداری برقرار کنند، بلکه در برقراری وفاق و اجماع در میان خود نیز با مشکلات عدیده‌ای مواجه بودند.