کتاب شور در سیستان

کتاب شور در سیستان نوشته ناصر چاری است. این کتاب نگاهی به فعالیت‌‌های فعالان اجتماعی، سمن‌‌ها و... در سیستان بین سال‌‌های ۱۳۹۶ و ۱۳۹۹ است. این کتاب سعی دارد به دلایل محرومیت مردم سیستان و فعالیت‌های مردمی در این منطقه بپردازد. 

درباره کتاب شور در سیستان

سیستان سرزمینی خاص و با شرایطی ویژه است و اگر ایران با کار آباد شود، سیستان با ابتکار توسعه خواهد یافت. اینجا تقریباً با کل ایران متفاوت است. سیستان «چاه» آب ندارد و این مسئله تفاوت اساسی با بقیۀ کشور در آن ایجاد کرده است.

امروزه اگر سؤال کنیم که راه برون‌‌رفتِ سیستان از وضعیت موجود چیست؟ تقریباً بیشترِ سؤال‌‌شوندگان با عبارت: «باید دولت چنین کند و چنان کند.» سعی در حل و پاسخ به پرسش دارند، اما درواقع راهِ‌‌حل اصلی، «باید مردم» و از آن اصلی‌‌تر، «باید من» است. اگر «من» برای توسعۀ دنیای پیرامونم حرکت نکنم، چه توقعی از «مردم» و سپس «دولت» خواهد بود؟

تعصبِ منجربه توسعه در اکثر نخبگان آن به معنایی وجود ندارد یا تنها در زبان آن‌‌ها خلاصه می‌‌شود. همۀ آن‌‌ها سعی دارند تا عامل محرومیت‌‌های سیستان را در جایی جز رفتار خود تعریف کنند. باید از سیستان به زاهدان، مشهد، گرگان، تهران و... بروم در اینجا پررنگ‌‌تر است. مهاجرشدن در ذهن بیشتر نخبگان سیستانی وجود دارد.

اکثر نمایندگان سیستان در آن خانه ندارند. در دورۀ انتخابات وارد سیستان می‌‌شوند و اگر رأی آوردند از سیستان می‌‌روند؛ اگر هم رأی نیاورند از سیستان می‌‌روند. همسر و فرزندان آن‌‌ها هم در سیستان نیستند؛ یعنی جایی را می‌‌خواهند آباد کنند که به درد خودشان هم نمی‌‌خورد.

باید چه‌‌کار کرد؟ هر فرماندار، نماینده، استاندار، رئیس اداره و... که می‌‌آید باز هم مشکلات، همان مسائل قدیم است. «حقابۀ هیرمند»، «منطقۀ آزاد»، «تالاب هامون»، «صفِ گاز»، «صفِ نفت»، «صفِ بیماران ریوی ناشی از ریزگردها» و... همیشه برقرار بوده است.

اینجا اراده‌‌ها نتوانسته مشکل را ریشه‌‌ای طرح و حل کند. گذشتۀ رنگین و حال غمگین سیستان باعث شده تا نوعی ناراحتی عمومی در این مرکز شکل بگیرد و در کنار آن به فکر حل مسئله شوند. شهروندان برای پیگیری حقوق خود دست به ثبت «سمن» زدند. علاوه بر آن نوعی تلاش عمومی برای ورود به صحنه و مطالبۀ قانونی از مسئولان در بین مردم شکل گرفت. این گروه‌‌های حقیقی و حقوقی در سال‌‌های ۱۳۹۶ تا ۱۳۹۹ با همگرایی و واگرایی صحنۀ جدیدی در منطقه خلق کردند.

اما چرا فعالیت‌‌های سمن‌‌‌ها و مردم در نیمۀ دوم دهۀ ۹۰ بیشتر شد؟ در پاسخ باید گفت، علاوه‌‌بر موارد فوق، یکی از دلایل آن را باید در پررنگ‌‌ترشدن «فضای مجازی» دانست. سایت‌‌ها، پایگاه‌‌های خبری، گروه‌‌ها و کانال‌‌های خبری محلی به‌‌سرعت در سیستان رشد کردند. انتشار تصاویر و کلیپ‌‌ها و مشارکت عموم، به‌‌نوعی باعث آموزش مطالبه‌‌گری در فضای مجازی شد، به‌‌طوری‌‌که این مسئله در فضای حقیقی در این سال‌‌ها خود را نشان داد.

این کتاب به معرفی تعدادی از پیگیری‌‌ها، تحرکات و مطالبات مردم سیستان و سمن‌‌ها می‌‌پردازد که به‌‌صورت جمعی و به دور از سیاست‌‌زدگی طرح شده‌‌است.

خواندن کتاب شور در سیستان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

مطالعۀ این کتاب را به مسئولان دولتی، سازمان‌‌های نظامی، انتظامی و... برای شناخت بیش‌‌ازپیشِ لایه‌‌های مردمی و ظرفیت‌‌های موجود پیشنهاد می‌‌کنم.