دانلود و خرید کتاب صوتی از ماست که بر ماست

کتاب صوتی از ماست که بر ماست نوشته‌ی رضا بهرام‌پور با گویندگی آسیه گرجی تصویری صریح و بی‌پرده از بخشی از رفتارها و عادت‌های اجتماعی ما ایرانیان پیش چشم مخاطب می‌گذارد. نویسنده در مقدمه‌های متعدد اثر توضیح داده است که هدفش نه تخریب ایران و ایرانی که ایفای نقش آینه است؛ آینه‌ای که قرار است زشتی‌ها و کاستی‌ها را فقط نشان دهد نه این‌که برایشان نسخه درمان بپیچد. نشر تیسا این کتاب صوتی را منتشر کرده است و در همان صفحات آغازین روشن می‌شود که نویسنده آگاهانه از «راهکار دادن» فاصله گرفته و تشخیص بیماری را مهم‌تر از تجویز دارو دانسته است. در این کتاب صوتی مجموعه‌ای از فصل‌ها و جستارهای موضوع‌محور کنار هم قرار گرفته که هر کدام به یک خصلت یا عادت جمعی می‌پردازد؛ از قهرمان‌سازی و قهرمان‌سوزی گرفته تا چندکاره‌بودن، نالیدن دائمی، نپذیرفتن تفاوت‌ها، نگاه برد و باختی به هر گفت‌وگو و در نهایت توهم توطئه و دشمن فرضی. زبان نویسنده صریح و بی‌ملاحظه است و برای توضیح هر ویژگی، نمونه‌ها و شخصیت‌های خیالی اما آشنا از دل زندگی روزمره ایرانیان می‌آفریند؛ شخصیت‌هایی مثل آقای ایکس، آقای ایگرگ، خانم زد و دیگران که هر شنونده‌ای می‌تواند شبیهشان را در اطراف خود پیدا کند. این کتاب صوتی بیش از آن‌که بخواهد قضاوت کند، می‌کوشد مخاطب را به دیدن سهم خود در وضعیت موجود عادت دهد.

درباره کتاب از ماست که بر ماست

کتاب صوتی از ماست که بر ماست اثری از رضا بهرام‌پور است که به‌طور کامل به واکاوی سهم خود ایرانیان در شکل‌گیری مشکلات و معضلات اجتماعی می‌پردازد. نویسنده در مقدمه‌های مفصل آغازین، چند نکته کلیدی را روشن کرده است: نخست این‌که قصدش نه «ایران‌ستیزی» است و نه تطهیر حاکمیت‌ها؛ بلکه تأکید کرده است که حاکمان نیز از دل همین جامعه برآمده‌اند و رابطه ملت و حاکمیت دوطرفه است. دوم این‌که آن کتاب قرار نیست ریشه‌یابی علمی، جامعه‌شناختی یا روان‌شناختی ارائه دهد و نویسنده خود را متخصص این حوزه‌ها نمی‌داند؛ هدف فقط توصیف آن چیزی است که «می‌توان دید و فهمید». سوم این‌که او عمداً از ارائه نسخه و راه‌حل خودداری کرده و تشخیص بیماری را مرحله‌ای مقدم بر درمان دانسته است. در همین بخش‌های آغازین، به حساسیت برخی مخاطبان نسبت به نقد ایرانیان اشاره شده و نویسنده توضیح داده است که سکوت در برابر زشتی‌ها را توهین واقعی می‌داند نه نام‌بردن از آن‌ها. کتاب صوتی از ماست که بر ماست در چند فصل و جستار نسبتاً بلند تنظیم شده که هر کدام عنوانی مشخص و محوری روشن دارند. از جمله فصل قهرمان‌سازی یا قهرمان‌سوزی که به شیوه برخورد جامعه با چهره‌های محبوب می‌پردازد؛ فصل چندکاره بودن یا عشق آچار فرانسوی که به ستایش بیمارگونه «همه‌فن‌حریفی» در فرهنگ روزمره اشاره کرده است؛ فصل این گروه نالان که نالیدن دائمی و بی‌عملی را به‌عنوان معیار کاذب روشنفکری و دغدغه‌مندی نشان می‌دهد؛ فصل برادران نابرابر که ناتوانی در پذیرش تفاوت‌های میان‌فردی را بررسی کرده است؛ فصل برد و باخت که منطق صفر و یکی و جنگی‌کردن هر گفت‌وگو را زیر ذره‌بین می‌برد؛ و در ادامه بحث توهم توطئه یا دشمن فرضی که به فرار از پذیرش مسئولیت و نسبت‌دادن همه ناکامی‌ها به «دیگران» می‌پردازد. در هر فصل، نویسنده با مثال‌های داستان‌گونه و شخصیت‌های تیپیک، موقعیت‌هایی آشنا را بازسازی کرده است؛ موقعیت‌هایی از فوتبال و سیاست تا دانشگاه، رسانه، خانواده، فضای مجازی و روابط روزمره. این ساختار باعث شده شنونده به‌جای مواجهه با بحثی انتزاعی، خود را در دل صحنه‌ها ببیند و نسبتش را با آن‌ها بسنجد.

خلاصه کتاب از ماست که بر ماست

در این کتاب صوتی، رضا بهرام‌پور از همان ابتدا تکلیف را روشن کرده است: مسئله اصلی، سهم خود ایرانیان در شکل‌گیری وضعیت موجود است. او توضیح داده که می‌توانست مانند بسیاری، همه تقصیرها را به گردن حاکمیت‌ها، استعمار، استثمار، هجوم اقوام بیگانه و استکبار جهانی بیندازد اما «حس حقیقت‌جویی و واقعیت‌گویی» قلمش را از این کار بازداشته است. بنابراین محور اصلی آن کتاب، نگاه‌کردن به آینه‌ای است که چهره جمعی ایرانیان را با ضعف‌ها و تناقض‌هایش نشان می‌دهد. در فصل قهرمان‌سازی یا قهرمان‌سوزی، نویسنده توضیح می‌دهد که چگونه جامعه ایرانی به‌سرعت از افراد موفق در سیاست، ورزش، هنر یا رسانه «قهرمان» می‌سازد؛ آن‌ها را تا آسمان هفتم بالا می‌برد، همه‌فن‌حریف و صاحب‌نظر در همه حوزه‌ها می‌پندارد و ازشان انتظار معجزه دارد. سپس با اولین خطا یا اظهار نظر نامطلوب، همان قهرمان را بی‌رحمانه به زیر می‌کشد، می‌سوزاند و حذف می‌کند. نمونه‌هایی مثل فوتبالیست محبوبی که درباره محیط‌زیست نظر می‌دهد، تحلیلگری که ناگهان شاعر هم می‌شود، مجری تلویزیونی که با یک انتقاد فوتبالی مغضوب می‌شود و بازیگری که به‌خاطر اشاره‌ای کوتاه به همکاری با یک مسئول، زیر تیغ حمله می‌رود، این چرخه را مجسم کرده‌اند. در فصل چندکاره بودن یا عشق آچار فرانسوی، نویسنده به ستایش عمومی از «چندکاره بودن» می‌پردازد؛ این‌که چگونه در فرهنگ ایرانی، کسی که هم‌زمان چند شغل، چند نقش و چند عنوان دارد، بدون توجه به کیفیت کارهایش، «موفق» و «اوجوبه» تلقی می‌شود. او کار را فقط شغل نمی‌داند، بلکه هر فعالیتی را که برای نمایش استعداد و جلب توجه انجام می‌شود، در این تعریف می‌گنجاند. شخصیت‌هایی مثل مجری مهندسِ بازیگرِ نویسندهِ تنیسورِ خواننده، دانشجوی عکاسِ خبرنگارِ مترجمِ فعال اجتماعی و دبیر ریاضیِ حسابدارِ سرمایه‌گذارِ عضو چند مؤسسه خیریه، نشان می‌دهند که چگونه کمیت کارها جای کیفیت را گرفته است. فصل این گروه نالان به عادت ریشه‌دار نالیدن می‌پردازد. در این بخش، نالیدن از زمین و زمان، سیاست، اقتصاد، فرهنگ، کتاب، سینما، فوتبال، جوانان، مسئولان و حتی خودِ ایرانیان، به‌عنوان معیاری برای «روشنفکری» و «فهمیدن» تصویر شده است. نویسنده میان انتقاد و شکایتِ مسئولانه با ناله‌کردنِ بی‌هدف و بی‌نتیجه تفاوت می‌گذارد و نشان می‌دهد که بسیاری از شخصیت‌هایش، نه اهل اقدام‌اند و نه اهل پیگیری قانونی؛ فقط در کافه، دانشگاه، شبکه‌های اجتماعی یا محفل‌های دوستانه، مدام از همه‌چیز می‌نالند و در عین حال سبک زندگی‌شان با حرف‌هایشان هم‌خوانی ندارد. در فصل برادران نابرابر، بحث به تفاوت‌های میان‌فردی می‌رسد. نویسنده از تمثیل معروف «انگشتان یک دست» استفاده کرده و نشان داده است که هرچند در حرف، همه به تفاوت انسان‌ها اذعان دارند اما در عمل، بسیاری از ایرانیان نمی‌توانند بپذیرند که دیگری حق دارد سبک زندگی، انتخاب تحصیلی، مسیر شغلی، ترجیحات خانوادگی یا تصمیم‌های شخصی متفاوتی داشته باشد. گفت‌وگوی دوستی که اصرار دارد دیگری حتماً باید مدرک دانشگاهی بگیرد، یا قضاوت‌های تند درباره فوتبالیستی که به‌خاطر خانواده‌اش از لیگ اروپا برمی‌گردد، نمونه‌هایی از این ناتوانی در پذیرش تفاوت است. فصل برد و باخت، منطق حاکم بر بسیاری از گفت‌وگوها و مناظره‌ها را بررسی کرده است؛ منطقی که در آن هر بحثی به میدان جنگ تبدیل می‌شود و هدف، فهمیدن یا نزدیک‌شدن به حقیقت نیست، بلکه «بردن» و «رو کم‌کردن حریف» است. از بازی فوتبال دوستانه‌ای که در آن بازیکن بازنشسته هنوز با خشونت و تعصب می‌جنگد تا مناظره تلویزیونی میان وزیر و روزنامه‌نگار که به افشاگری‌های شخصی و پرونده‌خوانی می‌رسد، نویسنده نشان داده است چگونه نگاه صفر و یکی «یا من کاملاً بر حقم یا تو کاملاً باطل» هر امکان گفت‌وگوی سازنده را از بین می‌برد. در بخش توهم توطئه یا دشمن فرضی، که در ادامه متن آمده، نویسنده به عادت دیرینه نسبت‌دادن همه ناکامی‌ها به «دیگران» می‌پردازد؛ از قدرت‌های خارجی و حاکمیت‌ها تا رقیبان و شرایط. او تأکید کرده است که پذیرش سهم خود در خطاها و ضعف‌ها، نخستین گام برای اصلاح است و نبود این جسارت، جامعه را در چرخه تکرار اشتباهات نگه می‌دارد. در مجموع، پیام محوری کتاب صوتی از ماست که بر ماست این است که بدون دیدن و پذیرفتن نقش خود در وضعیت موجود، هیچ تغییری در سطح کلان نیز پایدار نخواهد شد.

چرا باید کتاب از ماست که بر ماست را بشنویم؟

شنیدن این کتاب صوتی فرصتی است برای مواجهه با پرسشی ساده اما سنگین: «سهم خود ما در آنچه بر سرمان آمده چقدر است؟» نویسنده به‌جای آن‌که از بیرون و از موضع برتر سخن بگوید، خود را نیز جزئی از همین جامعه می‌داند و بارها تأکید کرده است که نقدش متوجه «ما» است نه «آن‌ها». این زاویه نگاه، شنونده را از موضع تماشاچیِ بی‌طرف بیرون می‌آورد و او را در جایگاه یکی از بازیگران صحنه می‌نشاند. یکی از ویژگی‌های شاخص این کتاب صوتی استفاده از مثال‌ها و شخصیت‌های خیالی اما بسیار آشناست. آقای ایکسِ فوتبالیست، مجری، وزیر، نامزد انتخاباتی یا دبیر ریاضی؛ خانم ایگرگِ بازیگر، دانشجو یا منشی؛ و خانم زد و آقای زد، هر کدام تیپ‌هایی هستند که در زندگی روزمره، شبکه‌های اجتماعی، رسانه‌ها و محیط کار و دانشگاه بارها دیده شده‌اند. این شیوه باعث می‌شود مفاهیم抽 و کلی مثل قهرمان‌سازی، چندکاره بودن، نالیدن، نپذیرفتن تفاوت، منطق برد و باخت و توهم توطئه، در قالب صحنه‌ها و دیالوگ‌های ملموس جان بگیرند. این کتاب صوتی همچنین برای کسانی که از نصیحت و نسخه‌پیچی خسته‌اند جذاب است؛ چون نویسنده عمداً از ارائه راه‌حل‌های آماده خودداری کرده و بر «تشخیص» تأکید کرده است. شنونده با مجموعه‌ای از آینه‌ها روبه‌رو می‌شود که هر کدام بخشی از رفتار جمعی را نشان می‌دهند و قضاوت نهایی را به خود او واگذار می‌کنند. همین فاصله‌گرفتن از لحن دستوری، امکان می‌دهد هر کس متناسب با تجربه و موقعیتش، برداشت و نتیجه‌گیری شخصی خود را داشته باشد. در نهایت، شنیدن از ماست که بر ماست می‌تواند برای کسانی که به تحلیل‌های کلان سیاسی و اقتصادی عادت کرده‌اند، یادآور این نکته باشد که تغییرات پایدار بدون تغییر در سطح عادت‌ها، خلقیات و انتخاب‌های روزمره شهروندان شکل نمی‌گیرد. این کتاب صوتی نه وعده معجزه می‌دهد و نه نسخه نهایی؛ فقط دعوتی است به دیدن خود در آینه‌ای که شاید همیشه از آن گریخته‌ایم.

شنیدن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شنیدن این کتاب صوتی به کسانی پیشنهاد می‌شود که به رفتارها و خلقیات جمعی ایرانیان کنجکاوند و می‌خواهند سهم فردی و اجتماعی خود را در مشکلات پیرامونشان بهتر بشناسند. به دانشجویان علوم انسانی، فعالان رسانه‌ای، معلمان، مربیان، مدیران و هر کسی که با گروه‌های مختلف مردم سروکار دارد نیز پیشنهاد می‌شود، چون مثال‌ها و تیپ‌های شخصیتی آن کتاب می‌تواند درک عمیق‌تری از الگوهای رایج تعامل در جامعه ایرانی به دست دهد. همچنین به مخاطبانی که از ناله‌کردن دائمی درباره اوضاع خسته شده‌اند و به‌دنبال نگاهی درون‌گرایانه‌تر به مسائل اجتماعی هستند، شنیدن این کتاب صوتی توصیه می‌شود.