کتاب ردیف موسیقی دستگاهی ایران

کتاب ردیف موسیقی دستگاهی ایران نوشته برونو نتل است که با ترجمه علی شادکام منتشر شده است. این کتاب یکی از منابع کاربردی و معتبر درباره دستگاه‌های موسیقی ایرانی است که به پژوهشگران و علاقه‌مندان به موسیقی کمک می‌کند.

درباره کتاب ردیف موسیقی دستگاهی ایران

بدنه اصلی موسیقی ایرانی که همان ردیف باشد، در کتاب‌ها و منابع مختلف و به وسیله موسیقی دانان ایرانی مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. در کتاب‌ها و مقالات مرتبط با موسیقی ایرانی، به مقوله ردیف توجه شده است و تعدادی پژوهش‌های تخصصی هم درباره جنبه‌های گوناگون ردیف به طور خاص وجود دارد. در این کتاب چند مطالعه مستقل اما مرتبط با یکدیگر که درباره ردیف و مسائل مربوط به آن تهیه شده‌اند، در کنار هم گنجانیده شده‌اند. در بخش اول که شامل دو فصل است، کلیت ردیف و رابطه میان قسمت‌های مختلف آن تبیین شده است. فصل اول دربردارنده مطالبی در مورد تاریخچه ردیف، منابع موجود برای مطالعه آن، نسخه‌های مختلف موجود از آن و پاره‌ای اصطالحات استفاده شده برای قسمت‌های مختلف آن است. در فصل دوم به طور عمیق تر به ماهیت مهم ترین قسمت‌های ردیف یعنی دستگاه‌ها و از آن مهم تر گوشه‌ها پرداخته شده است و رابطه درونی میان آن‌ها، نقش‌های مختلفی که می‌توانند بگیرند و نیز درجه اهمیتشان در این فصل بررسی شده است. پس از این مقدمه کلی، در بخش دوم کتاب سه مطالعه صورت گرفته درباره ردیف گنجانیده شده‌اند. هر یک از این سه با رویکردی متفاوت ردیف را بررسی کرده‌اند. اما در عین حال با هم وجه اشتراک نیز دارند. اولین مطالعه، فصل سوم، درباره دستگاه چهارگاه است. در این فصل بر مقدمه (دستگاه چهارگاه) و درآمدهای آن و نیز واریاسیون‌های مختلف آن درآمدها تمرکز شده است. ضمنا چگونگی حضور واحدهای کوچکی از موسیقی (ردیف) در اجراهای بداهه مورد مطالعه قرار گرفته است. فصل چهارم به دستگاه ماهور اختصاص دارد. در این فصل رابطه میان چهار نسخه جدید از دستگاه ماهور بررسی شده و روشی برای توصیف و تفسیر حرکات ریتمیک در بخش‌های غیر متریک ارائه شده است. فصل پنجم در مورد دستگاه شور است. رابطه میان بخش‌های تشکیل دهنده این دستگاه در هجده منبع از ردیف دستگاه شور در این فصل مورد مطالعه قرار گرفته است. به علاوه چگونگی توزیع موتیف‌های موسیقیایی در بخش درآمدهای شور و نیز مجموعه ای از چند اجرای بداهه از این دستگاه، بررسی شده است. در فصل ششم این سه دستگاه (چهارگاه، ماهور و شور) در کنار یکدیگر به طور خلاصه مورد مطالعه قرار گرفته‌اند و رابطه میان آن‌ها و اجراهای موجود بررسی و برخی قواعد (نسبتا ثابت) مشخص شده است. همچنین به مواردی که در آن‌ها ردیف و اجرا از هم فاصله می‌گیرند نیز تا حدی توجه شده است. در فصل هفتم گرايش‌ها و نظرات تهرانی‌ها نسبت به موسيقی کالسيک (ايرانی) توصيف شده است. در فصل هشتم به رابطه ميان اجراهای بداهه (از موسيقی ايرانی)، قطعات از پيش ساخته شده از رپرتوار موسيقی کلاسيک(ايران)، موسيقی عوام پسند و موسيقی محلی و نواحی مختلف ايران پرداخته شده است. در فصل نهم پاره‌ای از زمينه‌های فرهنگی موجود در طول قرن بيستم، که رديف بر بستر آن‌ها به حيات خود ادامه داده است. 

خواندن کتاب ردیف موسیقی دستگاهی ایران را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

با توجه به اهمیت ردیف در موسیقی دستگاهی ایران این کتاب می‌تواند برای تمام علاقه‌مندان به موسیقی و افرادی که به صورت حرفه‌ای و مبتدی موسیقی را دنبال می‌کنند کارآمد و مفید باشد.