کتاب پرسش‌ها و پاسخ‌های برگزیده

حمید رضا شاکرین( -۱۳۳۸) پژوهشگر دینی است.

در بخشی از پرسش و پاسخ‌های این کتاب می‌خوانیم:

«پرسش ۱۴. از آنجا که معرفت خدا از راه معرفت نفس پیدا می‌شود، منظور از «معرفت نفس» یا خود شناسی چیست؟ چطور می‌توان به آن دست یافت؟

این پرسش ناظر به روایت مشهوری از حضرت علی علیه‌السلام است که فرمود: «من عرف نفسه فقد عرف ربّه» ؛ «هر که خود را شناخت، خدای خویش را شناخته است». این حدیث شریف و روایات دیگر ـ که بیانگر ملازمه اکید میان شناخت انسان و معرفت خداوند است ـ تفسیرهای فراوانی را در بر داشته و بحث‌های دامنه‌داری را فراروی اندیشمندان نهاده است.

در یک نگاه کلی، شناخت انسان نسبت به خداوند سبحان دوگونه است:

۱. شناخت حصولی؛ مقصود از آن شناخت از راه عقل، تفکر، اندیشه و استدلال و برهان است.

۲. شناخت حضوری؛ منظور از شناخت حضوری درک مستقیم و بی‌واسطه وجود خداوند است. علم حضوری نسبت به خداوند، درجات و مراتبی دارد؛ از جمله:

۲ـ۱. علم حضوری غیراکتسابی؛ این گونه خداشناسی درکی، فطری و ذاتی در نهاد انسان و پیدایش آن بیرون از محدوده اختیار او است. این شناخت فطری در بیشتر انسان‌ها، تنها استعداد و مایه‌ای است که آدمی با تلاش خود، می‌تواند آن را از استعداد به فعلیت واز حالت ابهام به مرحله‌درک حضوری آگاهانه برساند...»