کتاب شهرهای مرزی ایران و بیزانس در دوره‌ی ساسانی

کتاب شهرهای مرزی ایران و بیزانس در دوره‌ی ساسانی نوشته پرویز حسین طلایی و علی‌اکبر مسگر است. این کتاب به منطقه روم شرقی در دوران حکومت ساسانین می‌پردازد.

درباره کتاب شهرهای مرزی ایران و بیزانس در دوره‌ی ساسانی

در این کتاب هشت شهر که در ارمنستان (آرتاشاد، دوین)، آسیای صغیر (تئودوسیوپولیس، مارتیروپولیس)، بین‌النهرین (آمد، نصیبین و دارا) و سوریه (انطاکیه) واقع شده اند، مورد بررسی قرار گرفته‌اند؛ انتخاب این شهرها از سویی بر اساس اهمیت و نقشی بوده که آن‌ها در مناسبات ایران و بیزانس ایفا کرده اند و از دیگر سو به خاطر اهمیت ژئوپلیتیکی این شهرها بوده که کانون اصلی درگیری‌های ایران و روم را شکل داده بودند. بنابراین بررسی وضعیت شهرهای مرزی ایران و بیزانس در دوره ساسانی که مورد نزاع دو دولت در مناطق غربی، شمال غربی و جنوب غربی (بین‌النهرین و آسیای صغیر) بوده و تحلیل و ارزیابی کارکرد آن‌ها ضرورت پیدا می‌کند.

خواندن کتاب شهرهای مرزی ایران و بیزانس در دوره‌ی ساسانی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام علاقه‌مندان به تاریخ ایران و جهان پیشنهاد می‌کنیم

بخشی از کتاب شهرهای مرزی ایران و بیزانس در دوره‌ی ساسانی

در رابطه با ساخت شهر آرتاشاد بایستی گفت که همان طور که دوران هلنیان دوره ترقی و پیشرفت شهرها بوده است، این شهر نیز از این قاعده مستثنی نبوده است و تحت تأثیر اصول پیشرفته شهرسازی هلنیان، به انجام رسیده است. چنان که اولین تئاتر ارمنستان در این جا ساخته شد. هم چنین موسی خورنی اشاره می‌کند که پس از تأسیس شهر آرتاشاد، مجسمه‌های متعددی از خدایان و الهه‌هایی مانند آناهیت (Anahit)، آرتمیس و تیر را از مرکز مذهبی باگاران (Bagaran) و دیگر مناطق به شهر آوردند (موسی خورنی، ۱۳۸۰: ۲. ۴۹. ۱۷۰-۱۷۱). در زمانی نیز امپراتور نرون معماران ساختمانی را برای بازسازی شهر که بر اثر درگیری‌های میان سرداران رومی و ارمنی تخریب شده بود، فرستاد؛ این عوامل نشان از تأثیر پذیری شهر از فرهنگ شهرسازی یونانی-رومی دارد. پس از به مسیحیت درآمدن ارمنستان، آرتاشاد جزو اولین شهرهایی بود که در آن جا کلیساهایی ایجاد کردند، از جمله کلیسایی که در خورویراپ۵، که گریگور مقدس قبل از به مسیحیت درآمدن در آن جا زندانی بود، ساخته شد. جدا از تأثیرپذیری از فرهنگ یونانی-رومی در ساختمان و پلان شهرهای ارمنستان به ویژه آرتاشاد، بایستی اشاره کرد که با توجه به پیوستگی که این سرزمین با ایرانیان داشت، ردپای معماری و فرهنگ ایرانی را می‌توان در جزئیات این ساختمان‌ها به وضوح مشاهده کرد. چنان که لانگ در این باره می‌نویسد: هم در ارمنستان و هم در گرجستان نفوذ ساسانی در بسیاری از جزئیات کلیسا و معماری غیردینی آشکار است. در واقع کوشش‌های قانع‌کننده‌ای انجام گرفته تا طرح کلیسای گنبد دار چلیپایی را که خاص ارمنستان و گرجستان است با آتشکده‌های زردشتی پیوند دهند. گذشته از طرح چلیپایی، کلیساهای گنبددار مدور نیز یافت می‌شود. بی‌گمان نقش و نگارهای شیر و جانوران وحشی که در آرایش بیشتر کتیبه‌ها و سر ستون‌های کلیساهای نخستین و کاخ‌های گرجی و ارمنی به چشم می‌خورند، بر گرفته از نمونه‌های ساسانی هستند.