کتاب رشد و تکامل حرکتی (رشته تربیت بدنی)

«رشد و تکامل حرکتی» از دکتر فرناز ترابی، کتابی برای دانشجویان مقطع کارشناسی رشته تربیت بدنی دانشگاه پیام نور است. رشد حرکتی فرایند تغییر مداوم رفتار حرکتی در طول عمر است که از لحظهٔ لقاح و تشکیل سلول تخم تا مرگ، کلیهٔ تغییرات مرتبط با حرکت انسان را بررسی می‌کند و علل زیرساز این تغییرات و عوامل مؤثر بر آن را بیان می‌کند. در بخش نخست کتاب اصطلاحات و لغات تخصصی مورد استفاده در حیطه رشد حرکتی ارائه شده‌است و در ادامه نظریات رشد در دو بخش نظریه‌ها و دیدگاه‌های عمومی رشد و نظریه‌های تخصصی‌تر مرتبط با رشد حرکتی مطرح شده‌ است. در بخش بعدی کتاب رشد و نمو جسمانی در دورهٔ قبل و بعد از تولّد و نمو بخش‌های مختلف بدن ارائه شده‌ است. در قسمت بعدی نخستین شکل حرکات انسان (بازتاب‌ها) که از دورهٔ جنینی آغاز می‌شوند و تا بعد از تولّد هم ادامه دارند؛ نحوهٔ رشد و شکل‌گیری آن‌ها بیان می‌شود. همچنین نظریات مربوط به ظهور و محو بازتاب‌ها و رشد رفتارهای قالبی (تصادفی) در یک سال اوّل زندگی انسان پس از تولّد مطرح می‌شوند. در ادامه رشد و نموحرکات ارادی ابتدایی انسان، حرکات پایه و مهارت‌های بنیادی و طبقه‌بندی آن‌ها مطرح شده‌اند، سپس رشد حرکات تخصصی ورزشی و عوامل آمادگی جسمانی و نحوهٔ شکل‌گیری آن‌ها در مراحل مختلف سنی بیان شده‌ است. پیرو مباحث مرتبط با رشد ادراک و شناخت و حواس مطرح می‌شود، همچنین یک مبحث مهم و ضروری که در خیلی از کتب رشد حرکتی جای خالی آن احساس می‌شود مربوط به اختلالات نمو و رشد حرکت است که با توجه به طبقه‌بندی اختلالات در زمینه‌های ژنتیکی، کروموزومی و مادرزادی می‌تواند مطالب مفید و کاربردی برای مخاطبان و دانشجویان تربیت‌بدنی ارائه دهد. در ادامهٔ مطالب مرتبط با عملکرد حرکتی در بزرگسالی و فاکتورهای رشدی در این دوران مطرح شده‌است. مباحث ارزیابی و برنامه‌ریزی فعالیت‌های رشدی در دوره‌های سنی مختلف در فصل بعدی ارائه شده‌است و در آخر هم هورمون‌ها و مکانیسم عمل آن‌ها که از جمله موارد مهم تأثیرگذار بر رشد انسان هستند، بررسی شده است.