کتاب طرحواره درمانی مرحله - مدار

کتاب طرحواره درمانی مرحله - مدار (Schema Therapy - A Phase-Oriented Approach) نوشته رزی روبسی، مسئله‌ی انتخاب مداخله‌ی مناسب در مسیر درمان اختلال‌های شخصیت را بررسی می‌کند. نویسنده فرایند درمان را به چهار مرحله تقسیم کرده تا اهداف، تمرین‌ها و رابطه‌ی درمانی با نیازهای درمانجو هماهنگ شوند. نکته‌ی محوری این کتاب، تفاوت میان شناختن تکنیک‌ها و دانستن زمان و دلیل استفاده از هر یک است؛ تفاوتی که در درمان‌های پیچیده اهمیت پیدا می‌کند. این راهنما را شیوا جمشیدی ترجمه و انتشارات ارجمند منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب طرحواره درمانی مرحله - مدار

کتاب طرحواره درمانی مرحله - مدار نوشته‌ی رزی روبسی از فاصله‌ی میان آشنایی با مفاهیم طرحواره‌ درمانی و اجرای درمان در جلسات واقعی آغاز می‌شود. درمانگر ممکن است تکنیک‌های متعددی بشناسد اما همچنان درباره‌ی اولویت مداخله‌ها، میزان پیشرفت درمانجو یا زمان پایان‌دادن به درمان سؤال داشته باشد. نویسنده برای پاسخ به این مسائل، چهار مرحله‌ی پیوسته پیشنهاد کرده که از تحول طبیعی کودک و تغییر نیازهای اساسی او الگو می‌گیرند. هر مرحله، اهداف تحولی، فضای درمان، نگرش درمانگر و تمرین‌های متناسب خود را دارد. امنیت، پیوند، استقلال، قدردانی از خویشتن، خودابرازگری، محدودیت‌های واقع‌بینانه و بازی، مبنای فهم این مسیر هستند.

رزی روبسی انتخاب تکنیک را از رابطه‌ی درمانی جدا نمی‌داند؛ درمانگر باید بداند مداخله‌ی انتخاب‌شده قرار است کدام نیاز را هدف بگیرد. مثال‌های بالینی نیز نشان می‌دهند که حفظ برنامه‌ی درمان نباید به ازدست‌رفتن تماس هیجانی با درمانجو منجر شود. تجربه‌ی تغییر در این چارچوب، تنها به شناخت الگوهای گذشته محدود نیست و احساس‌ها، رفتارها و تعامل‌های درون جلسه را نیز در بر می‌گیرد.

کتاب طرحواره درمانی مرحله - مدار شش فصل دارد. فصل اول با عنوان مقدمه‌ای بر رویکرد مرحله - مدار، اصول نظری، درمان گروهی و مشکلات رایج کار بالینی را مرور می‌کند. فصل‌های دوم تا پنجم به چهار مرحله‌ی پیشنهادی اختصاص دارند. فصل پایانی نیز موانع عمومی، پرسش‌های رایج، خودمراقبتی درمانگر و استفاده از این روش در موقعیت‌های دیگر را بررسی کرده است. تمرین‌های فردی و گروهی، توصیه‌های اختصاصی و نمونه‌های بالینی ناشناس، توضیح مفاهیم را همراهی می‌کنند.

نویسنده میان گروه‌های باز، بسته و گروه‌های جداگانه‌ی متناسب با هر مرحله تمایز می‌گذارد. هماهنگی درمانگران فردی و گروهی نیز بخشی از بحث است؛ اعضای تیم باید درباره‌ی مرحله‌ی درمان و اهداف مشترک توافق داشته باشند. توجه به طرحواره‌های خود درمانگر، وجه دیگری از محتوای این کتاب است. ایثار، معیارهای سخت‌گیرانه یا محرومیت هیجانی ممکن است بر تصمیم‌های حرفه‌ای اثر بگذارند. نویسنده نظارت بالینی، بازبینی همکاری همکاران و توجه به نیازهای درمانگر را بخشی از مراقبت از فرایند درمان می‌داند.

خلاصه کتاب طرحواره درمانی مرحله - مدار

کتاب طرحواره درمانی مرحله - مدار انتخاب مداخله را به یک سؤال مرکزی پیوند می‌زند: درمانجو در این نقطه از مسیر، برای رشد به چه چیزی نیاز دارد؟ پاسخ نویسنده، تنظیم اهداف و موضع درمانگر بر اساس مرحله‌ی تحولی درمانجوست. مسیر تغییر از ایجاد امنیت و فهم مشترک مشکلات آغاز می‌شود.

درمانجو به‌تدریج پیوند میان تجربه‌های کودکی، نیازهای برآورده‌نشده، طرحواره‌ها و شیوه‌های مقابله‌اش را می‌شناسد. درمانگر نیز مداخله‌های شناختی، تجربه‌ای و رفتاری را در خدمت اهداف مشخص قرار می‌دهد. این چارچوب قرار نیست جای رابطه‌ی درمانی یا خلاقیت را بگیرد؛ هدف، حفظ جهت درمان بدون گرفتارشدن در اجرای انعطاف‌ناپذیر تمرین‌هاست. توافق بر سر اهداف، ارزیابی پیشرفت و شناخت واکنش‌های خود درمانگر، اجزای دیگر این مسیر هستند. پیام اصلی، همراه‌کردن عمق هیجانی با هدف‌گذاری روشن است.

چرا باید کتاب طرحواره درمانی مرحله - مدار را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب طرحواره درمانی مرحله - مدار را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• رابطه‌ی میان مرحله‌ی درمان، نیاز اساسی و انتخاب تکنیک را توضیح می‌دهد.
• تمرین‌های اختصاصی برای جلسات فردی و گروهی معرفی می‌کند.
• دشواری‌های حفظ عمق هیجانی در کنار تنظیم اضطراب را بررسی می‌کند.
• نقش طرحواره‌های درمانگر و هماهنگی تیم درمان را روشن می‌سازد.

خواندن کتاب طرحواره درمانی مرحله - مدار را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب طرحواره درمانی مرحله - مدار به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• طرحواره‌ درمانگرانی که در هدف‌گذاری درمان‌های طولانی با دشواری روبه‌رو هستند.
• گروه‌درمانگرانی که با افراد دچار اختلال‌های شخصیت کار می‌کنند.
• کارآموزان روان‌شناسی بالینی که به رابطه‌ی میان مفاهیم نظری و تصمیم‌های درمانی علاقه دارند.

بخشی از کتاب طرحواره درمانی مرحله - مدار

«آرنتز و جیکوب (۲۰۱۲) به تفاوت‌های بین طرحواره‌درمانی و درمان شناختی‌رفتاری اشاره کرده‌اند. در طرحواره‌درمانی، هیجان‌های درمانجو یک مؤلفۀ اساسی هستند، بر جنبه‌های سرگذشتی تأکید بیشتری می‌شود و رابطۀ درمانی نقش اساسی ایفا می‌کند. این رابطه بر اساس مفهوم "بازوالدینی حد ومرزدار" بنا شده که در آن، درمانگر یک چهرۀ والدِ جانشین را برای درمانجو ایفا می‌کند. تمرکز اصلی بازوالدینی حد و مرزدار بر نیازهای اساسی است؛ در واقع، این مفروضۀ زیربنایی که تمام کودکان نیازهای اساسی روان‌شناختی یکسانی دارند در بطن طرحواره‌درمانی نهفته است. اگر یک یا چند نیاز اساسی در دوران کودکی برآورده نشود یا اگر فرد یک تجربۀ تروماتیک را در دوران کودکی از سر بگذرانَد، ممکن است "طرحواره‌های ناسازگار اولیه" انعطاف‌ناپذیر و غیرسودمند شکل بگیرند و این می‌تواند به رفتار ناکارآمد در آینده منجر شود (یانگ و همکاران، ۲۰۰۳). این طرحواره‌ها را می‌توان به‌عنوان چارچوب‌های ثابتی تعریف کرد که حاوی خاطرات، هیجانات، افکار و حس‌های بدنی هستند. آنها می‌توانند به یک پیش‌نویس برای دنیای کودک تبدیل شوند و به او کمک کنند تا در زمانی که نیازهای اساسی‌اش برآورده نمی‌شوند بقا یابد. این طرحواره‌ها در دوران کودکی مفیدند اما می‌توانند باعث ایجاد مشکلات رفتاری در آینده شوند زیرا انعطاف‌ناپذیر و پایدار هستند - آنها مجالی به انعطاف‌پذیری نمی‌دهند و می‌توانند فردِ بزرگسال را در هیجان‌ها، افکار و حس‌های کودکانه از گذشته غرق کنند.»