کتاب هانسل و گرتل

کتاب هانسل و گرتل (Hansel & Gretel) نوشته بسن ولوین، ماجرای دو کودک و جادوگری را تعریف می‌کند که برخلاف انتظار، خوش‌رفتار است و فقط از جادوهای خوب استفاده می‌کند. بید رد خرده‌نان‌ها را در جنگل دنبال می‌کند و به هانسل و گرتل می‌رسد اما آشنایی با این دو، آرامش خانه‌ی زنجبیلی او را به‌هم می‌زند. مهمان‌های تازه چندان به درخواست‌های میزبان‌شان توجه نمی‌کنند و مهربانی او بارها آزمایش می‌شود. مهدی حاجی محمدی این داستان کودک را برای انتشارات دال ترجمه کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب هانسل و گرتل

کتاب هانسل و گرتل از بسن ولوین، جای انتظارهای معمول درباره‌ی جادوگر و کودک را عوض می‌کند. بید نه شخصیتی ترسناک، بلکه میزبانی مهربان است که می‌خواهد از خانه‌اش مراقبت کند و برای مهمان‌هایش غذا آماده کند. در مقابل، دو کودک رفتارهایی دارند که آسایش او را مختل می‌کند. داستان از همین تفاوت برای ساختن موقعیت‌های طنزآمیز استفاده کرده است: کسی که قدرت جادو دارد، مرتب مؤدبانه درخواست می‌کند و کسانی که مهمان او هستند، خواسته‌هایش را نادیده می‌گیرند.

جنگل، خرده‌نان‌ها، خانه‌ی خوراکی و وردهای جادویی فضای قصه را می‌سازند اما مسئله‌ی اصلی به رابطه‌ی میان شخصیت‌ها مربوط است. مهربانی، رعایت حق دیگران و مسئولیت رفتار، در اتفاق‌های کوچک و بزرگ داستان حضور دارند. بسن ولوین این موضوع‌ها را از خلال برخورد شخصیت‌ها نشان می‌دهد، نه از راه توضیح‌های طولانی. درخواست‌های بید نیز به چیزهایی مشخص مربوط‌اند: جمع‌کردن نان‌ها، نخوردن خانه و مراقبت از وسایل او.

کتاب هانسل و گرتل موقعیت‌ها را به‌ گونه‌ای پیش می‌برد که تفاوت میان نیت خوب میزبان و رفتار مهمان‌ها پیوسته آشکارتر شود. بید برای رفتار کودکان توضیحی پیدا می‌کند و حتی وقتی آن‌ها خانه‌اش را می‌خورند، گرسنگی را دلیل این کار می‌داند. تکرار خوب‌بودن جادوگر، یکی از ویژگی‌های برجسته‌ی متن است؛ این تکرار در کنار دردسرهای فزاینده، هم به شوخی داستان شکل می‌دهد و هم پرسشی درباره‌ی حد شکیبایی ایجاد می‌کند. گفت‌وگوها بیشتر شامل خواهش‌های کوتاه بید و پاسخ یا بی‌اعتنایی کودکان است. همین تفاوت، شخصیت‌ها را بدون نیاز به توصیف‌های مفصل معرفی می‌کند.

خانه‌ی زنجبیلی نیز فقط پس‌زمینه نیست؛ خوراکی‌بودن خانه، خواسته‌ی کودکان را در برابر نیاز صاحبخانه به امنیت و آرامش قرار می‌دهد. خواندن داستان فرصتی برای صحبت درباره‌ی مهمان‌بودن، اجازه‌گرفتن و توجه به نیاز میزبان فراهم می‌کند. این گفت‌وگو می‌تواند از یک سؤال مشخص آغاز شود: آیا میل به خوردن چیزی، برای آسیب‌زدن به دارایی دیگری دلیل کافی است؟

خلاصه داستان هانسل و گرتل

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

بید جادوگر خوبی است که در جنگل زندگی می‌کند. او یک روز رد خرده‌نان‌ها را دنبال می‌کند و با دو کودک به نام‌های هانسل و گرتل روبه‌رو می‌شود. بید نگران است که نان‌ها پرنده‌ها و موش‌ها را به خانه‌ی زنجبیلی‌اش بکشانند؛ بنابراین از کودکان می‌خواهد برای جمع‌کردن خرده‌ها کمک کنند. آن‌ها علاقه‌ای به این کار نشان نمی‌دهند. دردسر بعدی زمانی پیش می‌آید که کودکان شروع به خوردن خانه می‌کنند. بید گمان می‌کند مهمان‌هایش گرسنه‌اند و تصمیم می‌گیرد برایشان شام آماده کند. او بهترین وردهایش را به کار می‌گیرد اما مهمان‌ها سهمی برای میزبان باقی نمی‌گذارند. ماجرای کتاب هانسل و گرتل با کنجکاوی کودکان درباره‌ی وسایل جادویی بید ادامه پیدا می‌کند و درخواست‌های او برای مراقبت از این وسایل نیز بی‌پاسخ می‌ماند.

چرا باید کتاب هانسل و گرتل را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب هانسل و گرتل را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• شخصیت جادوگر مهربان، قضاوت صرفاً براساس نقش و ظاهر را به پرسش می‌کشد.
• ماجرای مهمانی، زمینه‌ای مشخص برای گفت‌وگو درباره‌ی رعایت حق میزبان فراهم می‌کند.
• تکرار درخواست‌های بید، تفاوت میان شنیدن خواسته‌ی دیگران و توجه‌کردن به آن‌ها را نشان می‌دهد.
• اتفاق‌های خانه‌ی خوراکی، موضوع مراقبت از دارایی دیگران را ملموس می‌کند.

خواندن کتاب هانسل و گرتل را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب هانسل و گرتل به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• کودکانی که قصه‌های جادویی و موقعیت‌های طنزآمیز را دوست دارند.
• والدینی که می‌خواهند درباره‌ی آداب مهمانی با کودکان گفت‌وگو کنند.
• مربیانی که برای صحبت درباره‌ی احترام به وسایل دیگران، به‌ دنبال داستان هستند.