کتاب پیاز

کتاب پیاز نوشته ادریس شاه، ماجرای رویارویی چند نفر با سبزی ناآشنایی است که نمی‌دانند چگونه باید از آن استفاده کنند. شخصیت‌ها می‌خواهند این چیز تازه را بشناسند، اما هر تجربه‌ی کوچک، سؤال دیگری پیش می‌آورد. داستان از موقعیتی روزمره برای طرح موضوع شناخت، کنجکاوی و قضاوت استفاده کرده است. مهدی حاجی محمدی این کتاب را ترجمه کرده و دبی زینب فیضی تصویرگر آن است. انتشارات دال این داستان را برای کودکان چهار سال به بالا منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب پیاز

کتاب پیاز اثر ادریس شاه، داستانی برای کودکان است که اتفاق اصلی آن از مواجهه با چیزی ناشناخته شکل می‌گیرد. پیاز برای شخصیت‌ها سبزی تازه‌ای است؛ چیزی که وجودش را می‌بینند، اما شناختی از شیوه‌ی استفاده از آن ندارند. همین فاصله میان دیدن یک چیز و شناختن آن، زمینه‌ی پیش‌رفتن ماجرا را فراهم می‌کند. آدم‌های داستان یکی‌یکی نزدیک می‌شوند و هرکدام کاری انجام می‌دهند تا بفهمند با چه چیزی روبه‌رو هستند. کنجکاوی، احتیاط و جرئت در رفتار آن‌ها دیده می‌شود، اما هیچ‌یک به‌تنهایی جای آگاهی را نمی‌گیرد. موقعیت داستان طنزی دارد که از تفاوت دانسته‌های مخاطب و شخصیت‌ها به وجود می‌آید: چیزی که ممکن است برای کودک آشنا باشد، برای این جمع مسئله‌ای پر از ابهام است. داستان به‌جای آغازشدن با یک اتفاق دور از زندگی روزمره، یک خوراکی معمولی را در مرکز توجه قرار داده است.
کتاب پیاز موضوع شناخت را از مسیر کنش‌های ملموس دنبال می‌کند؛ برداشتن، بریدن و کندن لایه‌ی بیرونی، بخشی از کوشش شخصیت‌ها برای کشف ویژگی‌های این سبزی است. هر حرکت اطلاعاتی در اختیار آن‌ها می‌گذارد، اما برداشت از این اطلاعات همیشه دقیق نیست. موضوع اصلی فقط ناآشنایی با یک خوراکی نیست؛ داستان امکان فکرکردن به تفاوت مشاهده و نتیجه‌گیری را نیز فراهم می‌کند. واکنش جمع به تجربه‌های تک‌تک افراد، وجه دیگری از ماجراست و نشان می‌دهد برداشت‌های شخصی چگونه وارد گفت‌وگوی گروه می‌شوند. کودک می‌تواند رفتار شخصیت‌ها را دنبال کند و درباره‌ی دلیل تصمیم‌هایشان سؤال بپرسد. حضور چند شخصیت پیرامون یک موضوع مشترک، فرصت مقایسه‌ی واکنش‌های متفاوت را به وجود آورده است. تصویرگری دبی زینب فیضی نیز بخشی از ارائه‌ی این داستان به مخاطب خردسال است. موضوع آشنا و موقعیت پرسش‌برانگیز داستان، زمینه‌ای برای گفت‌وگوی کودک و بزرگسال درباره‌ی یادگرفتن، آزمودن و عجله‌نکردن در داوری فراهم می‌کند.

خلاصه کتاب پیاز

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!
چند نفر با پیازی روبه‌رو می‌شوند که برایشان ناشناخته است. آن‌ها می‌دانند این چیز نوعی سبزی است، اما نمی‌دانند چگونه باید از آن استفاده کنند. هرکس به شیوه‌ی خودش می‌کوشد چیزی درباره‌اش بفهمد. یکی نزدیک می‌شود، دیگری جرئت می‌کند آن را ببرد و نفر دیگری لایه‌ی بیرونی‌اش را جدا می‌کند. فکر پختن این سبزی هم مطرح می‌شود. شخصیت‌ها رفتار و تغییرات پیاز را زیر نظر می‌گیرند، اما معنای اتفاق‌هایی که می‌بینند برایشان روشن نیست. کتاب پیاز از همین تجربه‌های کوچک، ماجرایی درباره‌ی مواجهه با ناشناخته‌ها می‌سازد؛ ماجرایی که در آن، دیدن یک اتفاق لزوماً به معنای فهمیدن دلیل آن نیست.

چرا باید کتاب پیاز را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب پیاز را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• داستان تفاوت میان مشاهده‌ی یک اتفاق و شناخت دلیل آن را مطرح می‌کند.
• واکنش‌های متفاوت شخصیت‌ها، فرصتی برای صحبت درباره‌ی کنجکاوی و احتیاط فراهم می‌کند.
• ماجرای یک سبزی آشنا، زمینه‌ی گفت‌وگو درباره‌ی قضاوت در موقعیت‌های ناآشنا می‌شود.
• کودک می‌تواند برداشت شخصیت‌ها را با دانسته‌های خودش مقایسه کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب پیاز به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• کودکان چهار سال به بالا که به داستان‌های موقعیت‌محور علاقه دارند.
• والدین علاقه‌مند به گفت‌وگو با کودک درباره‌ی شناخت و قضاوت.
• مربیانی که برای طرح سؤال درباره‌ی تجربه‌کردن و نتیجه‌گرفتن، داستان می‌خوانند.