کتاب به چپ نگاه نکن

کتاب به چپ نگاه نکن (Don't look left: a diary of genocide)، نوشته عاطف ابوسیف، یادداشت‌های روزانه‌ی نویسنده‌ای است که همراه با پسر نوجوانش در میانه‌ی جنگ گرفتار می‌شود. سفر کوتاه کاری او به غزه به تجربه‌ای از جست‌وجوی پناهگاه، نگرانی برای نزدیکان و تلاش برای ثبت زندگی زیر بمباران تبدیل می‌شود. خانه، نان، آب و تماس تلفنی در این خاطرات معنایی متفاوت پیدا می‌کنند. راحله سادات اعرابی مترجم این کتاب است و نشر معارف آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب به چپ نگاه نکن اثر عاطف ابوسیف

کتاب به چپ نگاه نکن (خاطراتی از یک نسل‌کشی در غزه)، نوشته‌ی عاطف ابوسیف، تجربه‌ی جنگ را از فاصله‌ی نزدیک و در قالب یادداشت‌های روزانه بازگو کرده است. نویسنده، روزنامه‌نگار و وزیر فرهنگ فلسطینی، هم‌زمان پدری نگران و عضوی از خانواده‌ای گسترده در غزه است. این موقعیت‌های متفاوت، موضوع خاطرات او را از شرح حملات فراتر می‌برد. مسئولیت مراقبت از پسر، سرزدن به پدر، ارتباط با همسر و همراهی با دوستان در کنار ضرورت نوشتن قرار می‌گیرند. این کتاب ۷۵ روز نخست جنگ را دنبال کرده است.

مقدمه‌ی ناشر و پیشگفتار کریس هجز با عنوان «رنج آنان که به یاد می‌آورند» زمینه‌ی ورود به کتاب به چپ نگاه نکن را فراهم می‌کند. زاویه‌دید اول‌شخص، تردیدها و محدودیت آگاهی شاهد را حفظ کرده است؛ راوی همیشه نمی‌داند چه رخ داده است یا کدام تصمیم امنیت بیشتری دارد. غزه نیز برای او فقط محل وقوع حوادث نیست. خیابان‌ها، خانه‌ها و مغازه‌ها به خاطرات کودکی، دوستی‌ها و حتی مکان‌های رمان‌ها او پیوند خورده‌اند. کتاب حاضر تغییر معنای کارهای معمول را در شرایط جنگ نشان می‌دهد.

انتخاب جای خواب به محاسبه‌ی استحکام ساختمان وابسته می‌شود و پیداکردن اینترنت، امکان خبردادن از زنده‌بودن را فراهم می‌کند. خانه‌ی مطبوعات در خاطرات عاطف ابوسیف جایگاهی مهم دارد؛ محل کار خبرنگاران، پناهگاهی موقت و فضایی برای تقسیم غذا و خبر. این نویسنده جزئیاتی مانند صدای موج‌ها در میان وزوز پهپادها، لباس‌های خشک‌نشده و جست‌وجوی کتاب برای مطالعه را نیز ثبت کرده است. این جزئیات نشان می‌دهند که زندگی عادی چگونه در محاصره‌ی خطر ادامه پیدا می‌کند.

خاطره‌ی جنگ‌های پیشین مدام به زمان حال راه می‌یابد و بر تصمیم‌های راوی اثر می‌گذارد. کتاب به چپ نگاه نکن میان مشاهده‌ی بیرونی و اضطراب درونی حرکت می‌کند؛ صحنه‌های ویرانی در کنار بی‌خوابی، احساس درماندگی و پرسش در باب معنای پیروزی قرار دارند. مهمان‌نوازی آوارگان و مراقبت از دیگران نیز بخشی از این تجربه‌اند. حاصل نگارش عاطف ابوسیف مجموعه خاطراتی است درباره‌ی بقا، تعلق به خانه و مسئولیت حفظ یاد کسانی که زندگی‌شان زیر آوار مانده است.

خلاصه کتاب به چپ نگاه نکن

عاطف ابوسیف برای سفری سه‌روزه همراه با یاسر، پسر ۱۵ساله‌اش، به غزه می‌رود. آغاز حملات، برنامه‌ی بازگشت و دیدارهای کاری او را بر هم می‌زند. این کتاب روزهایی را دنبال می‌کند که راوی میان هتل، خانه‌ی بستگان و خانه‌ی مطبوعات در جست‌وجوی امنیت جابه‌جا می‌شود. او برای تهیه‌ی غذا، حفظ ارتباط با خانواده و مراقبت از پسرش تصمیم‌هایی می‌گیرد که هیچ‌کدام اطمینان‌بخش نیستند. کمبود آب و برق، آوارگی مردم و خبر مرگ آشنایان، زندگی روزانه را تغییر می‌دهد. خرابی لپ‌تاپ او نوشتن را متوقف نمی‌کند؛ عاطف ابوسیف یادداشت‌هایش را روی کاغذ می‌نویسد و آن‌ها را برای باقی‌ماندن به دیگران می‌فرستد. هدف اصلی این خاطرات، ثبت تجربه‌ی انسان‌هایی است که میان ترس و فقدان، همچنان به خانه، رابطه و امکان زنده‌ماندن وابسته‌اند.

چرا باید کتاب به چپ نگاه نکن را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب به چپ نگاه نکن را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• یادداشت‌های روزانه‌ی عاطف ابوسیف اثر جنگ بر خواب، خوراک و تصمیم‌های معمول را نشان می‌دهد.
• رابطه‌ی پدر و پسر، مسئله‌ی مراقبت از نوجوان در موقعیت خطر (جنگ) را مطرح کرده است.
• تجربه‌ی خبرنگاران، وابستگی خبررسانی به برق، اینترنت و امنیت را روشن می‌کند.
• خاطرات مکان‌ها، پیوند ویرانی شهر و ازدست‌رفتن حافظه‌ی جمعی را آشکار می‌کند.

خواندن کتاب به چپ نگاه نکن را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب به چپ نگاه نکن به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به ناداستان و قالب خاطرات با مضمون جنگ و روایت شاهدان عینی.
• خوانندگان پیگیر زندگی روزمره‌ی مردم فلسطین.
• مخاطبان علاقه‌مند به مطالعه درمورد تجربه‌ی آوارگی، فقدان و حفظ پیوندهای انسانی.
• علاقه‌مندان به مطالعه درمورد دشواری‌های روزنامه‌نگاری در مناطق جنگی.

درباره عاطف ابوسیف

عاطف ابوسیف (Atef Abu Saif)، نویسنده‌ی فلسطینی، در سال ۱۹۷۳ در اردوگاه پناهندگان جبالیا در نوار غزه متولد شد. خانواده‌ی او اصالتاً اهل یافا بودند و در پی آوارگی و کوچ اجباری فلسطینیان در سال ۱۹۴۸ به جمع پناهندگان پیوستند. این نویسنده تحصیلات خود را در دانشگاه بیرزیت و دانشگاه بردفورد به انجام رساند و سپس در مؤسسه‌ی دانشگاهی اروپا در فلورانس مدرک دکتری دریافت کرد. او از اواخر دهه‌ی ۱۹۹۰ فعالیت ادبی خود را آغاز کرد و چندین رمان و مجموعه داستان نوشت.

رمان زندگی معلق به قلم عاطف ابوسیف که در سال ۲۰۱۴ منتشر شد، در فهرست نهایی نامزدهای جایزه‌ی بوکر عربی در سال ۲۰۱۵ قرار گرفت. از دیگر آثار داستانی او می‌توان به سایه‌ها در خاطره، قصه‌ی شب برداشت محصول، گلوله‌ی برفی، انگور شور بهشت و دویدن درجا اشاره کرد. او همچنین مجموعه‌ داستان‌هایی با عنوان‌های همه‌چیز عادی است و داستان‌هایی از زمان غزه را منتشر کرده و مجموعه‌ی کتاب غزه را که شامل داستان‌هایی از نویسندگان غزه و یکی از داستان‌های خود اوست، گردآوری و ویرایش کرده است.

عاطف ابوسیف در کتاب پهپاد با من غذا می‌خورد: یادداشت‌هایی از شهری زیر آتش، روایت خود از درگیری‌های غزه در سال ۲۰۱۴ را ثبت کرده است. این کتاب با مقدمه‌ی نوام چامسکی منتشر شد و بخش‌هایی از یادداشت‌های او در نشریاتی مانند نیویورک تایمز، گاردین، گورنیکا و اسلیت به چاپ رسید. رمان دویدن درجا، منتشرشده در سال ۲۰۱۹، نخستین رمان نوشته‌شده در غزه بود که به زبان عبری ترجمه و در اسرائیل منتشر شد. او یادداشت‌های روزانه‌ی خود از حضور در غزه در جریان جنگ سال ۲۰۲۳ را در کتاب به چپ نگاه نکن گردآوری کرد که در مارس ۲۰۲۴ منتشر شد. این کتاب روایت دست‌اول او از ۷۵ روز نخست جنگ است؛ دوره‌ای که ۴۵ روز آن را در خانه‌ی خود در شمال غزه و ۳۰ روز دیگر را پس از انتقال اجباری به جنوب در چادر گذراند.

ابوسیف علاوه‌بر فعالیت ادبی در عرصه‌ی سیاسی و فرهنگی نیز حضور داشته است. او در ۵ فوریه‌ی ۲۰۱۸ به‌عنوان سخنگوی جنبش فتح منصوب شد و از سال ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۴ وزارت فرهنگ تشکیلات خودگردان فلسطین را بر عهده داشت. در مارس ۲۰۱۹ خبرگزاری وفا تصاویری را از عاطف ابوسیف منتشر کرد که این نویسنده را با صورت کبود، بدن باند پیچی‌ شده و لباس‌های خون‌آلود بر تخت بیمارستان نشان می‌داد. بنا بر گزارش این خبرگزاری او در جریان حمله‌ی حماس به معترضان و روزنامه‌نگارانی که خواستار بهبود شرایط زندگی بودند، مورد ضرب‌وشتم قرار گرفته بود.

جوایز و افتخارات نویسنده

عاطف ابوسیف در سال ۲۰۱۵ به فهرست نهایی و در سال ۲۰۱۸ به فهرست بلند جایزه‌ی بوکر عربی راه یافت.

بخشی از کتاب به چپ نگاه نکن

«شنبه ۲۵ نوامبر

روز پنجاهم

دیروز، در اولین روز آتش‌بس، بسیاری از مردم به جادهٔ صلاح‌الدین رفتند، به امید آن‌که بتوانند پیاده به سمت شمال به خانه هایشان بازگردند. اما ارتش اسرائیل - طبق معمول - مانع از این کار شدو دو نفر را هدف گلوله قرار داد. همهٔ جاده‌ها بسته بود. سربازان برای ترساندن مردم از گاز اشک‌آور و گلولهٔ واقعی استفاده می‌کردند. عبور فقط به سمت جنوب آزاد بود نه در جهت مخالف. در رفح، بعضی افرادی را دیدم که می‌خواستند به گذشته یعنی شرایط قبل از جنگ برگردند. وسایل‌شان را جمع کرده بودند و کمی پس از طلوع آفتاب راه افتادند. آتش‌بس ساعت هفت صبح آغاز می‌شد و تا ساعت هفت و ربع جادهٔ صلاح‌الدین از جمعیت پر شده بود. اما تا ساعت ده صبح، بسیاری از آن‌ها دوباره بازگشتند. همه از خود می‌پرسیدیم: آیا این وضعیت دائمی خواهد بود؟ و باز همان پاسخ تکراری: «هیچ‌کس نمی‌داند». برخی از آوارگان که در شهر غزه و شمال نوار مانده بودند، دیروز سعی کردند به خانه‌هایشان، به‌ویژه در شمالی‌ترین و غربی‌ترین نقاط نوارباز گردند اما ارتش به سویشان تیراندازی کرد. ده‌ها نفر کشته شدند و بقیه با وحشت تمام گریختند. تمام چیزی که می‌خواستند این بود که ببینند خانه‌شان هنوز پابرجاست یا نه - اما به همین دلیل، کشته شدند.»