کتاب سینمای دیوید لینچ

کتاب سینمای دیوید لینچ نوشتهٔ تاد مک گوان و ترجمهٔ محمدعلی جعفری است. گروه انتشاراتی ققنوس این کتاب را منتشر کرده است. نویسنده در این اثر تحلیلی بر پایه اندیشه‌های فروید، لاکان و هگل از فیلم‌های دیوید لینچ ارائه کرده است.

درباره کتاب سینمای دیوید لینچ

تاد مک گوان در کتاب سینمای دیوید لینچ بیان کرده است که فیلم‌های دیوید لینچ از نخستین فیلم بلند او، «کله‌پاک‌کن» (۱۹۷۷) تا فیلم‌های دیگرش، موقعیت تماشاگری را به پرسش می‌گیرد. دستاورد بزرگ فیلم‌های او حذف فاصله تماشاگر با پرده است. فیلم‌های لینچ به جای مجاز دانستنِ هم‌جواری خیالی حاکم بر جریان اصلی سینما، تماشاگر را با ساختار فیلم درگیر می‌کند. به عقیدهٔ نویسنده ساختار فیلم‌های لینچ موقعیت تماشاگری در سینما را دگرگون و تماشاگر را از نیل به هدف مخفی حفظ فاصله امن از اتفاقات پرده محروم می‌کند. لینچ لحظاتی سینمایی خلق می‌کند که تماشاگر را وا می‌دارند که بفهمد فیلم چگونه میل او را به حساب آورده است. تماشاگر در فیلم‌های لینچ با سکانس‌هایی مواجه می‌شود که درونیاتِ خودِ او را آشکار می‌سازد. تاد مک گوان در کتاب حاضر، آثار این فیلم‌ساز مشهور را با تکیه بر آرا و اندیشه‌های فروید، لاکان و هگل تحلیل کرده است.

دیوید کیث لینچ در نظرسنجی روزنامهٔ گاردین که در سال ۲۰۰۳ انجام شد، به‌عنوان بزرگ‌ترین فیلم‌ساز زندهٔ دنیا معرفی شد. او ۲۰ ژانویهٔ ۱۹۴۶ در ایالت مونتانا به دنیا آمد، کارگردان معاصر آمریکایی و از فیلم‌سازان سرآمد عصر حاضر به‌شمار رفته است. لینچ از اوایل دههٔ ۱۹۷۰ تاکنون پروژه‌هایی سینمایی نظیر «کله پاک کن»، «مرد فیل نما»، «توئین پیکس»، «مخمل آبی»، «مالهالند درایو»، «اینلند ایمپایر» و... را کارگردانی کرده است؛ آثاری که از سوی منتقدان و مردم تحسین شده‌اند. در سطح جهانی، این فیلم‌ها را به‌عنوان آثاری می‌شناسند که مرز بین سینمای هنری و هالیوودی را از میان برداشته‌اند. سبک مفهوم‌گرای او با نماد‌های سورئالیستی باعث شده فیلم‌هایش بیشتر به فیلم‌های اروپایی شبیه باشد. دیوید لینچ تاکنون برندهٔ جایزه نخل طلا در جشنوارهٔ فیلم کن، جایزهٔ شیر طلایی جشنوارهٔ فیلم ونیز شده‌ و ۴ بار نامزد دریافت اسکار بهترین کارگردان اعلام شده است. کتاب «صید ماهی بزرگ؛ مراقبه، هوشیاری و خلاقیت» نوشتهٔ این هنرمند امریکایی است که در ایران نشر بیدگل آن را با ترجمهٔ علی ظفر‌ قهرمانی نژاد منتشر کرده است. دیوید لینچ در ۱۵ ژانویه در خانهٔ دخترش در ۷۸سالگی درگذشت.

خواندن کتاب سینمای دیوید لینچ را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران مطالعهٔ نقدهای سینمایی، به‌ویژه نقدهایی بر پایهٔ فلسفه پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب سینمای دیوید لینچ

«تماشای بزرگراه گمشده مانند با من بر آتش رو، هرچند به دلایل متفاوت، دشوار است. فیلم در سطح مواجهه بی‌واسطه سینمایی ما چنان تصاویر روشنی به ما می‌دهد که چشم می‌بندیم یا به جای دیگر نگاه می‌کنیم و صداها چنان کج و معوج است که آرزو می‌کردیم گوشمان را بگیریم. این موانع که چه‌بسا به طرز گذرا ناخوشایند باشند، در قیاس با موانع تفسیری که از نبود انسجام روایت ــ یا نبود انسجام ظاهری ــ ناشی می‌شود شبیه دست‌اندازهای بی‌اهمیت جاده به نظر می‌آیند. آن یرسلف به‌درستی می‌گوید: «بزرگراه گمشده بیش از تویین پیکس: با من بر آتش رو اساسا از اصول کلاسیک انسجام، وحدت و فروبستگی می‌گسلد.» بار اول که فیلم را می‌بینیم وسوسه می‌شویم موانع را به حساب تمایلات دانش‌ستیزانه لینچ بگذاریم و نتیجه بگیریم که نامتعارف بودن روایت تنها محض نامتعارف بودن آن است، یا نکته خیلی راحت این است که اصلاً نکته‌ای وجود ندارد. اما در این صورت بزرگراه گمشده به‌سختی ارزش ۱۳۵ دقیقه تماشای فیلم را دارد، چه رسد به تلاش برای فهم آن. گویا مخاطبان و منتقدان که بزرگراه گمشده را چون با من بر آتش رو طرد می‌کنند، به‌یکسان چنین نتیجه می‌گیرند. حتی اگر موانع فیلم در خدمت کتمان وجه عمیقی در روایت فیلم باشد، لزوماً ارزش این همه دردسر را ندارد. بنابراین واضح است که پیچیدگی فیلم الزامی نیست. تنها توجیه جدی موانع روایت فیلم، الزام ساختاری آن‌هاست. موانع نتیجه نمایش ِ منطق پنهان فانتزی است که در تجربه سینمایی به شکل پنهان عمل می‌کند. چون روایت بزرگراه گمشده منطق فانتزی را آشکار می‌کند، الزاماً به شکل فیلمی ناهماهنگ و بدون روایت جلوه می‌کند.»