کتاب تحلیل و محاسبه بهره وری

کتاب تحلیل و محاسبه بهره وری نوشته سیدکاظم اورعی و محمدصادق پیماندار، مسئله‌ی استفاده از منابع تولید را از تعریف‌های کلی به محاسبه‌ی عددی می‌رساند. پرسش اصلی این است که افزایش تولید یا سود تا چه اندازه نشان‌دهنده‌ی بهره‌برداری بهتر از نیروی انسانی، سرمایه و انرژی است. نویسندگان نشان می‌دهند که انتخاب شاخص نامناسب می‌تواند تصویری گمراه‌کننده از عملکرد یک واحد صنعتی بسازد. مرکز نشر دانشگاه امیرکبیر این کتاب را منتشر کرده است. مثال‌های محاسباتی و بررسی معادن زغال‌سنگ، زمینه‌ی پیوند بحث‌های اقتصادی با ارزیابی عملکرد صنعتی را فراهم می‌کنند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تحلیل و محاسبه بهره وری

کتاب تحلیل و محاسبه بهره وری اثر سیدکاظم اورعی و محمدصادق پیماندار، بهره‌وری را مسئله‌ای مرتبط با انتخاب مدل، شناخت عوامل تولید و اندازه‌گیری دقیق معرفی می‌کند. نویسندگان به تعریف نسبت ستاده به داده بسنده نکرده‌اند؛ بحث اصلی درباره‌ی معنای اعدادی است که از این نسبت به‌دست می‌آیند. ستاده همان محصول یا خدمت تولیدشده است و داده‌ها منابعی هستند که تولید را ممکن می‌سازند. نیروی انسانی، انرژی، سرمایه و مواد مصرفی در این چارچوب جای می‌گیرند. نویسندگان شاخص‌های جزئی را بررسی کرده‌اند و محدودیت استفاده‌ی مستقل از هریک را توضیح می‌دهند. از دید آنان، افزایش تولید به‌ازای هر کارگر لزوماً نشانه‌ی بهبود عملکرد اقتصادی مجموعه نیست؛ زیرا تغییر تجهیزات، سرمایه‌گذاری و مصرف انرژی نیز در نتیجه سهم دارند. این بحث، تفاوت میان بازدهی فنی، سوددهی و بهره‌وری را به یکی از محورهای اصلی تبدیل کرده است. شیوه‌ی ارائه نیز ترکیبی از تعریف مفاهیم، شرح روش‌های اندازه‌گیری، فرمول‌ها، مثال‌های عددی، جدول‌ها و نمودارهاست. خواننده با مسئله‌ی تفسیر شاخص‌ها روبه‌رو می‌شود، نه صرفاً جای‌گذاری اعداد در یک رابطه‌ی ریاضی.
کتاب تحلیل و محاسبه بهره وری چهار فصل دارد: «بهره‌وری»، «محاسبه بهره‌وری»، «محاسبه بهره‌وری در صنعت» و «معدن و برنامه‌ی سوم توسعه‌ی اقتصادی». فصل نخست، انواع بهره‌وری و شیوه‌ی اندازه‌گیری داده‌ها و ستاده‌ها را معرفی می‌کند. موضوع‌هایی مانند استهلاک، هزینه‌ی سرمایه، موجودی انبار و بهره نیز در همین مسیر مطرح می‌شوند. فصل دوم به تحلیل تغییرات، مقایسه‌ی واحدهای مشابه، پیش‌بینی و روش‌های بهبود اختصاص دارد. میانگین ریاضی و تابع برگشت خطی از روش‌های پیش‌بینی معرفی‌شده هستند. فصل صنعتی، محاسبات را به معادن زغال‌سنگ البرز شرقی می‌برد و مقایسه‌هایی با معادن نروژ، هندوستان و انگلستان دارد. تورم‌زدایی نیز در سراسر بحث محاسباتی اهمیت دارد؛ هزینه‌های ثبت‌شده در دوره‌های مختلف بدون تعدیل به قیمت ثابت، مبنای مناسبی برای مقایسه نیستند. این توجه به کیفیت اطلاعات، نشان می‌دهد که نتیجه‌ی تحلیل فقط به فرمول وابسته نیست. هدف اندازه‌گیری، ویژگی صنعت و واحد سنجش نیز بر اعتبار نتیجه اثر می‌گذارند. بنابراین فضای این کتاب بیشتر مسئله‌محور و محاسباتی است و بحث‌های مدیریتی را به اطلاعات مالی و تولیدی پیوند می‌دهد.

خلاصه کتاب تحلیل و محاسبه بهره وری

کتاب تحلیل و محاسبه بهره وری بر این ایده استوار است که قضاوت درباره‌ی عملکرد تولید، بدون شناخت مجموعه‌ی منابع مصرف‌شده، ناقص خواهد بود. نویسندگان ابتدا نسبت ستاده به داده را توضیح می‌دهند و سپس نشان می‌دهند که انتخاب واحد فیزیکی یا پولی چگونه معنای نتیجه را تغییر می‌دهد. افزایش سود ممکن است از تغییر مالیات ناشی شود و افزایش تولید به‌ازای هر کارگر نیز ممکن است حاصل استفاده‌ی بیشتر از ماشین‌آلات باشد. هیچ‌یک به‌تنهایی تصویر کافی از بهره‌وری نمی‌سازد. محاسبه باید هدف مشخص، مدل متناسب با صنعت و اطلاعات تعدیل‌شده به قیمت ثابت داشته باشد. تحلیل اعداد نیز در سه مسیر ادامه می‌یابد: شناخت روند تغییرات، مقایسه با مجموعه‌های مشابه و پیش‌بینی وضعیت آینده. پیام محوری، پیوند اندازه‌گیری با تصمیم‌گیری درباره‌ی تخصیص منابع است؛ افزایش منابع فقط زمانی معنا پیدا می‌کند که اثر اقتصادی مصرف آن‌ها نیز بررسی شود.

چرا باید کتاب تحلیل و محاسبه بهره وری را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب تحلیل و محاسبه بهره وری را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• تفاوت بهره‌وری، بازدهی فنی و سوددهی را روشن می‌کند.
• نقش تورم‌زدایی و انتخاب واحد اندازه‌گیری را در اعتبار مقایسه‌ها توضیح می‌دهد.
• محاسبه‌ی هزینه‌های نیروی انسانی، انرژی و سرمایه را کنار یکدیگر قرار می‌دهد.
• نمونه‌های معدنی، ارتباط شاخص‌های عددی با ارزیابی عملکرد صنعتی را نشان می‌دهند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب تحلیل و محاسبه بهره وری به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان اقتصاد، مدیریت صنعتی و مهندسی صنایع که به سنجش عملکرد علاقه دارند.
• مدیران تولید و تحلیلگرانی که شاخص‌های بهره‌وری را مقایسه می‌کنند.
• پژوهشگران اقتصاد معدن که محاسبات هزینه و تولید را دنبال می‌کنند.