کتاب تونلسازی (جلد دوم؛ خدمات فنی)

کتاب تونلسازی (جلد دوم) (خدمات فنی) نوشته حسن مدنی، به تأسیساتی اختصاص دارد که شرایط کار و بهره‌برداری در تونل‌ها را فراهم می‌کنند؛ از تهویه و روشنایی تا تأمین برق، آتش‌نشانی و آبکشی. نویسنده مسئله‌ی تهویه را برای دو موقعیت متفاوت بررسی کرده است: زمانی که حفاری جریان دارد و زمانی که تونل به بهره‌برداری رسیده است. این تفکیک نشان می‌دهد که منشأ آلودگی هوا و نیازهای طراحی در طول اجرای یک پروژه ثابت نمی‌ماند. مرکز نشر دانشگاه امیرکبیر این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تونلسازی (جلد دوم؛ خدمات فنی)

کتاب تونلسازی (جلد دوم) نوشته حسن مدنی، دومین جلد از مجموعه‌ای چهارجلدی است و درعین‌حال، محتوایی مستقل درباره‌ی خدمات فنی تونل‌ها دارد. موضوع اصلی این کتاب، نیازهایی است که صرفاً با حفر فضای زیرزمینی برطرف نمی‌شوند. کیفیت هوای محیط، امکان دید مناسب، دسترسی به برق، هدایت آب‌های جمع‌شده و آمادگی برای مقابله با آتش، هریک به بررسی و طراحی جداگانه نیاز دارند. نویسنده مباحث را در پنج بخش و ۱۸ فصل تنظیم کرده است. بخش نخست، عوامل آلوده‌کننده‌ی هوای تونل‌ها را معرفی می‌کند و فصل‌هایی درباره‌ی گردوغبار، گازهای حاصل از انفجار و دود و گاز ناشی از موتورهای درونسوز دارد. بحث گردوغبار نیز تنها به مقدار ذرات محدود نیست؛ اندازه، ترکیب، آثار جسمی و چگونگی ورود ذرات به دستگاه تنفسی در ارزیابی خطر اهمیت دارند. این توضیحات، ارتباط میان شناخت آلاینده و انتخاب شیوه‌ی کنترل را روشن می‌کنند. نویسنده همچنین روش‌های اندازه‌گیری را بررسی کرده است تا تفاوت میان مشاهده‌ی ظاهری محیط و سنجش آلودگی مشخص شود.
کتاب تونلسازی (جلد دوم) در دو بخش بعدی، تهویه‌ی مرحله‌ی حفاری را از تهویه‌ی مرحله‌ی بهره‌برداری جدا می‌کند. محاسبه‌ی هوای لازم، بررسی افت و نشت هوا، انتخاب بادبزن و شناخت لوله‌ها و کانال‌های تهویه، بخشی از موضوعات طراحی هستند. مباحث بهره‌برداری نیز وضعیت ترافیک عادی، راه‌بندان و نیازهای تونل‌های راه‌آهن و مترو را دربرمی‌گیرند. بررسی‌های موردی درباره‌ی تونل امیرکبیر در جاده‌ی چالوس و تونل کندوان، مباحث طراحی را به موقعیت‌های مشخص پیوند می‌دهند. بخش چهارم به تأمین روشنایی اختصاص دارد و از مبانی نور و نورسنجی به طراحی و اجرای سیستم روشنایی می‌رسد. بررسی حساسیت چشم، درخشندگی، تقسیم طول تونل از نظر شرایط روشنایی و نحوه‌ی نصب چراغ‌ها، نشان‌دهنده‌ی دامنه‌ی این بخش است. بخش پایانی نیز سیستم برق اصلی و اضطراری، توزیع برق، شبکه‌ی آتش‌نشانی و آبکشی را پوشش می‌دهد. توضیح مفاهیم، روابط محاسباتی، جدول‌ها و معرفی تجهیزات در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند تا موضوع خدمات فنی هم از جنبه‌ی شناخت مسئله و هم از جنبه‌ی طراحی بررسی شود.

خلاصه کتاب تونلسازی (جلد دوم؛ خدمات فنی)

کتاب تونلسازی (جلد دوم) خدمات فنی را مجموعه‌ای از مسائل مرتبط با سلامت، ایمنی و عملکرد تونل معرفی می‌کند. نقطه‌ی شروع، شناخت منشأ آلودگی است: حفاری و آتشباری گردوغبار و گاز تولید می‌کنند و موتورهای درونسوز نیز آلاینده‌های دیگری به محیط می‌افزایند. نویسنده نشان می‌دهد که ارزیابی گردوغبار به غلظت محدود نمی‌شود و اندازه‌ی ذرات، جنس مواد، محل نمونه‌برداری و مدت مواجهه نیز اهمیت دارند. کنترل آلودگی می‌تواند از کاهش تولید ذرات در مبدأ آغاز شود و با جداسازی ذرات، رقیق‌کردن هوا یا جداسازی محل حضور افراد ادامه پیدا کند. مباحث سپس به محاسبه و انتخاب تجهیزات تهویه، تأمین روشنایی متناسب با شرایط بخش‌های مختلف تونل و پیش‌بینی برق و امکانات اضطراری می‌رسند. ایده‌ی محوری این کتاب، متناسب‌کردن طراحی تأسیسات با شرایط واقعی کار و بهره‌برداری است.

چرا باید کتاب تونلسازی (جلد دوم؛ خدمات فنی) را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب تونلسازی (جلد دوم) را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• تفاوت نیازهای تهویه در حفاری و بهره‌برداری را توضیح می‌دهد.
• رابطه‌ی ویژگی‌های گردوغبار، نمونه‌برداری و انتخاب روش کنترل آلودگی را روشن می‌کند.
• مبانی نورسنجی را به طراحی و اجرای روشنایی تونل پیوند می‌دهد.
• برق اضطراری، آتش‌نشانی و آبکشی را در کنار دیگر نیازهای تأسیساتی بررسی می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب تونلسازی (جلد دوم) به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان مهندسی معدن و عمران که مباحث تونل را دنبال می‌کنند.
• طراحان تأسیسات تونل که به مبانی محاسبات نیاز دارند.
• کارشناسان ایمنی و بهداشت حرفه‌ای که با آلودگی محیط‌های زیرزمینی سروکار دارند.