کتاب نمایشنامه های تاریخی دکتر عبدالحسین زرین کوب

کتاب نمایشنامه های تاریخی دکتر عبدالحسین زرین کوب (به همراه گفتارهایی در زمینه‌ی پیوند ادبیات نمایشی با تاریخ و آموزش تاریخ)، گردآوری و تألیف محمدرضا روزبهانی، نمایشواره‌های عبدالحسین زرین کوب را در کنار بررسی‌های ادبی و آموزشی قرار داده است. این مجموعه نشان می‌دهد که قصه‌های کهن چگونه می‌توانند زمینه‌ای برای اندیشیدن به سرنوشت، برخورد نسل‌ها و تداوم فرهنگ ایران باشند. انتشارات افراز این کتاب را منتشر کرده است. تمایز میان نمایشنامه‌ی مخصوص اجرا و نمایشنامه‌ی مخصوص خواندن، یکی از بحث‌های محوری مجموعه است؛ بحثی که به کاربرد متن نمایشی در آموزش تاریخ هم پیوند می‌خورد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نمایشنامه های تاریخی دکتر عبدالحسین زرین کوب

کتاب نمایشنامه های تاریخی دکتر عبدالحسین زرین کوب حاصل گردآوری نمایشواره‌های زرین کوب و پژوهش محمدرضا روزبهانی درباره‌ی نسبت این آثار با تاریخ، نقد ادبی و آموزش است. گردآورنده، علاقه‌ی زرین کوب به نمایشنامه‌نویسی و گفت‌وشنودهای ادبی را موضوع بررسی قرار داده است تا وجهی کمتر شناخته‌شده از فعالیت‌های او را معرفی کند. مجموعه، علاوه‌بر متن‌های نمایشی و مقدمه‌های نویسنده، سه نوشته‌ی پژوهشی دارد: نوشته‌ی نخست درباره‌ی زرین کوب و ادبیات نمایشی است؛ نوشته‌ی دوم به تحلیل محتوای نمایشواره‌ی رستم و سهراب در غزنه اختصاص دارد؛ نوشته‌ی سوم نیز تأثیر ادبیات نمایشی تاریخی را در آموزش تاریخ بررسی می‌کند. روزبهانی در پژوهش نخست به حدود ۲۶ اثر مراجعه کرده است و میان دیدگاه‌های نظری زرین کوب، نقدهای نمایشی او و تجربه‌هایش در نوشتن گفت‌وشنود ارتباط برقرار می‌کند. بحث «درام خلوت» در همین زمینه مطرح می‌شود: متنی که خواندن، مقصد اصلی شکل‌گیری آن است و اجرای صحنه‌ای تنها امکان مواجهه با آن نیست.
کتاب نمایشنامه های تاریخی دکتر عبدالحسین زرین کوب پنج نمایشواره‌ی تألیفی و یک نمایشنامه‌ی کوتاه ترجمه‌شده را در بر می‌گیرد. هاروت و ماروت، بودن یا نبودن ـ مسئله‌ی اصحاب کهف، بابک خرمدین، گفت و شنودی درباره‌ی ابدیت ایران و رستم و سهراب در غزنه، هریک بستری برای طرح پرسش‌های متفاوت فراهم می‌کنند. ماجرای بهاران نیز اثری ترجمه‌شده به قلم زرین کوب است. فضای مجموعه از اساطیر و روایت‌های دینی تا تاریخ و حماسه گسترده می‌شود. مسئله‌ی اختیار و تقدیر، فاصله‌ی آرمان با واقعیت، مقاومت در برابر تسلیم و نقش میراث ادبی در استمرار فرهنگ، از درون‌مایه‌های مطرح در این متن‌ها هستند. مقدمه‌های زرین کوب، منشأ روایت‌ها و دلایل تغییر یا تفسیر آن‌ها را توضیح می‌دهند. نوشته‌های روزبهانی نیز توجه را از بازگویی رویدادها به شیوه‌ی فهم آن‌ها می‌برند. خواندن مجموعه، درنتیجه، هم مواجهه با شخصیت‌ها و موقعیت‌های نمایشی است و هم بررسی این پرسش که یک روایت تاریخی چگونه به موضوع گفت‌وگو و تفسیر تبدیل می‌شود.

خلاصه کتاب نمایشنامه های تاریخی دکتر عبدالحسین زرین کوب

کتاب نمایشنامه های تاریخی دکتر عبدالحسین زرین کوب بر این ایده استوار است که روایت‌های تاریخی و ادبی، ظرفیت تفسیر دوباره دارند و می‌توان مسائل انسانی را از خلال آن‌ها بررسی کرد. نمایشواره‌ها این امکان را در قالب گفت‌وشنود شخصیت‌ها نشان می‌دهند؛ نوشته‌های پژوهشی نیز زمینه‌ی نظری و آموزشی این تجربه را توضیح داده‌اند. روزبهانی در تحلیل رستم و سهراب در غزنه، مسئله‌ی برخورد نسل‌ها را برجسته می‌کند و رجوع تفسیری به متون کهن را راهی برای گفت‌وگو درباره‌ی مسائل فرهنگی می‌داند. بخش آموزش تاریخ نیز خواندن نمایشنامه را در کنار اجرای نمایش مطرح می‌کند. دغدغه‌ی اصلی مجموعه، پیوندزدن شناخت گذشته با پرسشگری است؛ پیوندی که در آن متن نمایشی نه صرفاً بازسازی یک واقعه، بلکه فرصتی برای بررسی انگیزه‌ها، تعارض‌ها و برداشت‌های متفاوت از تاریخ به‌شمار می‌آید.

چرا باید کتاب نمایشنامه های تاریخی دکتر عبدالحسین زرین کوب را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب نمایشنامه های تاریخی دکتر عبدالحسین زرین کوب را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• مجموعه، نمایشواره‌ها را همراه مقدمه‌های نویسنده در اختیار خواننده می‌گذارد.
• بحث درام خلوت، تفاوت خواندن متن نمایشی و تماشای اجرای آن را روشن می‌کند.
• تحلیل برخورد نسل‌ها، نمونه‌ای از تفسیر دوباره‌ی میراث حماسی ارائه می‌دهد.
• بحث آموزشی، امکان استفاده از نمایشنامه‌خوانی در درس تاریخ را مطرح می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب نمایشنامه های تاریخی دکتر عبدالحسین زرین کوب به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• معلمان تاریخ که به ظرفیت آموزشی نمایشنامه‌خوانی علاقه دارند.
• پژوهشگران ادبیات که آثار نمایشی زرین کوب را بررسی می‌کنند.
• علاقه‌مندان به نمایشنامه‌های تاریخی و بازپردازی قصه‌های اساطیری و حماسی.