کتاب دوستی در عصر اقتصاد

کتاب دوستی در عصر اقتصاد (مقاومت در برابر نیروهای نولیبرالیسم)، نوشته تاد می و ترجمه کاوه بهبهانی است و نشر نی آن را منتشر کرده است. نویسنده در این اثر، رابطه‌ی میان دوستی و مناسبات اقتصادی را بررسی می‌کند. پرسش اصلی نویسنده این است که منطق بازار چگونه بر نگاه انسان به خودش و رابطه‌اش با دیگران اثر می‌گذارد. او دوستی عمیق را یکی از راه‌های فاصله‌گرفتن از روابط مبتنی‌بر سود و منفعت می‌داند و درعین‌حال آن را راه‌حلی برای همه‌ی مسائل سیاسی معرفی نمی‌کند. بحث درباره‌ی دو شخصیت مصرف‌کننده و کارآفرین بخش مهمی از مسیر استدلال نویسنده را شکل می‌دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب دوستی در عصر اقتصاد اثر تاد می

کتاب دوستی در عصر اقتصاد، نوشته‌ی تاد می، اثری در حوزه‌ی فلسفه‌ی سیاسی و اجتماعی است که رابطه‌ی میان زندگی شخصی و مناسبات اقتصادی را بررسی می‌کند. نویسنده نولیبرالیسم را تنها مجموعه‌ای از سیاست‌های اقتصادی نمی‌داند و به تأثیر آن بر خواسته‌ها، احساسات و شیوه‌ی ارتباط انسان‌ها نیز توجه دارد. او می‌پرسد نیروهای اجتماعی و اقتصادی چگونه بر شکل‌گیری شخصیت و رفتار افراد اثر می‌گذارند.

مفهوم فیگور در اندیشه‌ی میشل فوکو یکی از ابزارهای اصلی تاد می برای توضیح این فرایند است. فیگور در اینجا به شخصیتی اشاره دارد که مجموعه‌ای از رفتارها و مناسبات اجتماعی در شکل‌گیری آن نقش دارند. نویسنده این مفهوم را با نمونه‌ی آرمانی ماکس وبر مقایسه می‌کند و توضیح می‌دهد که هیچ انسانی را نمی‌توان به یک فیگور مشخص محدود کرد. افراد هم‌زمان تحت‌تأثیر نیروهای مختلف قرار دارند و همین موضوع امکان فاصله‌گرفتن از الگوهای مسلط را فراهم می‌کند. در چنین زمینه‌ای، دوستی اهمیت پیدا می‌کند، زیرا می‌تواند فضایی برای شکل‌گیری رابطه‌ای فراهم کند که معیارهای اقتصادی بر آن حاکم نیست.

کتاب سه فصل با عنوان‌های نولیبرالیسم، فیگورها و فیگورهای نولیبرالیسم: مصرف‌کننده و کارآفرین دارد. فصل نخست به برداشت‌های مختلف از نولیبرالیسم می‌پردازد و دیدگاه‌هایی درباره‌ی کارایی بازار، آزادی اقتصادی و پیامدهای تمرکز ثروت و قدرت را بررسی می‌کند. در این فصل، دیدگاه‌های میلتون فریدمن، دیوید هاروی و نائومی کلین مطرح می‌شوند. فصل دوم به مفهوم فیگور و نقش آن در شناخت و قضاوت درباره‌ی افراد می‌پردازد و موضوعاتی مانند دولت رفاه و بهنجارسازی را بررسی می‌کند. فصل سوم نیز دو فیگور مصرف‌کننده و کارآفرین را در چهارچوب نولیبرالیسم بررسی می‌کند و به نقش دولت در ایجاد شرایط رقابت می‌پردازد.

در ادامه‌ی بحث، تاد می به رابطه‌ی دوستی و مقاومت می‌رسد. از نظر او، روابط شخصی می‌توانند شیوه‌ای متفاوت برای زندگی در کنار دیگران ایجاد کنند و در شرایطی زمینه‌ی شکل‌گیری هم‌بستگی‌های گسترده‌ را فراهم آورند. به این ترتیب، کتاب از بررسی تأثیر مناسبات اقتصادی بر زندگی انسان آغاز می‌کند و به این پرسش می‌رسد که دوستی چگونه می‌تواند امکان رابطه‌ای متفاوت را فراهم کند.

خلاصه کتاب دوستی در عصر اقتصاد

تاد می بحث خود را با این پرسش آغاز می‌کند که چرا انسان‌ها گاهی نظمی اقتصادی را می‌پذیرند که ممکن است به زیانشان باشد. از نظر او، پاسخ این پرسش فقط در منافع مالی یا ناامیدی از تغییر خلاصه نمی‌شود. مناسبات اقتصادی بر خواسته‌های انسان و تصویری که از خودش دارد نیز اثر می‌گذارند. نویسنده برای توضیح این فرایند، دو فیگور مصرف‌کننده و کارآفرین را بررسی می‌کند.

البته هیچ‌یک از این دو فیگور نمی‌تواند تمام ابعاد شخصیت انسان را توضیح دهد. انسان‌ها تحت‌تأثیر نیروهای مختلف شکل می‌گیرند و همین امر امکان فاصله‌گرفتن از الگوهای مسلط را به وجود می‌آورد. در این میان، دوستی عمیق می‌تواند رابطه‌ای متفاوت با روابط مبتنی‌بر سود و منفعت ایجاد کند. چنین رابطه‌ای ممکن است شیوه‌ی دیگری از زندگی را پیش روی افراد بگذارد و در برخی شرایط، زمینه‌ای برای شکل‌گیری هم‌بستگی سیاسی فراهم کند. این کتاب دوستی را به‌عنوان یکی از امکان‌های مقاومت در برابر منطق اقتصادی بررسی می‌کند و به نقش روابط انسانی در شکل‌دادن به شیوه‌ای متفاوت از زندگی می‌پردازد.

چرا باید کتاب دوستی در عصر اقتصاد را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب دوستی در عصر اقتصاد را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تأثیر مناسبات اقتصادی بر شخصیت، خواسته‌ها و روابط انسان‌ها را بررسی می‌کند.
• بحث درباره‌ی فیگورها نشان می‌دهد که نیروهای اجتماعی چگونه در شکل‌گیری رفتار و هویت افراد نقش ایفا می‌کنند.
• این کتاب تفاوت میان رابطه‌ی مبتنی‌بر منفعت و رابطه‌ی عمیق و انسانی را روشن می‌کند.
• این اثر رابطه‌ی میان تغییر در زندگی شخصی و شکل‌گیری هم‌بستگی اجتماعی و سیاسی را بررسی می‌کند.

خواندن کتاب دوستی در عصر اقتصاد را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب دوستی در عصر اقتصاد به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به فلسفه‌ی سیاسی و اجتماعی و بحث درباره‌ی تأثیر اقتصاد بر زندگی روزمره.
• خوانندگانی که درباره‌ی ماهیت دوستی و تفاوت آن با روابط مبتنی‌بر منفعت کنجکاوند.
• کسانی که می‌خواهند با مفهوم فیگور در اندیشه‌ی فوکو و ارتباط آن با مناسبات اجتماعی آشنا شوند.
• مخاطبانی که به بحث درباره‌ی نولیبرالیسم، مقاومت و امکان شکل‌گیری روابط انسانی متفاوت علاقه دارند.

بخشی از کتاب دوستی در عصر اقتصاد

«آدم‌ها، بی‌تردید، تاحدی محصول روزگارِشان هستند؛ نه‌صرفاً، امروزه که همواره چنین بوده است. البته مراد از این سخن این نیست که ما به‌تمامی اسیر شرایطی هستیم که ما را فراگرفته یا این‌که زمینهٔ زندگی‌مان تقدیر ما را کاملاً معیّن کرده است. اگر چنین بود، هرگز تغییر اجتماعی یا پیشرفت رخ نمی‌داد یا دست‌کم، اگر رخ می‌داد، مستقل از تأملات و مداخلات انسان رخ می‌داد. درعوض، مقصود این است که کیستیِ ما مستقل از روزگاری که در آن زندگی می‌کنیم نیست. ما صرفاً فرزندان روزگارمان نیستیم، و البته صرفاً والدین روزگارمان هم نیستیم. این را که ما که‌ایم و که خواهیم شد، نمی‌توان از زمینه‌ای که در آن به آن‌که هستیم بدل می‌شویم سوا کرد. باید به‌نحوی با چالش‌هایی که زمینهٔ زندگی‌مان ما را با آن‌ها مواجه می‌کند و حتی ژرف‌تر از این، باید با مناسباتی که چنان چالش‌هایی در آن ایجاد می‌شود رویارو شویم. ما از شیوهٔ طرح معضلات یا از قالبی که زندگی، از قرار، در یک لحظهٔ معیّن پیدا می‌کند در امان نیستیم. می‌توان با آن شیوه‌ها و قالب‌ها درافتاد، ولی حتی در هنگام درافتادن باز با همان شیوه‌ها و قالب‌ها (و تفکر رایج در باب آن‌ها) است که درافتاده‌ایم، نه با سایر شیوه‌ها و قالب‌ها.
درک این امر دشوار نیست. در یک داستان مشهور، استنطاق‌کننده‌های کاتولیک دادگاه تفتیش عقاید که از گالیله بازجویی می‌کردند، برای تعیین این‌که زمین دور خورشید می‌گردد یا نه، از نگاه‌کردن با تلسکوپ گالیله خودداری کردند و درعوض او را محاکمه کردند و مجبورش کردند که از باورش به «خورشیدمرکزی» استغفار کند.»