کتاب شهری زیر خاکستر

کتاب شهری زیر خاکستر نوشته نعمت الله راعی نیاکی، رمانی درباره‌ی مرگی مشکوک است که زندگی یک معلم زیست‌شناسی را در مرکز پرسش‌های دوستان، خانواده و مأموران تحقیق قرار می‌دهد. نریمان پس از تحمل کشمکش‌های جدایی، بدهی و رفت‌وآمدهای قضایی، ظاهراً بخشی از زندگی خود را دوباره سامان داده اما پاسخ‌ندادن او به تماس‌های خانواده، نگرانی آشنایی را به جست‌وجویی ناآرام تبدیل می‌کند. این داستان که نشر نی آن را منتشر کرده، فاصله‌ی میان تصویری که نزدیکان از یک انسان دارند و رنج‌هایی که او پنهان می‌کند را نشان می‌دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب شهری زیر خاکستر

کتاب شهری زیر خاکستر اثر نعمت الله راعی نیاکی، معمایی جنایی را به زندگی اجتماعی و عاطفی شخصیت‌هایش پیوند می‌زند. نریمان، معلم زیست‌شناسی و دانش‌آموخته‌ی مقطع دکترا، برای نزدیکانش مردی مهربان، شوخ‌طبع و قابل‌اعتماد است. سهیل و همسرش سعیده، او را عضوی از جمع خود می‌دانند و سام، برادرش، در گرفتاری‌ها تکیه‌گاه او بوده است. این تصویر گرم، در کنار سابقه‌ی اضطراب، تنهایی و فشار مالی قرار می‌گیرد. نویسنده از همین فاصله برای شکل‌دادن به پرسش‌های داستان استفاده کرده است: شناخت نزدیکان تا کجا می‌تواند زندگی درونی یک انسان را توضیح دهد؟ خاطرات دوستان، همزمان نشانه‌هایی از محبت و ناتوانی در فهم کامل دیگری دارند. 

فضای رمان میان خانه، مجتمع مسکونی، محل تحقیق و روستای خانوادگی نریمان جابه‌جا می‌شود. جزئیات روزمره، از صدای تلفن و موتور تا اشیای محبوب اتاق، یادآور تجربه‌هایی هستند که برای هر شخصیت معنای متفاوتی پیدا کرده‌اند. روایت اول‌شخص سهیل، حادثه را از میان نگرانی، خاطره و واکنش‌های جسمی او نشان می‌دهد. حضور او به‌ عنوان دوستی داغ‌دیده، گزارش اتفاق‌ها را از شرحی بی‌احساس جدا می‌کند.

کتاب شهری زیر خاکستر در بخش‌های ارائه‌شده، زاویه‌ی دید را از سهیل به سروان محمودی تغییر می‌دهد و گفت‌وگوهای مأموران را نیز پیش می‌برد. این تغییر، روایت شخصی فقدان را کنار بررسی شواهد قرار داده است. بدرلو و محمودی فقط دنبال نشانه‌های یک واقعه نیستند؛ تجربه‌های قبلی و باورهای خودشان نیز در برداشت‌هایشان دخالت دارند. اختلاف این دو بر سر احتمال قتل یا خودکشی، مسئله‌ی پیش‌داوری را به یکی از محورهای رمان تبدیل می‌کند. جدایی، مهریه، امنیت شغلی، مسئولیت دستگاه قضایی و دشواری استقلال مالی نیز از خلال حرف‌ها و خاطرات شخصیت‌ها مطرح می‌شوند.

نعمت الله راعی نیاکی اتهام‌ها و داوری‌های افراد را در قالب گفته‌های خودشان عرضه می‌کند و همین نکته برای جداکردن ادعا از واقعیت اهمیت دارد. گفت‌وگوهای محاوره‌ای در کنار توصیف‌هایی تصویری از سوگ و طبیعت آمده‌اند. اشاره‌های زیست‌شناختی نیز با تحصیلات شخصیت‌ها ارتباط دارند و به تأمل درباره‌ی حافظه، اضطراب و ماندگاری رنج راه می‌برند. تجربه‌ی خواندن این رمان، علاوه‌بر دنبال‌کردن سرنخ‌ها، شامل مواجهه با اندوه بازماندگان و محدودیت قضاوت درباره‌ی زندگی دیگران است.

خلاصه داستان شهری زیر خاکستر

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

پدر و مادر نریمان از پاسخ‌ندادن او به تماس‌هایشان نگران شده‌اند. سهیل ابتدا این سکوت را به عادت دوستش نسبت می‌دهد؛ نریمان پس از تجربه‌ی تماس‌های اضطراب‌آور دادگاه، تلفنش را بی‌صدا نگه می‌دارد. سهیل و سعیده برای سرزدن به او راهی آپارتمانش می‌شوند اما نگرانی معمول‌شان به مواجهه با مرگی مشکوک می‌انجامد. 

داستان شهری زیر خاکستر از این نقطه، دو مسیر را دنبال می‌کند: دوستان و خانواده، رفتارها و حرف‌های نریمان را دوباره مرور می‌کنند و مأموران به‌ دنبال شواهد می‌روند. پرونده‌ی جدایی و فشارهای مالی، بخشی از گذشته‌ی او را آشکار می‌کنند اما هیچ خاطره‌ای به‌تنهایی پاسخ قطعی نمی‌دهد. بررسی دوربین‌ها و گفت‌وگو با همسایه‌ها و مغازه‌داران، پرسش‌های بیشتری پیش می‌آورد. شخصیت‌ها باید میان دلبستگی، خشم، حدس و آنچه واقعاً می‌دانند فاصله بگذارند؛ کاری که در میان شوک و سوگ آسان نیست.

چرا باید کتاب شهری زیر خاکستر را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب شهری زیر خاکستر را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• معمای مرگ مشکوک، هم از دید نزدیکان بررسی می‌شود و هم از دید مأموران تحقیق.
• اختلاف برداشت شخصیت‌ها، نقش تجربه‌ی شخصی در قضاوت درباره‌ی دیگران را نشان می‌دهد.
• خاطرات نریمان، پیامدهای عاطفی بدهی و کشمکش قضایی را ملموس می‌کنند.
• توصیف سوگ، تجربه‌ی بازماندگان را در حاشیه‌ی حل پرونده نگه نمی‌دارد.

خواندن کتاب شهری زیر خاکستر را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• این رمان به علاقه‌مندان داستان‌های جنایی پیشنهاد می‌شود که زمینه‌ی اجتماعی پرونده برایشان مهم است.
• خواندن این کتاب به مخاطبان علاقه‌مند به موضوع تنهایی، دوستی و سوگ پیشنهاد می‌شود.
• این رمان به خوانندگانی پیشنهاد می‌شود که مسئله‌ی پیش‌داوری و خطای قضاوت را در داستان دنبال می‌کنند.

بخشی از کتاب شهری زیر خاکستر

«سعیده تازه به هوش اومده. یه پاش رو خم کرده و پای دیگه‌ش رو که روی زمین ولوست مرتباً تکون می‌ده. به دیوار کنار راه‌پله تکیه داده و بی‌صدا اشکش می‌آد. خیلی پشت سر هم. ریمل و اشک یه خط سیاه از زیر هر چشمش تا چونه‌ش کشیده. دستمالی رو که دستش هست هر سه چهار ثانیه می‌کشه روی دماغش. من هم روی اولین پلهٔ پاگرد کنارش نشسته‌م. سعیده نریمان رو مثل برادرش دوست داشت. می‌گفت: "نگاهش سبکه. آدم اذیت نمی‌شه. ما زن‌ها خوب می‌فهمیم کی بد نگاه‌مون می‌کنه." حتی شب‌هایی که من تهران نبودم، نریمان می‌اومد پیشش که تنها نباشه. همچین دوستی داشتن یه نعمته. می‌گفت: "بین دوست‌های تو تنها کسیه که بهت حسودی نمی‌کنه. وقتی فهمید داری استاد می‌شی چشم‌هاش می‌خندید. وقتی فهمید داریم توی رشت خونه می‌خریم طوری خوشحال بود که به نظرم ابلهانه می‌اومد. آخه مگه می‌شه کسی که خودش خونه و ماشینش رو از دست داده واسه خونه‌دار شدنِ رفیقش این‌قدر شاد بشه؟" همین چیزها نریمان رو توی چشم ما از یه رفیق صمیمی هم بالاتر برده بود و تبدیلش کرده بود به یه برادر. هر وقت اسباب‌کشی می‌کردیم به یه خونهٔ جدید، سعیده اول از هر چیزی به صاحبخونه تأکید می‌کرد که یه داداش داره که اون هم تهرانه و بیشتر با ما زندگی می‌کنه. یه بار یکی از صاحبخونه‌هامون خیلی شک کرد و پرسید: "چطوره که شما اصلاً شبیه هم نیستید؟" سعیده هم جواب داد که "خواهر برادر شیرخورده‌ایم. توی شمال همسایه بودیم و مامان نریمان شیرش خشک شده بود و مامان من بهش شیر داد و همشیریم." که البته این‌طور نبود. سعیده سال‌پایینی ما توی دانشگاه بود که اول دوست شدیم و بعد ازدواج کردیم.»