کتاب روش تحقیق دلفی

کتاب روش تحقیق دلفی (تکنیک هم‌اندیشی خُبرگان) نوشته کریم حنفی نیری، ربابه پورجبلی و محبوبه بابایی، چگونگی گردآوری و بررسی نظر متخصصان را برای تصمیم‌گیری درباره‌ی مسائل پیچیده توضیح می‌دهد. نویسندگان، دلفی را فرایندی متکی بر پرسشنامه‌های متوالی، بازخورد و بازنگری قضاوت‌ها معرفی کرده‌اند؛ فرایندی که توافق حاصل از اجرای آن لزوماً به‌معنای رسیدن به پاسخ صحیح نیست. انتشارات دبیزش این کتاب را منتشر کرده است. مباحث این کتاب از انتخاب خبرگان تا طراحی پرسشنامه و تحلیل داده‌ها امتداد دارد و محدودیت‌های اجرای پژوهش را نیز مطرح می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب روش تحقیق دلفی

کتاب روش تحقیق دلفی (تکنیک هم‌اندیشی خُبرگان) حاصل همکاری کریم حنفی نیری، ربابه پورجبلی و محبوبه بابایی است و موضوع اصلی آن، تبدیل دانش و قضاوت متخصصان به اطلاعاتی برای پژوهش و تصمیم‌گیری است. نویسندگان بحث را از موقعیت‌هایی آغاز کرده‌اند که دانش موجود درباره‌ی مسئله ناکامل است یا تصمیم‌گیرندگان به بررسی دیدگاه‌های تخصصی نیاز دارند. دلفی در این موقعیت‌ها، ارتباط میان اعضای یک گروه را ازطریق پرسشنامه و بازخورد کنترل‌شده سامان می‌دهد. شرکت‌کنندگان فرصت دارند پاسخ‌های خود را در مقایسه با نظر دیگران بازبینی کنند، بدون اینکه الزاماً در جلسه‌ای حضوری روبه‌روی یکدیگر بنشینند. متن، مبانی فلسفی این روش را نیز بررسی کرده است و تفاوت پرسش از وضعیت موجود را با پرسش از وضعیت ممکن یا مطلوب نشان می‌دهد. توجه به فشار ناشی از جایگاه سازمانی، نفوذ افراد مسلط و دشواری تغییر عقیده در جمع، زمینه‌ی توضیح اهمیت گمنامی پاسخ‌ها را فراهم کرده است. نویسندگان درکنار ظرفیت‌های این روش، خطر هدایت پاسخ‌ها، خستگی اعضا و نادیده‌ماندن دیدگاه‌های غیرمعمول را نیز شرح داده‌اند.
کتاب روش تحقیق دلفی (تکنیک هم‌اندیشی خُبرگان) سه فصل و سه پیوست دارد. فصل نخست، کلیاتی درباره‌ی روش دلفی، تعریف‌ها، پیشینه، مبانی فلسفی، نقاط قوت و ضعف، کاربردها و انواع این روش را دربرمی‌گیرد. معرفی دلفی کلاسیک، سیاست، تصمیم و گروه نشان می‌دهد که هدف همه‌ی گونه‌ها یکسان نیست؛ برای نمونه، دلفی سیاست به دیدگاه‌های واگرا توجه دارد و رسیدن به اجماع را شرط نهایی نمی‌داند. فصل دوم با عنوان مبانی روش‌شناسی دلفی، انتخاب جامعه و نمونه، صلاحیت خبرگان، ابزار گردآوری اطلاعات، طراحی پرسشنامه، تکرار دورها، وفاق، گمنامی و اعتبار را توضیح می‌دهد. فصل سوم به توصیف و تحلیل داده‌ها اختصاص دارد و مباحث آمار پارامتریک، آمار ناپارامتریک و مراحل تحلیل را مطرح می‌کند. پیوست‌ها نیز شامل نمونه‌ی دعوت‌نامه‌ی اولیه، ایجاد پرسشنامه‌های الکترونیکی و نمونه‌ی چک‌لیست مراحل جمع‌آوری داده‌ها هستند. این ترتیب، ارتباط میان تعریف مسئله، سازمان‌دهی مشارکت متخصصان و بررسی پاسخ‌ها را برای خواننده روشن می‌کند و بحث را به معرفی نظری روش محدود نمی‌سازد.

خلاصه کتاب روش تحقیق دلفی

نویسندگان کتاب روش تحقیق دلفی (تکنیک هم‌اندیشی خُبرگان)، پژوهش دلفی را از تعریف مسئله و انتخاب متخصصان آغاز می‌کنند. پژوهشگر باید افرادی دارای دانش مرتبط، تمایل به مشارکت و زمان کافی انتخاب کند. پرسشنامه‌ی نخست می‌تواند فرصتی برای بیان آزادانه‌ی ایده‌ها باشد. پژوهشگر سپس پاسخ‌ها را دسته‌بندی می‌کند و مبنای پرسشنامه‌ی دور بعد قرار می‌دهد. اعضا در دورهای بعد، موضوعات را ارزیابی می‌کنند و پس از دریافت بازخورد، امکان تجدیدنظر در قضاوت خود را دارند. فرایند تکرار به روشن‌شدن موارد توافق، اختلاف و ثبات پاسخ‌ها کمک می‌کند. دغدغه‌ی اصلی متن، کیفیت اجرای این فرایند است؛ زیرا انتخاب نامناسب اعضا، پرسش‌های جهت‌دار یا طولانی‌شدن مطالعه می‌تواند نتیجه را مخدوش کند. نویسندگان همچنین یادآور شده‌اند که اجماع، توافق گروه درباره‌ی یک موضوع است و نباید به‌جای اثبات درستی پاسخ تلقی شود.

چرا باید کتاب روش تحقیق دلفی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب روش تحقیق دلفی (تکنیک هم‌اندیشی خُبرگان) را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• تفاوت هدف و شیوه‌ی اجرای گونه‌های دلفی را توضیح می‌دهد.
• معیارهای انتخاب خبرگان و ضرورت تعهد آنان به مشارکت را مشخص می‌کند.
• نقش بازخورد و بازنگری پاسخ‌ها را در شکل‌گیری توافق روشن می‌سازد.
• محدودیت‌های اجماع و خطر سوگیری در طراحی پرسشنامه را نشان می‌دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب روش تحقیق دلفی (تکنیک هم‌اندیشی خُبرگان) به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویانی که پژوهششان به نظر متخصصان وابسته است.
• پژوهشگران علاقه‌مند به آینده‌پژوهی و تصمیم‌گیری گروهی.
• مدیران و کارشناسان درگیر در نیازسنجی، برنامه‌ریزی و تعیین اولویت‌های سازمانی.