کتاب چاقوی جیبی

کتاب چاقوی جیبی (Jackknife) نوشته جو هیل، داستان مردی است که پس از فروپاشی زندگی مشترک و موقعیت دانشگاهی‌اش به خانه‌ای دورافتاده پناه می‌برد. دنیس لانگ در یکی از پیاده‌روی‌های روزانه‌اش چاقویی را در تنه‌ی درختی پیدا می‌کند؛ شیئی کوچک که میل به داشتنش بر هشدار کنار دسته‌ی چاقو غلبه می‌کند. داستان، وحشت جنگل را به خودفریبی و تصمیم‌های این شخصیت پیوند می‌زند. انتشارات ماهونیا این داستان کوتاه را با ترجمه محمدرضا احمدی منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب چاقوی جیبی

کتاب چاقوی جیبی نوشته‌ی جو هیل، داستانی در ژانر وحشت است که ترس را از دل موقعیتی شخصی و آشنا بیرون می‌کشد. شخصیت اصلی، استادی دانشگاهی است که در مورد رسوایی و تبدیل‌شدن شرم عمومی به کالایی سودآور کتاب نوشته است. دنیس اکنون خودش موضوع رسوایی شده و میان ازدواج ازدست‌رفته، آینده‌ی شغلی نامطمئن و رابطه‌ای مسئله‌دار با دانشجویش گرفتار است. او به خانه‌ای اجاره‌ای در اورونو نقل‌مکان می‌کند؛ خانه‌ای تاریک زیر سایه‌ی کاج‌ها که صداهای شبانه و لکه‌های سقفش به احساس انزوا دامن می‌زنند. جنگل در ابتدا فرصتی برای فاصله‌گرفتن از نوشیدن و پیام‌فرستادن است اما جزئیات همین پناهگاه، آرام‌آرام معنایی تهدیدآمیز پیدا می‌کنند. 

روایت سوم‌شخص به افکار دنیس نزدیک می‌ماند و برداشت‌های او را از محیط دنبال می‌کند. مصرف الکل، اضطراب و آشفتگی ذهنی این شخصیت باعث می‌شوند تشخیص خطای ادراک از خطری بیرونی آسان نباشد. توصیف ریشه‌ها، تنه و شاخه‌های درخت نیز به‌تدریج تصویری شبیه بدن موجودی زنده می‌سازد.

کتاب چاقوی جیبی در کنار موقعیت ترسناک مرکزی، مسئله‌ی مسئولیت‌پذیری را پیش می‌کشد. دنیس برای خودش قانون‌هایی دارد اما تعریف این قانون‌ها اغلب به‌ گونه‌ای است که رفتار دلخواهش را توجیه کند. او پیام‌هایش به پارکر تاونسند را از خیانت جدا می‌داند و دروغ‌نگفتن را با پنهان‌کردن واقعیت سازگار می‌بیند. گفت‌وگوهای هلنا، همسرش و گابینو، همکارش، فاصله‌ی میان تصویر دنیس از خودش و پیامد رفتارهایش را آشکار کرده‌اند. 

رابطه‌ی استاد و دانشجو نیز صرفاً موضوع کشش عاطفی نیست؛ جایگاه دانشگاهی و نابرابری قدرت در ارزیابی این رابطه اهمیت دارند. چاقوی پیدا‌شده، رؤیای کودکی دنیس درباره‌ی دفاع از دیگران را زنده می‌کند اما رفتار بزرگسالی او این تصویر قهرمانانه را زیر سؤال می‌برد. تعلیق داستان از برخورد همین دو وجه شکل می‌گیرد: مردی که در طبیعت با امری ناشناخته روبه‌رو می‌شود و همچنان می‌خواهد اتفاق‌ها را به نفع خودش معنا کند. شوخی‌های تلخ و خیال سودبردن از رسوایی نیز در کنار فضای بارانی و وهم‌آلود حضور دارند.

خلاصه داستان چاقوی جیبی

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

دنیس لانگ پس از آشکارشدن پیام‌هایش به یکی از دانشجویان، خانه‌ی مشترکش را ترک می‌کند و در نزدیکی جنگلی ساکن می‌شود. او برای مهار عادت‌هایش هر روز پیاده‌روی می‌کند. دنیس در یکی از این گردش‌ها درختی کج و فرسوده می‌بیند که چاقویی قدیمی در تنه‌اش فرورفته است. نوشته‌های روی تنه از اتفاقی نامعلوم خبر می‌دهند و یکی از هشدارها از رهگذران می‌خواهد به چاقو دست نزنند. دنیس هشدار را نادیده می‌گیرد و چاقو را بیرون می‌کشد. 

او در پیاده‌روی بعدی احساس می‌کند جای درخت تغییر کرده است. دنیس ابتدا این تصور را به آشفتگی خودش نسبت می‌دهد اما نشانه‌های تازه، تردیدش را بیشتر می‌کنند. کنجکاوی درباره‌ی درخت کم‌کم با امید استفاده از این کشف برای بازسازی اعتبارش همراه می‌شود.

چرا باید کتاب چاقوی جیبی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب چاقوی جیبی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• فضاسازی جنگل نشان می‌دهد چگونه یک محیط پناه‌بخش می‌تواند به سرچشمه‌ی اضطراب تبدیل شود.
• افکار شخصیت اصلی فرصتی برای بررسی خودفریبی و توجیه رفتارهای آسیب‌زا فراهم می‌کنند.
• گفت‌وگوهای شخصیت‌ها مسئله‌ی مرزهای اخلاقی رابطه‌ی استاد و دانشجو را مطرح می‌کنند.
• همنشینی وحشت و شوخی تلخ، میل به شهرت و سودبردن از رسوایی را برجسته می‌کند.

خواندن کتاب چاقوی جیبی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به گروه‌های زیر پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به داستان‌های وحشت با فضای جنگلی و تهدیدهای ناشناخته.
• خوانندگانی که شخصیت‌های گرفتار خودفریبی و بحران اخلاقی را دنبال می‌کنند.
• مخاطبانی که به موضوع شرم عمومی، مسئولیت شخصی و نابرابری قدرت در روابط علاقه دارند.